Luyện từ và câu

KHỞI ĐỘNG

Từ nào sau đây có nghĩa là thu nhận
kiến thức qua sách vở và thực tế ?
 A. Học vấn

 B. Toán học

 C. Học hành

 D. Học thức

Tên riêng nào dưới đây viết đúng quy
tắc ?
 A. Lu-i Pa-xtơ

 B. Lu-I pa-xtơ

 C. Lu-i-pa-xtơ


 D. Lu-I Pa-Xtơ

Tên riêng nào dưới đây viết đúng quy
tắc ?
 A. lu-ri Ga ga rin

 B. A-Lếch -xây

 C. Y-éc-xanh

 D. Xanh Pê Téc Bua

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa

KHÁM PHÁ

I. Nhận xét

1. Tìm nghĩa phù hợp với từ in đậm trong mỗi đoạn thơ, đoạn văn
sau:
a) Chiếc com-pa bố vẽ
Có chân đứng, chân quay.
Cái kiềng đun hằng ngày
Ba chân xòe trong lửa.
Chằng bao giờ đi cả
Là chiếc bàn bốn chân.

b)

Vũ Quần Phương

Bàn chân của bé
Đi dép đẹp them ra
Dép cũng vui thích lắm
Theo chân đi khắp nhà.

Phạm
Hổtiếng nhất trong Quần thể di tích lịch sử c)
Nổi
văn hóa núi Bà Đen (Tây Ninh) là chùa Bà. Từ
chân núi, bạn sẽ có hơn một giờ trải nghiệm lí
thú theo con đường 1 500 bậc, vòng quanh
những tảng đá, cây rừng um tùm hai bên để
lên thăm ngôi chùa nằm ở độ cao 2000 mét
này.
Theo Sổ tay du

(1) Bộ phận dưới cùng của
cơ thể người hoặc động
vật, dùng để đi, đứng.

(2) Phần dưới cùng của
một số vật, tiếp giáp và
bám chặt vào một nền.
(3) Phần dưới cùng của
một số đồ dùng, có tác
dụng đỡ cho các bộ
phận khác.

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
Ba nghĩa trên của từ chân từ chân nào mang nghĩa gốc, từ chân
nào là nghĩa chuyển?
Từ

Chân

Nghĩa gốc

Các nghĩa chuyển

Chỉ bộ phận của
người hoặc động
vật, dùng để đi,
đứng.

Phần dưới cùng của
một số vật, tiếp giáp
và bám chặt vào một
nền, có tác dụng đỡ
cho các bộ phận khác.

(trường hợp b)

(trường hợp a và c)

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Ba nghĩa trên của từ chân có những điểm nào giống nhau và
khác nhau?
Từ

Chân

Giống nhau

Chỉ bộ phận
dưới cùng
của sự vật

Khác nhau

a) Chân com-pa, chân kiềng,
chân bàn: chỉ bộ phân của vật,
có tác dụng đỡ cho các bộ
phận khác.
b) Chân người: chỉ bộ phận
của cơ thê, dùng để đi, đứng.
c) Chân núi: chỉ phần tiếp
giáp và bám chặt vào một
nền.

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
Từ đa nghĩa là từ như thế nào?

Bài học
Từ đa nghĩa là từ nhiều nghĩa, trong đó có một
nghĩa gốc và một (hay một số) nghĩa chuyển.
Các nghĩa của từ đa nghĩa bao giờ cũng có mối
liên hệ với nhau.

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa

THỰC HÀNH

LUYỆN TẬP

1. Trong những câu nào dưới đây, các từ mặt, xanh, chạy mang
nghĩa gốc? Trong những câu nào chúng mang nghĩa chuyển?
a) Mặt
- Một buổi sang chúng tôi đến chỗ bác Tâm – mẹ của Thư – làm
việc… Bác đội mũ, khan trùm gần kín mặt. nghĩa gốc
- Tôi và thư ngắm mãi không biết chân những miếng vá trên mặt
đường . nghĩa chuyển
b) Xanh
- Hoa càng đỏ, lá càng xanh. nghĩa gốc
- Chấm ước ao có một mái tóc cho thật dài, thật xanh. Nhưng tóc
Chấm từ thuở bé cứ đỏ quạch và không sao dài được. nghĩa chuyển
c) Chạy
- Xa xa mấy chiếc thuyền đang chạy ra khơi, cánh buồm long vút
cong thon thả. nghĩa chuyển
- , sang sớm hôm ấy, Mây dậy sớm hơn mọi ngày. Không kịp chải
đầu,rửa măt, em chạy vội ra phía bờ song. nghĩa gốc

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa
nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau:
miệng, răng, tay, mắt.

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa
nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau:
miệng, rang, tay, mắt.
- Miệng:

Miệng cười thật tươi:
Nghĩa gốc

Miệng giếng sâu hoắm:
Nghĩa chuyển

Miệng hang đen ngòm:
Nghĩa chuyển

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa
nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau:
miệng, răng, tay, mắt.
- Răng:

Hàm răng đều và trắng:
Nghĩa gốc

Cái cào có nhiều răng :
Nghĩa chuyển

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa
nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau:
miệng, rang, tay, mắt.
- Tay:
Tay nắm cửa:
Nghĩa chuyển
Bàn tay:
Nghĩa gốc

Tay lái xe đạp:
Nghĩa chuyển

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm 2024
Luyện từ và câu
Từ đa nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ đa
nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về nghĩa chuyển của các từ sau:
miệng, răng, tay, mắt.
- Mắt:

Đôi mắt của bé mở to.
Nghĩa gốc

Quả na mở mắt.
Nghĩa chuyển

Thứ tư ngày 24 tháng 10 năm
2024
Luyện từ và câu

Một
nghĩa gốc

Một hoặc một số
nghĩa chuyển
Mối liên hệ

Gấu con đi du lịch

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc
A. răng cưa

C. hàm răng

B. răng lược

D. răng cào

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc

A. tay quay

C. tay áo

B. tay tre

D. đôi tay

CÂU HỎI:

Tìm từ mang nghĩa gốc

A. lưng áo

C. lưng ghế

B. cái lưng

D. lưng núi

26

VẬN DỤNG
Tìm ví dụ
về sự chuyển nghĩa
của từ đầu, cổ, lưng.