ĐẦU voi ĐUÔI chuột
Kẻ KHÓC người CƯỜI
Ở bầu thì TRÒN,
ở ống thì DÀI
Trống đánh XUÔI,
kèn thổi NGƯỢC
CĂNG da bụng,
CHÙNG da mắt
Nuôi lợn ăn cơm NẰM,
nuôi tằm ăn cơm ĐỨNG
Từ trái nghĩa
CONTENTS
Thế nào là từ trái nghĩa?
I.
Dựa vào những kiến thức đã học ở tiểu học, tìm những cặp từ trái nghĩa trong bản dịch thơ của 2 bài thơ Tĩnh dạ tứ và Hồi hương ngẫu thư
Cho biết các cặp từ đó trái nghĩa nhau vì điều gì?
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH

Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ

Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau,
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”
BT nhanh: Tìm từ trái nghĩa của những từ sau
BT nhanh: Tìm từ trái nghĩa của những từ sau
GHI NHỚ
Thế nào là từ trái nghĩa?
Từ trái nghĩa là những từ có ý nghĩa trái ngược nhau.
Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau.
Khi xét các cặp từ trái nghĩa phải dựa trên một cơ sở, một tiêu chí chung
Xinh >< xấu: trái nghĩa về vẻ đẹp
Cao >< thấp: trái nghĩa về chiều cao
lành >< ác: trái nghĩa về tính cách
BÀI TẬP NHANH
Nối các cặp từ trái nghĩa.
Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
Tìm những từ trái nghĩa về vấn đề vệ sinh môi trường.
VD: bẩn >< sạch…..
Môi trường thiên nhiên hiện nay như thế nào? Em làm gì để bảo vệ môi trường ngày một xanh sạch hơn?
Sử dụng từ trái nghĩa?
II.
Việc sử dụng từ trái nghĩa trong 2 ví dụ sau có tác dụng gì?
CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau,
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng?”.
Ngẩng - cúi  Tạo phép đối, góp phần biểu hiện tâm tư trĩu nặng tình cảm quê hương của nhà thơ.
Trẻ - già, đi - về  Tạo phép đối, làm nổi bật sự thay đổi của chính nhà thơ ở 2 thời điểm khác nhau.
GHI NHỚ 2
Từ trái nghĩa được sử dụng trong thể đối, tạo các hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh động.
Luyện tập
III.
Hỏi nhanh đáp lẹ
Từ trái nghĩa là những từ :
Có nghĩa không giống nhau
Có nghĩa trái ngược nhau
Có nhiều nghĩa khác nhau

Có cách đọc khác nhau
Nhận định nào về từ trái nghĩa sau đây là đúng ?
A. 1 từ chỉ trái nghĩa với 1 từ
B. Từ nào cũng trái nghĩa với nó
D. 1 từ chỉ thuộc 1cặp từ trái nghĩa
C. Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều cặp từ trái nghĩa khác nhau
Từ nào sau đây trái nghĩa với từ “nhạt” trong cụm từ “muối nhạt”?
A. Ngọt
B. Mặn
C. Đậm
D. Đằm thắm
Tìm những từ trái nghĩa trong 2 câu sau:
Chị em như chuối nhiều tàu,
Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.
Đáp án: rách >< lành
giàu >< nghèo
Số cô chẳng giàu thì nghèo
Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.
Tìm những từ trái nghĩa trong 2 câu sau:
Ba năm được một chuyến sai,
Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.
Đáp án: ngắn >< dài
sáng >< tối
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
Tìm những từ trái nghĩa với những từ in đậm trong các các cum từ sau đây:
Tìm những từ trái nghĩa với những từ in đậm trong các các cum từ sau đây:
Tìm những từ trái nghĩa với những từ in đậm trong các các cum từ sau đây:
Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:
- Chân cứng đá …..
- Có đi có ……
- Gần nhà …… ngõ.
- Mắt nhắm mắt …..
- Chạy sấp chạy ……
Đáp án: mềm  lại  xa  mở  ngửa
Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:
- Vô thưởng vô …...
Bên …….. bên khinh.
Buổi ……. buổi cái.
Bước thấp bước ……
Chân ướt chân ……..
Đáp án: phạt  trọng  đực  cao  ráo
Điền các từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau:
Đầu xuôi …… lọt
- Bàn ra tán ……
- Chết một đống còn hơn ……. một mình
- Trống đánh xuôi, kèn thổi ……..
Bán anh em xa, mua láng giềng …….
Đáp án: đuôi  vào  sống  ngược  gần
Gạch dưới các cặp từ trái nghĩa trong câu sau :
Sen tàn cúc lại nở hoa
Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân.
( Nguyễn Du)
Đáp án: tàn >< nở
dài >< ngắn
Gạch dưới các cặp từ trái nghĩa trong câu sau :
Tổ quốc đối với họ là một khái niệm trừu tượng, tình cảm non sông của họ thật là những cảm xúc cụ thể ( Nguyễn Tuân )
Đáp án: trừu tượng >< cụ thể
Gạch dưới các cặp từ trái nghĩa trong câu sau :
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son
( Hồ Xuân Hương )
Đáp án: Rắn >< nát
HD tự học
Viết 1 đoạn văn ngắn về tình cảm quê hương, có sử dụng từ trái nghĩa
Tạm biệt các em