Bài 6. ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ NUÔI
CẤY MÔ TẾ BÀO TRONG NHÂN
GIỐNG CÂY TRỒNG NÔNG,
LÂM NGHIỆP
I/ KHÁI NIỆM VỀ PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
Tế bào (rễ, thân, lá)
 
Cây hoàn chỉnh
Nuôi cấy mô là phương pháp tách rời tế bào, mô nuôi cấy trong môi trường thích hợp và vô trùng để chúng tiếp tục phân bào, biệt háo thành mô, cơ quan để phát triển thành cây mới.
Nuôi cấy mô
II/ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
1. Tính toàn năng của tế bào
Mỗi tế bào chứa hệ gen qui định của loài, mang toàn bộ lượng thông tin di truyền của loại, do đó:
Tế bào
 
sinh sản vô tính
Cây con hoàn chỉnh
Tính toàn năng của tế bào là cơ sở khoa học của phương pháp nuôi cấy mô tế bào.
II/ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
2. Khả năng phân hóa và phản phân hóa
Quá trình phân hóa
Tế bào phôi sinh
Quá trình phản phân hóa
Tế bào chuyên hóa
(Rễ, thân, lá)
_ Phân hóa tế bào: là quá trình từ tế bào phôi sinh biến đổi thành tế bào chuyên hóa đảm bảo các chức năng khác nhau.
_ Phản phân hóa tế bào: là quá trình chuyển tế bào chuyên hóa về tế bào phôi sinh trong điều kiện thích hợp và tiếp tục phân chia mạnh mẽ.
III/ QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ NHÂN GIỐNG BẰNG NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
B1
B2
B6
B4
B3
B5
Qui trình công nghệ nuôi cấy mô TB
III/ QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ NHÂN GIỐNG BẰNG NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
1. Quy trình
Chọn vật liệu nuôi cấy
Khử trùng
Tạo chồi
Tạo rễ
Cấy cây vào môi trường thích hợp
Trồng cây trong vườn ươm
Bước 1
Bước 2
Bước 3
Bước 4
Bước 5
Bước 6
Bước 1. Chọn vật liệu nuôi cấy
_ Chọn mẫu tốt, không bị nhiễm bệnh.
_ Cách làm:
+ Chọn cây mẹ khỏe, sạch bệnh.
+ Chọn bộ phân sinh đỉnh chồi, đỉnh rễ, bộ phận non để tách tế bào.
Bước 2. Khử trùng
_ Cắt đỉnh sinh trưởng thành nhiều phần tử nhỏ, tẩy rửa, khử trùng ở buồng vô trùng.
_ Tẩy rửa, khử trùng bằng dung dịch và đèn cồn.
Bước 3. Tạo chồi
Nuôi cấy trong môi trường MS
Mô sẹo
Cây mới hình thành
Môi trường thạch
Môi trường dinh dưỡng:
Nguyên tố đa lượng: N, S, Ca, K, P
Nguyên tố vi lượng: Fe, B, Mo, I, Cu
Đường: Glucozơ, Saccarozơ
Chất điều hòa sinh trưởng: Auxin, Cytokinin
Để phát triển thân cành cho chồi trong môi trường dinh dưỡng có bổ sung Cytokinin hoạt hoá tạo chồi
Bước 4: Tạo rễ
Khi chồi đạt tiêu chuẩn về chiều cao, số lá thì chuyển sang MT tạo rễ, bổ sung chất kích thích auxin, IBA…
Bước 4: Tạo rễ
Kiểm tra cây con, nếu đạt tiêu chuẩn thì đem cấy vào môi trường thích ứng.
Bước 5: Cấy cây vào môi trường thích ứng
Chuyển cây sang MT thích ứng gần giống với MT tự nhiên về: nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng…
Bước 6: Trồng cây trong vườn ươm
Khi cây đủ chiều cao, thân lá thì chuyển cây ra vườn ươm.
III/ QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ NHÂN GIỐNG BẰNG NUÔI CẤY MÔ TẾ BÀO
2. Ý nghĩa
_ Sản phẩm đông nhất về mặt di truyền.
_ Sản phẩm sạch bệnh.
_ Hệ số nhân giống cao.
Thành tựu của nuôi cấy mô tế bào