Văn bản

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC
VĂN CHƯƠNG

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI : HỘP QUÀ BÍ MẬT

Câu 1: Điền từ vào dấu “...” trong
câu tục ngữ: Tháng Giêng rét đài,
tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét...?

Nàng Bân

Câu 2: Nhân vật nào xuất
hiện trong truyện “Chim trời
cá nước...”- xưa và nay
Nhân vật “tôi”, thằng Cò và
tía nuôi của nhân vật “tôi”.

Câu 3: Nàng Bân thể hiện tình
yêu với chồng qua hành động gì?

May cho chồng một cái áo.

Câu 4: Nhân vật “tôi” và thằng Cò trong
truyện “Chim trời cá nước...”- xưa và
nay đang đi thăm thú địa điểm nào?

Sân chim

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

HOẠT ĐỘNG 2
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

I. Trải nghiệm cùng văn bản
- Đọc chú thích dưới chân trang để hiểu
nghĩa các từ khó
- Lần lượt đọc 2 văn bản Nàng Bân và
“Chim trời cá nước” – xưa và nay.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

2. Nội dung chính của văn bản
Văn bản cho người đọc những ví
dụ tiêu biểu về mối quan hệ giữa
tục ngữ và sáng tác văn chương.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

II. Suy ngẫm và phản hồi

Phiếu học tập

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
PHIẾU HỌC TẬP 01: TÌM HIỂU MỐI QUAN HỆ GIỮA TRUYỆN CỔ TÍCH NÀNG BÂN VÀ CÂU
TỤC NGỮ THÁNG GIÊNG RÉT ĐÀI, THÁNG HAI RÉT LỘC, THÁNG BA RÉT NÀNG BÂN
- Câu hỏi 1: Sau khi đọc truyện nàng Bân, em hiểu như thế nào về cái rét nàng Bân
được nhắc đến trong câu tục ngữ Tháng Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét
nàng Bân?
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
...............
- Câu hỏi 2: Chỉ ra mối quan hệ giữa truyện cổ tích Nàng Bân và câu tục ngữ Tháng
Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân?
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
..............

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
PHIẾU HỌC TẬP 02: TÌM HIỂU MỐI QUAN HỆ GIỮA VĂN BẢN “CHIM TRỜI CÁ NƯỚC...” – XƯA
VÀ NAY VÀ TỤC NGỮ CHIM TRỜI CÁ NƯỚC, AI ĐƯỢC NẤY ĂN
- Câu hỏi 1: Câu trả lời của tía nuôi nhân vật “tôi” ở cuối văn bản thứ hai giúp em hiểu thêm
gì về câu tục ngữ chim trời cá nước, ai được nấy ăn?
............................................................................................................................................
........................................................................................
- Câu hỏi 2: Em hãy nêu tác dụng của việc sử dụng tục ngữ trong văn bản “Chim trời cá
nước...”- xưa và nay.
..............................................................................................................................................
..............................................................

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
1. Mối quan hệ giữa tục ngữ và văn chương qua các ví dụ minh họa
a. Văn bản Nàng Bân và câu tục ngữ Tháng Giêng rét đài,
tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân?
- Câu hỏi 1
+ Rét nàng Bân là đợt rét cuối cùng của mùa đông, xảy ra
vào khoảng đầu tháng Ba âm lịch ở miền Bắc Việt Nam.
Đây là đợt rét đậm kéo dài vài ngày và thường kèm mưa
phùn hoặc mưa nhỏ.
+ Rét nàng Bân gắn liền với câu chuyện nàng Bân, gắn
liền với câu chuyện nàng Bân, gắn liền với những tình cảm
ấm áp của vợ dành cho chồng, của ch dành cho con gái.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

Câu hỏi 2
Truyện cổ tích Nàng Bân minh họa và giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ; giải thích
lí do vì sao tháng Ba có rét nàng Bân (liên quan đến câu chuyện nàng Bân may áo
rét cho chồng)
=> Truyện cổ tích nàng Bân minh họa và giúp chúng ta hiểu rõ hơn về câu tục ngữ
Tháng Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

b. Mối quan hệ giữa văn bản “Chim trời cá nước...” – xưa
và nay và câu tục ngữ ­Chim trời cá nước, ai được nấy ăn
(PHT 02)
- Câu hỏi 01
Câu tục ngữ ­Chim trời cá nước, ai được nấy ăn không
còn đúng với xã hội họ đang sống: “Đúng là không ai
nuôi. Nhưng chim về ở trên vùng đất của ai thì nó
thuộc về tài sản của người đó. Họ phải đóng thuế
hàng ăn như đóng thuế ruộng đấy con ạ

