CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH

I. ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
1. Tác giả

 Ngô Tất Tố (1894 -1954), quê: Từ Sơn, Bắc
Ninh
 Là nhà nho xuất thân gốc nông dân

I. Tìm hiểu
chung

 Là một học giả uyên bác, một nhà văn hiện
thực xuất sắc trước CMT8 chuyên viết về đề tài
nông thôn.
 Phong cách nghệ thuật: Nhẹ nhàng thâm thúy
mang chút hài hước nhưng đả kích rất sâu cay.

Tác phẩm chính

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ: Trích chương 18 của tác phẩm “Tắt đèn”
b. Thể loại: Tiểu thuyết
c. Bố cục:
-

Từ đầu -> ngon miệng hay không: tình thế gia đình chị Dậu.
Còn lại: Cảnh tức nước vỡ bờ

d. PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm

Tóm tắt
Do còn thiếu suất SƯU của chú Hợi — người em trai đã chết, nên
anh Dậu bị bắt trói, bị đánh đến ngất đi, rũ như xác chết, được khiêng trả
về nhà.
Sáng sớm hôm sau, khi anh Dậu còn đang cố gượng dậy húp bát cháo
từ tay vợ, thì cai lệ và người nhà lí trưởng sấn sổ tiến vào tay roi, tay
thước. Chúng quát tháo, dọa nạt đòi tiền SƯU và định bắt trói anh Dậu.
Chị Dậu đã hết lời van xin nhưng chúng vẫn không buông tha. Tên
cai lệ còn chửi mắng rồi bịch luôn vào ngực chị Dậu. Lúc này, chị Dậu
tức quá không chịu được liền cự lại bằng lí lẽ. Nhưng cai lệ vẫn không
dừng lại,hắn tát vào mặt chị Dậu và nhảy vào trói anh Dậu. Không chịu
đựng được nữa, chị Dậu đã vùng lên đánh ngã cai lệ và cả tên người nhà
lí trưởng.

II. ĐỌC-TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu

Bối cảnh: Vụ thuế trong thời điểm gay gắt: Tiếng trống mõ, tù và inh ỏi,
tiếng thét lác, đánh đập, tiếng kêu khóc
Gia cảnh:
- Nghèo nhất nhì trong hàng cùng đinh
-Chị Dậu phải bán con, bán chó, bán cả gánh khoai để nộp sưu
cho chồng nhưng không đủ cho chông
-Anh Dậu bị đánh trói gần chết và sắp bị đem ra tra tấn tiếp

 Cuộc sống khốn khổ của gia đình chị Dậu

2. Nhân vật cai lệ và người nhà lí trưởng
a, Nhân vật cai lệ
Ngoại hình: ...……
……………………
Vai trò: ...
…………
…………
…………

Ngôn ngữ: ......……
……………………
Hành động: ...…….
……………………

Mục đích:
…………
Bản chất:
…………

Vai trò
Chỉ huy tốp
lính lệ,
chuyên bắt
người thiếu
thuế.

Ngoại
hình
Tay lăm
lăm cầm
roi, mắt
trợn
ngược…

Ngôn
ngữ
Thét, quát,
chửi
mắng, hằm
hè như thú
dữ…

Hành
động
Chạy sầm
sập, bich,
tát, giật
phắt, sấn
đến… 

-> Đểu cáng, hung hãn, táng tận lương tâm

 Mục đích: Bắt anh Dậu phải nộp sưu bằng được

*Nghệ thuật khắc họa nhân vật=> Ngòi bút
hiện thực với thái độ phê phán rõ nét,
nhiều chi tiết có tính hài hước thể hiện ý
đồ châm biếm-> Tính cách nhân vật được
khắc họa sống động, nổi bật và có giá trị
điển hình
-> Hống hách, thô bạo, không còn nhân
tính

