_Nạn đói 1930_

_1945_
-Ngô Tất Tố-
-

-

-

-

-

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

Ngô Tất Tố (1893- 1954), quê ở Đông Anh, Hà Nội

Ông là một nhà văn, một nhà báo, nhà dịch thuật và khảo cứu nổi tiếng.

Ngô Tất Tố là một “tay ngôn luận xuất sắc trong đám nhà nho” (Vũ Trọng Phụng).

Tác phẩm chính: tiểu thuyết “Tắt đèn”; “Lều chõng”; Phóng sự “Việc làng”

Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật năm 1996.
I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
+ Văn bản “Tức nước vỡ bờ” trích từ Tiểu thuyết “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố. Tác phẩm được đăng trên báo năm 1937, in thành sách lần đầu tiên 1939

Xuất xứ:

Thể loại: Tiểu thuyết

PTBĐ chính: tự sự
I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm

Phần 1

Từ đầu... “ngon miệng hay không ? ” => Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu.

Phần 2

Đoạn còn lại => Cuộc đối mặt với bọn cai lệ - người nhà Lý trưởng và chị Dậu vùng lên cự lại

Bố cục
I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
Nghĩa đen: Hiện tượng _tức nước vỡ bờ_ chỉ xảy ra khi nước quá lớn và sức nước quá mạnh và bờ không thể giữ được nên vỡ nước tuôn trào ra

Nghĩa bóng: Khi sự chịu đựng của con người vượt quá mức, họ sẽ vùng dậy, phản kháng và đấu tranh

Ý nghĩa nhan đề:
C

_ Do còn thiếu suất SƯU của chú Hợi — người em trai đã chết, nên anh Dậu bị bắt trói, bị đánh đến ngất đi, rũ như xác chết, được khiêng trả về nhà._

_ Sáng sớm hôm sau, khi anh Dậu còn đang cố gượng dậy húp bát cháo từ tay vợ, thì cai lệ và người nhà lí trưởng sấn sổ tiến vào tay roi, tay thước. Chúng quát tháo, dọa nạt đòi tiền SƯU và định bắt trói anh Dậu._

_ Chị Dậu đã hết lời van xin nhưng chúng vẫn không buông tha. Tên cai lệ còn chửi mắng rồi bịch luôn vào ngực chị Dậu. Lúc này, chị Dậu tức quá không chịu được liền cự lại bằng lí lẽ. Nhưng cai lệ vẫn không dừng lại,hắn tát vào mặt chị Dậu và nhảy vào trói anh Dậu. Không chịu đựng được nữa, chị Dậu đã vùng lên đánh ngã cai lệ và cả tên người nhà lí trưởng._
1.Bộ mặt của xã hội thực dân phong kiến( Nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng)

- Xuất hiện: Lúc anh Dậu dở sống dở chết

Là viên cai chỉ huy một tốp lính lệ ( là tay sai, chuyên đánh trói người là nghề của hắn

1

2

4

3

Tên cai lệ

-Chức danh

-Ngoại hình

Gầy lèo khèo như thằng nghiện  ghê tợn, hung dữ

Ngôn ngữ, lời nói

+Thét, quát, hằm hè

+ Xưng hô : xưng ông , gọi mày,

thằng kia..._Ngôn ngữ thô tục_

+ gõ đầu roi xuống đất, thét

+ trợn ngược hai mắt, quát, giọng hầm hè

+ đùng đùng giật phắt cái dây thừng, chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu

+ bịch vào ngực chị Dậu, sấn đến để trói anh Dậu

+ tát vào mặt chị Dậu đánh bốp một cái, nhảy vào cạnh anh Dậu

_ đểu cáng, hung hãn, táng tận lương tâm_

Hành động
_* Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật: bằng ngòi bút hiện thực với thái độ phê phán rõ nét, nhiều chi tiết có tính hài hước thể hiện ý đồ châm biếm  tính cách nhân vật được khắc họa sống động, nổi bật và có giá trị điển hình_

_ Hống hách, thô bạo, không còn nhân tính _

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
_ Cai lệ và người nhà lí trưởng chính là những tên tay sai mạt hạng, là bọn đầu trâu mặt ngựa, là công cụ bỉ ổi của xã hội tàn bạo lúc bấy giờ_

