LUYỆN TỪ VÀ CÂU

TỪ GHÉP VÀ TỪ LÁY
Lớp 4 – Tuần 4
Trang 38

-Thế nào là từ phức? Tìm 3 từ phức.
-Đặt câu với 1 từ phức em vừa tìm được.

I- Nhận xét

Tìm các từ phức được in đậm có trong các câu thơ
sau:
Tôi nghe truyện cổ thầm thì
Lời ông cha dạy cũng vì đời sau
Lâm Thị Mỹ Dạ

Thuyền ta chầm chậm vào Ba Bể
Núi dựng cheo leo, hồ lặng im
Lá rừng với gió ngân se sẽ
Họa tiếng lòng ta với tiếng chim
Hoàng Trung Thông

Tôi nghe truyện cổ thầm thì
Lời ông cha dạy cũng vì đời sau
Lâm Thị Mỹ Dạ

Thuyền ta chầm chậm vào Ba Bể
Núi dựng cheo leo, hồ lặng im
Lá rừng với gió ngân se sẽ
Họa tiếng lòng ta với tiếng chim
Hoàng Trung Thông
Các từ phức có trong các câu thơ là: truyện cổ, thầm
thì, ông cha, chầm chậm, cheo leo, lặng im, se sẽ

truyện cổ, thầm thì, ông cha, chầm chậm, cheo leo,
lặng im, se sẽ

Cấu tạo của các từ phức trên có gì khác nhau?
Gợi ý:
-Từ phức do những tiếng có nghĩa tạo thành
………………………………………………………………
-Từ phức do những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại
nhau tạo thành
……………………………………………………………

Các từ phức có trong các câu thơ sau: truyện cổ, thầm
thì, ông cha, chầm chậm, cheo leo, lặng im, se sẽ
-Từ phức do các tiếng có nghĩa tạo thành:
truyện cổ, ông cha ( truyện + cổ, ông + cha), lặng im
(lặng + im)
-Từ phức những tiếng có âm đầu hoặc vần lặp lại nhau
tạo thành:thầm thì, chầm chậm, cheo leo, se sẽ
Chầm chậm, se sẽ: lặp lại cả âm đầu và vần.
cheo leo: vần eo được lặp lại(đều có vần eo).
thầm thì: âm đầu được lặp lại ( đều có âm th).

-Từ phức do các tiếng có
nghĩa tạo thành: truyện cổ,
ông cha ( truyện + cổ, ông
+ cha), lặng im (lặng + im)
-Từ phức những tiếng có âm
đầu hoặc vần lặp lại nhau tạo
thành: thầm thì, chầm chậm,
cheo leo, se sẽ.

Đó là các từ
ghép
Đó là các từ
láy

II- Ghi nhớ

Có hai cách chính để tạo từ phức.

1. Ghép những tiếng có nghĩa lại với nhau. Đó
là các từ ghép.
M: tình thương, thương mến,….

2. Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần
( hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau. Đó là
các từ láy.
M: săn sóc, khéo léo, luôn luôn,…

III- Luyện tập
1. Hãy xếp những từ phức được in nghiêng trong các câu dưới đây thành
hai loại: từ ghép và từ láy. Biết rằng những tiếng in đậm là tiếng có
nghĩa:

a) Nhân dân ghi nhớ công ơn Chử Đồng Tử, lập đền thờ ở
nhiều nơi bên sông Hồng. Cũng từ đó hằng năm, suốt mấy
tháng mùa xuân, cả một vùng bờ bãi sông Hồng lại nô nức
làm lễ, mở hội để tưởng nhớ ông.
Theo HOÀNG LÊ
b)

Dáng tre vươn mộc mạc, màu tre tươi nhũn nhặn.
Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc. Tre
trông thanh cao, giản dị, chí khí như người.
THÉP MỚI

1.Hãy xếp những từ phức được in nghiêng (a.
Ghi nhớ, đền thờ, bờ bãi,nô nức, tưởng nhớ. b. Mộc
mạc, nhũn nhặn,cứng cáp, dẻo dai, vững chắc,
thanh cao) thành hai loại: từ ghép và từ láy. Biết rằng
những tiếng in đậm là tiếng có nghĩa:
Từ ghép
Câu a

ghi nhớ, đền thờ, bãi
bờ, tưởng nhớ

Câu b

dẻo dai, vững chắc,
thanh cao

Từ láy
nô nức

mộc mạc, nhũn
nhặn, cứng cáp

2. Tìm từ ghép, từ láy chứa từng tiếng sau đây:
a)Ngay
b)Thẳng
c)Thật

2. Tìm từ ghép, từ láy chứa từng tiếng sau đây:
Ngay, thẳng, thật.

Ngay
Thẳng

Thật

Từ ghép
ngay thẳng, ngay thật,
ngay lưng, ngay đơ

Từ láy
ngay ngắn

thẳng băng, thẳng cánh, thẳng
thẳng thắn,
cẳng, thẳng đuột, thẳng đứng,
thẳng góc, thẳng tay, thẳng tắp, thẳng thớm
thẳng tuột, thẳng tính

chân thật, thành thật, thật
lòng, thật lực, thật tình,
thật tâm

thật thà