Nhiệt liệt chào mừng các thầy cô giáo
về dự giờ môn ngữ văn - lớp7C5
Đáp án:
- Cây súng ( vũ khí)
- Cây súng ( hoa súng)
Câu đố vui.
Hai cây cùng có một tên
Cây xoè mặt nước cây lên chiến trường
Cây này bảo vệ quê hương
Cây kia hoa nở ngát thơm mặt hồ?
Cây gì ?
2
Tiết 46:
Từ đồng âm
THẢO LUẬN NHÓM BÀN (2 phút)
- Giải thích nghĩa của từ in đậm trong ví dụ phần I.1/SGK trang 135
- Xác định từ loại của mỗi từ in đậm?
- Nghĩa các từ in đậm có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Ví dụ:
a.Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên.
b.Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng.
4
-Lồng (a): Hoạt động của con ngựa đang đứng im bỗng nhảy dựng lên rất khó kìm giữ
-Lồng (b): Chỉ đồ vật làm bằng tre, nứa, kim loại ...dùng để nhốt chim, gà…
(Động từ)
(Danh từ )
Giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa nhau.
5
PHIẾU HỌC TẬP

- Giải thích nghĩa của từ “chân” trong các ví dụ sau và cho biết nghĩa của chúng có liên quan gì đến nhau không?Vì sao?
a. C¸i ghÕ nµy ch©n bÞ g·y råi. (1)
b. C¸c vËn ®éng viªn ®ang tËp trung d­­ưíi ch©n nói. (2)
c. Nam ®¸ bãng nªn bÞ ®au ch©n. (3)
6
Giải thích nghĩa của từ “chân” trong các ví dụ sau:
a. C¸i ghÕ nµy ch©n bÞ g·y råi. (1)
b. C¸c vËn ®éng viªn ®ang tËp trung d­­ưíi ch©n nói. (2)
c. Nam ®¸ bãng nªn bÞ ®au ch©n. (3)
Chân ghế
Chân núi
Chân người
Chân1: bộ phận dưuới cùng của ghế, dùng để đỡ các vật khác (chân bàn, chân ghế.)
Chân2: bộ phận dưuới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chặt với mặt nền (chân núi, chân tuường.)
Chân3: bộ phận duưới cùng của cơ thể nguười dùng để đi,đứng.....
=> Dều chỉ bộ phận dưuới cùng
-> Từ nhiều nghĩa
7
Cùng chung một hình thức âm thanh
Phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa.
Có một nét nghĩa chung giống nhau làm cơ sở.
Nghĩa khác xa nhau, không liên quan đến nhau.
8
* Ghi nhí 1: (SGK trang 135)
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không liên quan gì
với nhau .
9
10
Kho 1 (ĐT): Cách chế biến món ăn (Kho cá, kho thịt)
Kho 2 (DT): Nơi để chứa hàng
11
Thêm vào câu “Đem cá về kho”
một vài từ để trở thành câu đơn nghĩa:
Đem cá về mà kho để ăn
bữa tối
=>chỉ có thể hiểu là
cách chế biến thức ăn
Đem cá về nhập kho
=> chỉ có thể hiểu là
nơi chứa hàng
Bà già đi chợ Cầu Đông,
Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?
Thầy bói gieo quẻ nói rằng:
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.
- Lợi 1: lợi lộc, lợi ích
- Lợi 2,3: phần thịt bao quanh chân răng.
Tìm từ đồng âm và giải nghĩa
những từ đồng âm trong bài ca dao sau,nêu tác dụng:
1
3
2
-> Bài ca dao đã lợi dụng hiện tưuợng đồng âm để chơi chữ tạo cách hiểu bất ngờ,t?o s? húm h?nh,chõm bi?m.
12
*Ghi nhớ 2: (SGK trang 136)
Trong giao tiếp phải chú ý đầy đủ đến ngữ cảnh để tránh hiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa
nuước đôi do hiện tưuợng đồng âm.
13
Bài tập 1:

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá (Đỗ Phủ)
Tháng tám thu cao , gió thét già,
Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn vào mương sa.

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,
Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật,
Cắp tranh đi tuốt vào lũy tre
Môi khô miệng cháy gào chẳng được,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức!
H:Tìm từ đồng âm với mỗi từ sau đây: thu, cao, ba, tranh, sang, nam, sức, nhè, tuốt ,môi?
Mẫu: Thu 1: mùa thu
Thu 2: thu tiền
14
Bài tập 1(SGK/136)
- Cao:
- Ba:
- Tranh:
- Sang:
- Nam:
- Sức:
- Nhè:
- Tuốt:
- Môi:
Số ba
ba mẹ
Cao lớn
Cao ngựa
Nhà tranh
Tranh giành
Sang sông
Sang trọng
Phương nam
Nam giới
Nhè trước mặt
Khóc nhè
Sức lực
Đi tuốt
Tuốt lúa
Đôi môi
Môi giới
"Tháng tám, thu cao, gió thét gi�,
Cuộn mất ba lớp tranh nh� ta.
Tranh bay sang sông rải khắp bờ,
Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,
Mảnh thấp quay lộn v�o muương sa.
Trẻ con thôn nam khinh ta gi� không sức,
Nỡ nhè trưuớc mặt xô cuướp giật,
C?p tranh đi tuốt v�o lũy tre
Môi khô miệng cháy g�o chẳng đưuợc,
Quay về, chống gậy lòng ấm ức !"
(Trích "Bài ca nhà tranh bị gió thu phá")
Trang sức
15
Trò chơi:
nhanh tay nhanh mắt
Luật chơi:
Cú 12 hỡnh ?nh trờn m�n hỡnh, cỏc nhúm ph?i nhanh chúng nh?n bi?t cỏc t? d?ng õm ?ng v?i cỏc hỡnh ?nh dú. Sau 5 phỳt, d?i n�o tỡm du?c nhi?u t? d?ng õm hon d?i dú s? th?ng.
Con đường - Cân đường
Em bé bò – Con bò
Khẩu súng - Hoa súng
Lá cờ – Cờ vua
Đồng tiền - Tượng đồng
Hòn đá - Đá bóng
Bài tập 2:Về nhà làm.
19
Bài tập 2 (sgk/136)
a. Tìm các nghĩa khác nhau của danh từ cổ và giải thích mối liên quan giữa các nghĩa đó?
- Cổ: phần cơ thể nối đầu với thân mình: Cổ họng, hươu cao cổ ...
- Cổ tay: phần giữa bàn tay với cánh tay.
- Cổ áo: phần trên nhất của chiếc áo..
- Cổ chai: phần giữa miệng chai và thân chai.
* Nghĩa gốc:
* Nghĩa chuyển:
M?i liờn quan gi?a
nghia g?c v� nghia
chuy?n.
Đều có một nét nghĩa chung giống nhau làm cơ sở: Dựa trên cơ sở vị trí ở giữa của hai phần nào đó.