_ XHPK đương thời là XH đầy rẫy bất công và tàn ác. XH ấy có thể gieo tai hoạ xuống cho bất kì người dân lương thiện nào_
_2. Hình ảnh người phụ nữ nông dân_

_a. Tình cảnh của gia đình chị Dậu trong buổi sáng sớm_

_* Bối cảnh_

_- Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt nhất: quan sắp về làng đốc thuế, bọn tay sai hung hăng xông vào những nhà chưa nộp thuế để bắt người, đánh trói, đem ra đình cùm kẹp_
_*Gia cảnh_

*_Món nợ sưu nhà nước chưa cách gì trả được._ *_Trong nhà không còn một hạt gạo_ *_Chị Dậu phải bán con, bán chó...._ *_Anh Dậu đang ốm vẫn có thể bị đánh trói bất cứ lúc nào._ *_Chị Dậu nghèo xác xơ, 3 con nheo nhóc chưa biết làm cách gì để thoát khỏi cảnh này_
_ Tình thế hết sức nguy cùng, gay go, thê thảm, khốn đốn, bế tắc và khiến bất cứ ai cũng phải xót xa_

_ Tình thế tức nước đầu tiên. Qua đây, ta thấy rõ chị Dậu thương yêu lo lắng cho chồng - Tình thương yêu này sẽ quyết định phần lớn thái độ và hành vi của chị ở đoạn tiếp theo._
_Chị Dậu với chồng_

__

_+ Lời nói:................_

_.................................................................._

_+ Hành động: ........_

_.................................................................._

*_Ý nghĩa:............._

_................................_
_Chị Dậu với bọn tay sai, cai lệ..._

_+ Lúc đầu:..............._

_................................._

_+ Sau đó: ................_

_................................._

_+ Cuối cùng: .........._

_................................._

*_Ý nghĩa: ............_

_................................._
_Nhận xét: .................................................................................................................................................................................................................................................._
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

b. Vẻ đẹp của nhân vật chị Dậu

_+ Cháo chín, bắc mang ra giữa nhà, múc cháo _

_+ Quạt cho chóng nguội để cho chồng ăn_

_+ Rón rén bưng cháo đến chỗ chồng_

_+ Chờ xem chồng ăn có ngon miệng không_

_* Chị Dậu với chồng_

_+ Động viên chồng ăn: «Thầy em hãy cố ngồi dạy húp ít cháo cho đỡ xót ruột»_
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

3. Nhân vật chị Dậu

_a. Chị Dậu với chồng_

*_Hết lòng thương yêu, chăm sóc ân cần, chu đáo_ *_Mang những vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam_
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

_* Chị Dậu với bọn tay sai, cai lệ..._

LÚC ĐẦU

+ Cố van xin tha thiết bằng thái độ nhẹ nhàng, giọng run run: _xin ông trông lại, cháu van ông, xin ông tha cho_...

+ Gọi ông, xưng cháu

_ Nhẫn nhục chịu đựng mong gợi chút từ tâm và lòng thương người của tên cai lệ_
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

_b. Chị Dậu với bọn tay sai, cai lệ..._

SAU ĐÓ

_+ Liều mạng cự lại: “ Chồng tôi đau ốm.... hành hạ”_

_ Cự lại bằng lí lẽ, bằng đạo lí tối thiểu của con người. Cách xưng hô ông – tôi là sự cảnh báo mang vị thế của kẻ ngang hàng, nhắm thẳng vào mặt đối thủ._
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

_b. Chị Dậu với bọn tay sai, cai lệ..._

CUỐI CÙNG

_+ Nghiến hai hàm răng “ Mày trúi ngay ... cho mày xem”_

_+ Túm lấy cổ tên cai lệ, ấn ra cửa_

_+ Túm tóc tên người nhà lí trưởng lẳng ra ngoài thềm_

_ Cách xưng hô đanh đá, thể hiện sự căm giận , khinh bỉ cao độ và tư thế đứng trên; chống trả quyết liệt, sẵn sàng đè bẹp đối phương._
_ Là ngưòi phụ nữ giàu tình thương yêu, mộc mạc, hiền dịu, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng không yếu đuối mà có một sức sống tiềm tàng mạnh mẽ và tinh thần phản kháng mãnh liệt_

_ Là hình tượng điển hình về người phụ nữ nông dân đương thời_
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

3. Nhân vật chị Dậu

Cảnh tức nước vỡ bờ

Chị Dậu

Bọn cai kệ, người

nhà lý trưởng

+ Nghiến hai hàm răng “ Mày trúi ngay ... cho mày xem”

+ Túm lấy cổ tên cai lệ, ấn ra cửa

+ Túm tóc tên người nhà lí trưởng lẳng ra ngoài thềm

+ Cai lệ: lẻo khẻo, không kịp ngã...

