V ẬT L Ý 9

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu1: Trình bày cách tạo ra từ phổ? Chiều của đường sức từ
ở bên ngoài thanh nam châm thẳng như thế nào?
Có thể tạo ra từ phổ bằng cách rắc câc hạt mạt sắt
lên tấm bìa đặt trên từ trường và gõ nhẹ
Bên ngoài thanh nam châm, các đường sức từ có
chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào từ cực Nam của nam
châm

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Xác định tên của các từ cực trong 2 hình vẽ sau:

N

A

S

B

N

S

C

D

Chúng ta đã biết:
“Từ phổ và các đường sức từ” biểu diễn từ
trường của thanh nam châm thẳng.
Vậy “từ trường của ống dây có dòng điện
chạy qua” được biểu diễn như thế nào?

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:
1) Thí nghiệm

a) Quan sát từ phổ bên trong và bên ngoài
ống dây
b) Dựa vào các đường mạt sắt, hãy vẽ một vài
đường sức từ của ống dây ngay trên tấm nhựa

Rắc đều một lớp mạt sắt trên tấm
nhựa có luồn sẵn các vòng dây của
một ống dây dẫn có dòng điện chạy
qua. Rồi gõ nhẹ tấm nhựa

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:
1) Thí nghiệm

a) Quan sát từ phổ bên trong và bên ngoài ống dây

? Bên ngoài ống dây,
các mặt sắt được sắp
xếp như thế nào?

Gõ nhẹ

? Trong lòng ống dây,
các mặt sắt được sắp
xếp như thế nào?

+

12 V

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:
1) Thí nghiệm

a) Quan sát từ phổ
bên trong và bên
ngoài ống dây
b) Dựa vào các đường
mạt sắt, hãy vẽ một vài
đường sức từ của ống
dây ngay trên tấm nhựa

+

12 V

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
C1: So sánh với từ phổ của ống dây và từ phổ của nam châm và cho biết
chúng có gì giống nhau, khác nhau.
Giống nhau: Phần từ phổ bên ngoài thanh
nam châm và bên ngoài ống dây có dòng điện
chạy qua giống nhau

Töø phoå cuûa thanh nam chaâm

Khác nhau: Trong lòng ống dây cũng có các
đường mạt sắt sắp xếp gần như song song
nhau

Töø phoå cuûa oáng daây

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
b) Dựa vào các đường mạt sắt, hãy vẽ một vài đường sức từ của ống dây ngay trên tấm nhựa
C2: Nhận xét về hình dạng của các đường sức từ?

Hình dạng đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua là những đường cong
khép kín.

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
C) Đặt kim nam châm nối tiếp nhau trên một đường sức từ vừa vẽ đựơc.Vẽ mũi tên chỉ
chiều của đường sức từ.
^
^^^^^^^^

^

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:

^

^^^^^^^^ ^

^

^^ ^ ^^

^ ^^ ^ ^

S

^

^

^

C) Đặt kim nam châm nối tiếp nhau trên một đường sức từ vừa vẽ đựơc.Vẽ mũi tên chỉ
chiều của đường sức từ.

N

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:

^^ ^ ^^

N

^

^

^^^^^^^^ ^

^ ^^ ^ ^

S

^

^

^

C) Đặt kim nam châm nối tiếp nhau trên một đường sức từ vừa vẽ đựơc.Vẽ mũi tên chỉ
chiều của đường sức từ.

C3: Nhận
về thanh
chiều của
ở hai
đầudây
ống, các
dây đường
so với chiều
C3:
Giốngxét
như
namđường
châm,sức
tại từ
2 đầu
ống
sức từ cũng
các đường
sức đi
từ vào
ở haimột
cựcđầu
của (cực
thanhNam)
nam châm
có chiều
và đi ra từ đầu kia (cực Bắc)

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:

1) Thí nghiệm
2) Kết luận :

a) Phần từ phổ bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua và bên
nhau .Trong lòng ống dây cũng có
ngoài thanh nam châm(1) giống
…………
song song với nhau.
các đường sức từ, được sắp xếp gần như (2)…………..
cong khép kín.
b) Đường sức từ của ống dây là những đường(3)……………….
c) Giống như thanh nam châm, tại hai đầu ống dây, các đường
đi(4)………một
vào
sức từ có chiều cùng
đầu và cùng
(5)…… ở đầu
đi ra

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
II. QUY TẮC NẮM TAY PHẢI:
1) Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ
thuộc vào yếu tố nào?

Điều gì sẽ xảy
ra nếu chúng
ta đổi chiều
dòng điện qua
ống dây?
I
-

6V

+

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
II. QUY TẮC NẮM TAY PHẢI:
1) Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ
thuộc vào yếu tố nào?

Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc vào gì?

*Kết luận: Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc vào
chiều của dòng điện chạy qua các vòng dây.

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:
II. QUY TẮC NẮM TAY PHẢI:

1) Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ
thuộc vào yếu tố nào?

2) Quy tắc nắm tay phải :
 Phát biểu :

Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều các
đường sức từ trong lòng ống dây

Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo
chiều dòng điện chạy qua các vòng dây

Nắm bàn tay phải
- Sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây
- Ngón tay cái choãi ra chỉ chiều các đường sức từ trong lòng ống dây

S

N

Chiều đường sức từ

A

N

B

S

Chiều đường sức từ

Chiều
dòng
điện

A

B

S
Chiều
dòng
điện

Chiều đường sức từ

N

S

điện

N

Chiều đường sức từ

B

Chiều

A

dòng

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

III. VẬN DỤNG
C4: Cho ống dây AB
có dòng điện chạy qua.
Một nam châm thử đặt
ở đầu B của ống dây,
khi đứng yên nằm
định hướng như hình
vẽ. Xác định tên các
cực từ của ống dây.

S

N

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

III. VẬN DỤNG
C5: Trên hình vẽ có một kim nam châm bị vẽ sai chiều. Hãy
chỉ ra đó là kim nam châm nào và vẽ lại cho đúng. Dùng
qui tắc nắm tay phải xác định chiều dòng điện chạy qua các
vòng dây.

Tiết 28- BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

IIII. VẬN DỤNG
C6: Trên hình vẽ cho biết chiều dòng điện chạy qua các vòng
dây. Dùng quy tắc nắm tay phải để xác định tên các từ cực của
ống dây.

N

S
I

GHI NHỚ:
* Phần từ phổ ở bên ngoài ống có dòng điện chạy
qua rất giống phần từ phổ ở bên ngoài thanh nam
châm
* Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt
sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện
chạy qua các vòng dây thì ngón cái choãi ra chỉ
chiều của đường sức từ trong lòng ống dây

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Làm các bài tập từ bài 24.1 đến bài 24.5 SBT trang 29, 30
• Ôn tập lại các kiến thức đã học ở chương điện từ học để tiết
sau làm bài tập.