b. Nhân vật người nhà lí trưởng

Vai trò: ...
…………
…………
…………

Ngôn ngữ: ......……
……………………

Hành động: ...…….
……………………

Bản chất:
…………

Vai trò
Là tên
tay sai
đắc lực
của cai
lệ

Hành
động
Lóng
ngóng,
không dám
hành hạ
Anh Dậu

Ngôn
ngữ
Quát
tháo, ăn
nói mỉa
mai

-> Là công cụ sai khiến nhưng hoàn toàn mất hết nhân tính

=>Người nhà lí trưởng và cai lệ
là tên tay sai chuyên nghiệp,
hung bạo, dã thú sẵn sàng gây
tội ác, là hiện thân của bộ mặt
tàn ác, bất nhân của xã hội thực
dân phong kiến.
=> Xã hội đương thời là xã hội
đầy rẫy, bất công và tàn bạo. Xã
hội ấy có thể gây tai họa xuống
cho bất kì người nông dân lương
thiện nào

3. Nhân vật chị Dậu

*Chị Dậu chăm sóc chồng
Hành động

- Cháo chín, bắc mang ra giữa nhà, múc cháo
- Quạt cho chóng nguội để chồng ăn
- Rón rén bưng bát cháo đến chỗ chồng
- Chờ xem chồng có ăn ngon miệng hay không

Lời nói

- “Thầy em cố gắng dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột”-> Sự khẩn khoản, tha thiết, lo
lắng của vợ đối với chồng

 Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hết lòng yêu thương chồng
con, tính tình vốn dịu dàng, tình cảm.

*Diễn biến tâm lí của nhân vật chị Dậu
Lần 1: “run run, cố van xin tha thiết. Gọi cai lệ là “ông” xưng “cháu”  lễ phép,
nhẫn nhịn
 Lần 2: Chị nói lí lẽ, gọi cai là “ông” xưng “tôi”.
 Đặt mình ngang hàng với cai lệ
 Lần 3: Chị vụt đứng dậy, nghiến hai hàm răng, gọi “mày”
xưng “bà”
Tư thế đứng trên so với kẻ thù.

Từ ngữ

Giọng văn

Phù hợp với tâm lí khi bị
dồn nén.
Giọng văn hài hước bởi sử
dụng nghệ thuật đối lập.

Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu vị tha,
sống khiêm nhường, biết nhẫn
nhục chịu đựng nhưng hoàn toàn
không yếu đuối trái lại có sức sống
mạnh mẽ, tinh thần phản kháng
tiềm tàng, khi bị đẩy tới đường
cùng, chị đã vùng dậy chống trả
quyết liệt, thể hiện thái độ bất
khuất, chị tiêu biểu cho người phụ
nữ nông dân Việt Nam.

Cai lệ
Đại diện
cho

Chị Dậu

Chế độ xã hội tàn ác
bất công

Người nông dân nghèo
khổ, túng quẫn

Thái độ

Hống hách, hung hăng,
thô bạo

Lễ phép, nhẫn nhịn chịu
đựng

Kết cục

“Ngã chỏng queo”
 Cậy thế, hèn nhát

“Túm lấy dúi ra cửa”
 Sức sống mãnh liệt

“TỨC NƯỚC”

“VỠ BỜ”

Sơ đồ diễn biến tâm trạng
của chị Dậu và cai Lệ

Hùng hổ

Nhẫn
nhục

Dữ tợn

Tơi tả ,thảm hại

Phản kháng
bằng lời

Chống trả bằng
vũ lực

NHAN ĐỀ
Tức nước //
Sự áp bức, bóc lột của
người nhà lý trưởng đối
với chị Dậu.

Vỡ bờ
Sự phản kháng, vùng
lên đấu tranh của chị
Dậu đối với cai lệ và
người nhà lý trưởng.

 Quy luật: có áp bức, có đấu tranh

Tấm lòng của nhà văn ( Giá trị nhân đạo )
Tố cáo vạch trần bộ mặt
của giai cấp thống trị
Thấu hiểu, cảm thông,yêu
thương người nông dân

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật

2. Nội dung

- Khắc họa nhân vật điển hình,
nghệ thuật tượng phản nổi bật tính
cách nhân vật

- Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân
của xã hội phong kiến đương thời

- Ngòi bút hiện thực sinh động, ngôn
ngữ đối thoại đặc sắc, chi tiết giàu
kịch tính.

- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ
nông dân, vừa giàu tình yêu thương
vừa có sức sống tiềm tang, mạnh mẽ.