+ Người nhà lý trưởng: sấn sổ, giơ gậy trực đánh

_ Mạnh phản kháng, chống trả quyết liệt_

_ Sự thất bại của bọn quan lại tham lam, xấu xí_
_Tơi tả ,thảm hại_

_Dữ tợn _

_Hùng hổ _

_Sơ đồ diễn biến tâm trạng của chị Dậu và cai Lệ _

_Nhẫn_

_ nhục_

_Phản kháng _

_bằng lời_

_Chống trả bằng _

_vũ lực_
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

_* Tấm lòng của nhà văn ( Giá trị nhân đạo )_

_- Tố cáo vạch trần bộ mặt của giai cấp thống trị_

_- Thấu hiểu, cảm thông,yêu thương người nông dân_
III. TỔNG KẾT

_+ Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của XH thực dân phong kiến đương thời _

_ + Sự thấu hiểu, cảm thông sâu sắc của tác giả vì tình cảnh cơ cực, bế tắc của người nông dân_

_+ Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân _
III. TỔNG KẾT

*_Tạo tình huống truyện có tính kịch: tức nước vì bờ._

_ *Kể chuyện, miêu tả nhân vật sinh động, chân thực (qua ngoại hình, hành động, tâm lí)_
MỜI CẢ LỚP XEM VIDEO SAU
30

40

20

10

50

60

70

80

TRÒ CHƠI: VÒNG QUAY MAY MẮN

ĐỌC SGK phần tiểu dẫn, ghi nhớ thông tin về tác giả

Mời 3 HS lên bảng tham gia trò chơi: lần lượt chọn các câu hỏi từ 1-6 (mỗi học sinh 2 câu) Trả lời đúng sẽ được quay lấy điểm

HS nào điểm cao nhất sẽ thắng
30

40

20

10

50

60

70

80

QUAY

1

2

3

4

5

6

VÒNG QUAY

MAY MẮN
Điền vào chỗ trống từ thích hợp để được một định nghĩa hoàn chỉnh về một thể loại văn học:

“ |...| là một tác phẩm tự sự cỡ lớn có khả năng phản ánh hiện thực đời sống ở mọi giới hạn không gian và thời gian”

A. Tiểu thuyết

B. Truyện ngắn

C. Thơ trữ tình

D. Hồi kí

QUAY VỀ
"Kết cục, anh chàng “hầu cận ông lý” yếu hơn chị chàng con mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm". (Tức nước vỡ bờ, Ngô Tất Tố)

Quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu văn trên là

A. Quan hệ lựa chọn

B. Quan hệ nguyên nhân

C. Quan hệ tương phản

D. Quan hệ nối tiếp

QUAY VỀ
Khuynh hướng sáng tác văn học chủ yếu của Ngô Tất Tố là gì?

A. Chuyên viết về nông thôn

B. Dân chủ, tiến bộ

C. Cuộc chiến cam go

D. Cả 3 đáp án trên

QUAY VỀ
Đọan trích Tức nước vỡ bờ được trích từ chương thứ bao nhiêu của tác phẩm “Tắt đèn”?

A. Chương VIII

B. Chương VII

C. Chương XVIII

D. Chương XVII

QUAY VỀ
Nhận xét nào sau đây không đúng với đoạn trích Tức nước vỡ bờ?

A. Là đoạn trích có kịch tính rất cao

B. Mang giá trị châm biếm sâu sắc

C. Thể hiện tài năng xây dựng nhân vật của tác giả

D. Có giá trị nhân đạo và hiện thực lớn

QUAY VỀ

Câu trả lời của chị Dậu khi nghe anh Dậu khuyên can: “Thà ngồi tù. Để cho chúng nó làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được” nói lên thái độ gì của chị?

A. Thái độ không chịu khuất phục

B. Thái độ bất cần

C. Thái độ kiêu căng

D. Cả A, B, C đều đúng.

QUAY VỀ