b)Tìm từ đồng âm với danh từ cổ và cho biết nghĩa của từ đó.
Từ đồng âm với danh từ “cổ”
- Cổ(tính từ) :xưa, cũ… VD:nhà cổ, đồ cổ, cổ kính…
Cổ(động từ): tác động đến tinh thần làm cho hăng hái hoạt động.
VD:cổ vũ, cổ động viên…
- Cổ (động từ):góp vốn vào để trở thành công ty.
VD:cổ phần hóa, cổ đông…
Bài tập 2( SGK/136):


21

Bài tập 3( SGK/136): Thảo luận theo 3 nhóm
(Thời gian: 2’ – 3’)

Đặt câu với mỗi cặp từ đồng âm sau ( ở mỗi câu phải có cả hai từ đồng âm):

bàn ( danh từ) - bàn (động từ)
sâu (danh từ ) - sâu (tính từ)
năm (danh từ) - năm ( số từ)
22
Bài tập 3: có thể làm như sau: Đặt câu với mỗi từ đồng âm( mỗi câu có 2 từ đồng âm)
Các bạn ngồi vào dãy bàn này để bàn chiến thuật cho trận đấu ngày mai.
( DT) (ĐT)

Con sâu đục sâu vào thân cây.
( DT) ( TT)
















Năm nay em cháu năm tuổi ạ.
(DT) (ST)
Ngày xuưa có anh chàng mưuợn của hàng xóm một cái vạc đồng. ít lâu sau, anh ta trả cho ngưuời hàng xóm hai con cò, nói là vạc đã bị mất nên đền hai con cò này. Ngưuời hàng xóm đi kiện. Quan gọi hai ngưuời đến xử. Ngưuời hàng xóm thưa: "Bẩm quan, con cho hắn mưuợn vạc, hắn không trả." Anh chàng nói: "Bẩm quan, con đã đền cho anh ta cò."
- Nhuưng vạc của con là vạc thật.
- Dễ cò của tôi là cò giả đấy phỏng? - Anh chàng trả lời.
- Bẩm quan, vạc của con là vạc đồng.
- Dễ cò của tôi là cò nhà đấy phỏng?
Bài tập 4
24



Bài tập 4: SGK/136 THẢO LUẬN NHÓM BÀN (2 phút)
- Anh chàng trong câu chuyện đã sử dụng biện pháp gì để không trả lại cái vạc cho người hàng xóm?
- Nếu em là viên quan xử kiện, em sẽ làm thế nào để phân rõ
phải trái?




25
 Đáp án:
- Anh chàng trong truyện đã sử dụng từ đồng âm để lấy cái vạc của nhà anh hàng xóm (cái vạc và con vạc), vạc đồng (vạc làm bằng đồng) và con vạc đồng (con vạc sống ở ngoài đồng).
- Nếu xử kiện, cần đặt từ vạc vào ngữ cảnh cụ thể để chỉ cái vạc là một dụng cụ chứ không phải là con vạc ở ngoài đồng thì anh chàng kia chắc chắn sẽ chịu thua.
26
Bài tập vận dụng
Viết một đoạn văn ngắn(từ 5->7 câu) về việc chuẩn bị tập văn nghệ của lớp em để chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.
27
Thế nào là
từ đồng âm?
Một số ví dụ về từ
đồng âm
Sử dụng từ đồng âm
TỪ
ĐỒNG ÂM
Là những từ giống nhau về âm
thanh nhưng nghĩa khác xa nhau,
không liên quan gì
với nhau.

Phân biệt từ đồng
âm với
từ nhiều nghĩa.
ngựa lồng
lồng chim
mùa thu
thu tiền
Trong giao tiếp phải chú ý đầy đủ đến ngữ cảnh để
tránhhiểu sai nghĩa của từ hoặc dùng từ với nghĩa nước
đôi do hiện tượng từ đồng âm.
TỪ ĐỒNG ÂM
TIẾT 43:
I-Thế nào là từ đồng âm?
II- Sử dụng từ đồng âm:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác xa nhau, không liên quan gì với nhau.
Ghi nhớ SGK tr 136
III- Luyện tập:
Hướng dẫn về nhà:
- Nắm khái niệm,cách sử dụng từ đồng âm,
- Tìm từ đồng âm trong thơ văn.
- Soạn bài: Cảnh khuya
+ Tìm hiểu tác giả,tác phẩm
+Đọc và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản.
Xin chân thành cảm ơn