Từ ấy
Tố Hữu
I. TIỂU DẪN
I. TIỂU DẪN
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim…
Từ ấy
Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gủi nhau thêm mạnh khối đời.
Từ ấy
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm cù bất cù bơ…
Từ ấy
"Từ ấy là một tâm hồn trong trẻo của tuổi mười tám, đôi mươi, đi theo lí tưởng cao đẹp, dám sống, dám đấu tranh" (Câu chuyện về thơ - Tố Hữu)
Đâu những ngày xưa tôi nhớ tôi
Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời
Vơ vẩn theo mãi vòng quanh quẩn
Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời
(Nhớ đồng - Tố Hữu)
Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu
Dấn thân vô là phải chịu tù đày
Là gươm kề cận cổ, súng kề tai
Là thân sống chỉ còn một nửa
(Trăng trối - Tố Hữu)
Đọc diễn cảm bài thơ. Chú ý giọng điệu mê say, hào hứng, tâm huyết, thành kính.
Khái quát nội dung các khổ thơ.
1. Đọc và tìm hiểu nội dung các khổ thơ
Nội dung chính các khổ
2. Khổ thơ đầu
Phân tích khổ niềm vui sướng, say mê của Tố Hữu khi bắt gặp lí tưởng trong khổ thơ đầu?
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim
1. Khổ thơ đầu:
Niềm vui sướng, mê say lí tưởng.
Hai chữ “Từ ấy” nhắc lại một thời khắc đặc biệt – được kết nạp vào Đảng Cộng sản – tìm thấy được lí tưởng cao cả của cuộc đời.
Rất nhiều hình ảnh ẩn dụ chỉ lí tưởng: nắng hạ, mặt trời chân lí, chói qua tim.
 Lí tưởng là ánh sáng diệu kì, mạnh mẽ, ấm áp làm thay đổi hoàn toàn tư tưởng, tình cảm, lẽ sống của nhà thơ.
Các động từ mạnh “bừng”, “chói” càng làm nổi bật sức tác động mạnh mẽ của lí tưởng.
Bừng – ánh sáng phát ra đột ngột với cường độ mạnh.
Chói – ánh sáng có sức xuyên thấu mạnh.
 Cách gọi lí tưởng như trên cũng cho thấy sự thành kính, đầy ân tình của một con người đang băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời được lí tưởng của Đảng soi sáng.
1. Khổ thơ đầu:
Niềm vui sướng, mê say lí tưởng.
Hai câu thơ sau diễn tả sâu sắc niềm vui sướng, mê say lí tưởng của Tố Hữu.
Nghệ thuật so sánh:
Hồn tôi = vườn hoa lá, đậm hương, rộn tiếng chim
 Một thế giới tràn đầy sức sống, sức sống cho đời và sức sống cho thơ. Tất cả đều là nhờ ánh sáng của lí tưởng soi chiếu.
1. Khổ thơ đầu:
Niềm vui sướng, mê say lí tưởng.
3. Khổ thơ thứ hai
Phân tích nhận thức mới về lẽ sống của tác giả trong khổ thơ thứ hai?
Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gủi nhau thêm mạnh khối đời
3. Khổ thơ thứ hai:
Nhận thức mới về lẽ sống.
Buộc (một ngoa dụ) thể hiện ý thức tự nguyện gắn bó và quyết tâm cao độ vượt qua “cái tôi” cá nhân sống chan hòa với mọi người.
Trang trải là trải rộng cuộc đời, đồng cảm sâu xa với hoàn cảnh từng con người cụ thể ở khắp nơi (trăm nơi – hoán dụ chỉ khắp mọi nơi).
 Khi được giác ngộ lí tưởng, Tố Hữu khẳng định một quan niệm mới về lẽ sống, đó là sự gắn bó hài hòa giữa “cái tôi” cá nhân và “cái ta” chung của mọi người.
3. Khổ thơ thứ hai:
Nhận thức mới về lẽ sống.
Hai câu sau cho thấy tình cảm yêu thương, gắn bó của Tố Hữu không phải tình thương chung chung mà là tình cảm hữu ái giai cấp. Ông đặc biệt chú ý đến quần chúng lao khổ (hồn khổ - chỉ quần chúng lao khổ).
Khối đời là một ẩn dụ chỉ một khối người đông đảo cùng chung cảnh ngộ, đoàn kết chặt chẽ với nhau vì một mục tiêu chung.
 Khi hòa “cái tôi” của mình vào “cái ta” chung của mọi người, Tố Hữu thấy được niềm vui và sức mạnh, không chỉ bởi nhận thức mà còn bởi tình cảm mến yêu, bằng sự giao cảm của những trái tim.
4. Khổ thơ thứ ba
Phân tích chuyển biến sâu sắc về tình cảm của tác giả trong khổ thơ thứ ba?
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ
4. Khổ thơ thứ ba:
Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu.
Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu là tất yếu khi lí tưởng đã làm thay đổi nhận thức về lẽ sống.
Điệp từ là cùng với những từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt con, em, anh cho thấy tình cảm của Tố Hữu là thứ tình cảm gia đình đầm ấm, thân thiết. Bản thân nhà thơ là một thành viên trong gia đình rộng lớn ấy (vạn là số từ ước lệ chỉ số lượng rất đông đảo).
Tình cảm nhà thơ thật xúc động, chân thành khi nói tới những kiếp phôi pha – những kiếp người lao động nghèo khổ, và hơn ai hết là những em nhỏ “không áo cơm, cù bất cù bơ” (không nơi nương tựa, vất vưởng nay đây mai đó).
4. Khổ thơ thứ ba:
Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của Tố Hữu.
Chính sự gắn bó, yêu thương, đồng cảm với những kiếp người lao khổ, nhỏ bé, bất hạnh là động lực để Tố Hữu chiến đấu và cống hiến.
 Tố Hữu đã nhận thức được mối quan hệ giữa cá nhân với quần chúng lao khổ trên quan điểm của giai cấp vô sản.
5. Đặc sắc nghệ thuật
Hình ảnh tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng;
Ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu.
Giọng thơ sảng khoái, nhịp điệu hăm hở
III. TỔNG KẾT
Bài thơ “Từ ấy” là lời tâm nguyện của người thanh niên yêu nước giác ngộ lí tưởng cách mạng.
Sự vận động của tâm trạng nhà thơ được thể hiện sinh động bằng những hình ảnh tươi sáng, các biện pháp tu từ và ngôn ngữ giàu nhạc điệu.
Dặn dò, luyện tập
Học thuộc lòng bài thơ.
Viết một đoạn văn nói lên cảm nghĩ của anh (chị) về khổ thơ mà mình cho là hay nhất trong bài “Từ ấy”.