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

=> Câu trả lời của nhân vật tía nuôi giúp
cho chúng ta hiểu rằng câu tục ngữ “Chim
trời cá nước, ai được nấy ăn” có thể phù
hợp trong hoàn cảnh này nhưng không phù
hợp trong hoàn cảnh khác. Trong bối cảnh
hiện nay, câu tục ngữ trên càng không phù
hợp khi việc săn bắt loài động vật quý hiếm
bị cấm để bảo tồn đa dạng sinh học.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

Câu hỏi 2
Tác dụng của việc sử dụng câu tục ngữ “Chim trời cá nước, ai được
nấy ăn” trong VB
+ Làm tăng độ tin cậy, sức thuyết phục cho câu nói của nhân vật “tôi”.
+ Làm cho tác phẩm giàu hình ảnh, giàu sức biểu cảm và đậm đà tính
dân tộc

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

2. Mối quan hệ giữa tục ngữ và sáng tác văn chương nói
chung; Những lưu ý khi đọc hiểu và sử dụng tục ngữ.
Qua hai văn bản trên, em
hãy nêu mối quan hệ giữa

Mối quan hệ giữa tục ngữ và sáng tác văn chương nói chung;
Những lưu ý khi đọc hiểu và sử dụng tục ngữ

tục ngữ và sáng tác văn
chương?

Những lưu ý khi đọc

Mối quan hệ giữa tục ngữ và sáng tác văn chương nói
chung; Những lưu ý khi đọc hiểu và sử dụng tục ngữ

hiểu, sử dụng tục ngữ?

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
Mối quan hệ giữa tục
ngữ và các sáng tác
văn chương

Những

tác

phẩm

văn

Khi sáng tác các tác

chương có thể đúc kết hay

phẩm văn chương, nhiều

minh hoạ cho một câu tục

tác giả cũng sử dụng tục

ngữ; giúp người đọc hiểu rõ

ngữ để làm tăng hiệu

hơn về ý nghĩa và cách sử

quả và giá trị biểu đạt

dụng những câu tục ngữ.

cho tác phẩm.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

Những lưu ý khi đọc hiểu và sử
dụng tục ngữ trong văn chương

Đặt
câu
tục
ngữ
vào đúng
ngữ cảnh
của
câu
văn

Nếu câu tục ngữ gắn
liền với một câu
chuyện thì cần tìm
đọc câu chuyện đó
để có thể hiểu chính
xác về ý nghĩa của
câu tục ngữ.

Để có thể sử dụng tục
ngữ đúng lúc, đúng chỗ,
cần hiểu rõ ý nghĩa của
chúng và cần lưu ý: đôi
khi, ý nghĩa của câu tục
ngữ có thể không còn phù
hợp với hoàn cảnh hiện
tại.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật

2. Nội dung – Ý nghĩa

Dẫn chứng tiêu biểu

Văn bản nêu lên mối quan
hệ giữa tục ngữ và sáng tác
văn chương qua 2 văn bản
minh họa

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

HOẠT ĐỘNG 3
LUYỆN TẬP

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

- Câu 1: Giải thích ý nghĩa của
câu tục ngữ “Chim trời cá
nước, ai được nấy xơi”?

- Câu 2: Theo em, việc sử dụng
câu tục ngữ này có còn phù
hợp với cuộc sống hiện tại
không? Vì sao?

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

HOẠT ĐỘNG 4
VẬN DỤNG

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

Nhiệm vụ : Tìm một
số câu tục ngữ được
sử dụng trong các tác
phẩm văn chương.

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG
NHIỆM VỤ VỀ NHÀ

- Vẽ sơ đồ tư duy về các đơn vị kiến thức của bài học hoặc vẽ
tranh hình ảnh ấn tượng về bài học.
- Chuẩn bị: đọc, tìm hiểu bài Thực hành tiếng Việt: Đặc điểm và
chức năng của thành ngữ, tục ngữ; đặc điểm và chức năng của của
các biện pháp tư từ nói quá, nói giảm đói tránh

TỤC NGỮ VÀ SÁNG TÁC VĂN CHƯƠNG

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
THEO DÕI!!!