LUYỆN TỪ VÀ CÂU
LỚP 5
GV: MINH NGUYỆT
TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN KHAI A
Luyện từ và câu
LUYỆN TẬP TỪ ĐỒNG ÂM.
KHỞI ĐỘNG:
Chín người ngồi ăn nồi cơm chín.
+ Câu sau đã sử dụng từ đồng âm nào để chơi chữ ?
1
2
Thế nào là từ đồng âm?
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng khác hẳn về nghĩa.
Luyện từ và câu
Từ nhiều nghĩa.
1. Nêu tên bộ phận được chỉ mũi tên của cái cào và chiếc thuyền dưới đây:
- Bộ phận được chỉ mũi tên của cái cào là răng cào.
- Bộ phận được chỉ mũi tên của chiếc thuyền là mũi thuyền.
2. Tìm hiểu từ nhiều nghĩa
Răng (người) : Phần xương cứng, nhiều chiếc màu trắng mọc trên hàm để cắn, giữ, nhai thức ăn.
a. Quan sát các bức ảnh và đọc lời giải nghĩa bên dưới:
Răng (lược): Bộ phận của cái lược gồm nhiều chiếc chìa ra, sắp đều nhau thành hàng.
Mũi (người) : Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người, dùng để thở và ngửi.
Mũi (kéo): Bộ phận của cái kéo có đầu nhọn nhô ra phía trước.
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
I- NHẬN XÉT
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
A
B
Răng
a) Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật
dùng để nghe.
b) Phần xương cứng màu trắng, mọc trên hàm,
dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.
Tai
Mũi
c) Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc
động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
I- NHẬN XÉT
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
I- NHẬN XÉT
2. Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?
Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?
Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?...
QUANG HUY
Mũi thuyền
răng chiếc cào
Thứ ba ngày 26tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Răng chiếc cào
Mũi thuyền
Tai ấm
2. Sự khác nhau về nghĩa:
2. Sự giống nhau về nghĩa:
-Răng: đều chỉ vật nhọn, sắc, sắp đều nhau thành hàng.
-Mũi: cùng chỉ bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía trước.
-Tai: cùng chỉ bộ phận mọc ở hai bên, chìa ra như cái tai.
Thứ ba ngày 19 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Răng chiếc cào
Mũi thuyền
Tai ấm
Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển
Các từ : răng, mũi, tai… là những từ nhiều nghĩa.
Thế nào là từ nhiều nghĩa?
Thứ ba ngày 19 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Răng chiếc cào
Mũi thuyền
Tai ấm
Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển
Các từ : răng, mũi, tai… là những từ nhiều nghĩa.
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển.
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Răng chiếc cào
Mũi thuyền
Tai ấm
Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển
Các từ : răng, mũi, tai… là những từ nhiều nghĩa.
Các nghĩa của từ nhiều nghĩa có đặc điểm gì?
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Răng chiếc cào
Mũi thuyền
Tai ấm
Nghĩa gốc
Nghĩa chuyển
Các từ : răng, mũi, tai… là những từ nhiều nghĩa.
Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
II – Ghi nhớ
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau
? Thế nào là nghĩa gốc?
-Nghĩa gốc là nghĩa chính của từ.
? Thế nào là nghĩa chuyển?
-Nghĩa chuyển là nghĩa của từ được suy ra từ nghĩa gốc.
+ Trong câu nào, từ “da” mang nghĩa gốc và trong câu nào, chúng mang nghĩa chuyển ?
Đố vui :
1) Bé An có nước da trắng hồng.
2) Có nhiều em bé đã bị nhiễm chất độc màu da cam.
nghĩa gốc
nghĩa chuyển
III. Luyện tập
Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển
a) Mắt
- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.
b) Chân
- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé đau chân.
c) Đầu
- Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.
Bài 1.
Thứ ba ngày 26 tháng 10 năm 2021
Luyện từ và câu:

Từ nhiều nghĩa
Mắt 1: nghĩa gốc
Mắt 2: nghĩa chuyển
Chân 1: nghĩa chuyển
Chân 2: nghĩa gốc
Đầu 1: nghĩa gốc
Đầu 2: nghĩa chuyển
III. Luyện tập
Bài 2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau : lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
Lưỡi :
Miệng:
Cổ :
tay áo, tay lái, tay ghế, tay quay,
tay bóng bàn…
lưỡi dao, lưỡi lê, lưỡi kiếm, lưỡi liềm,
lưỡi hái, lưỡi cày, lưỡi búa, lưỡi rìu…
miệng ly, miệng chén, miệng bình,
miệng túi, miệng hố, miệng núi lửa…
cổ áo, cổ tay, cổ chai, cổ lọ, cổ bình…
lưng áo, lưng ghế, lưng đồi, lưng núi, lưng trời…
Lưng:
Tay:
Bài 2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.
CỦNG CỐ
Thế nào là từ nhiều nghĩa?
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển.
Nghĩa của từ nhiều nghĩa quan hệ với nhau ra sao?


Các nghĩa của từ nhiều nghĩa
bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
DẶN DÒ
- Học thuộc ghi nhớ trang 610.
- Chuẩn bị bài:
Luyện tập về từ nhiều nghĩa (trang 103).
Giờ học đã hết
Xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo và các em học sinh. Kính chúc các thầy giáo, cô giáo cùng gia đỡnh mạnh khoẻ, hạnh phúc.