TOÁN LỚP 4

Bài 97. ỨNG DỤNG
TỈ LỆ BẢN ĐỒ (tiết 1+2)

Khởi động

CHÚNG MÌNH
CÙNG KHỞI ĐỘNG
NHÉ!

Em hiểu thế
nào là tỉ lệ bản
đồ?



KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ

 Tỉ lệ bản đồ là tỉ số giữa độ dài trên
bản đồ với độ dài trên thực tế.
 Tỉ lệ bản đồ có thể viết dưới dạng
thương của 1 với một số tự nhiên
khác 0 hay dưới dạng một phân số có
tử số là 1 và mẫu số khác 0.

Tỉ lệ bản đồ:
1 : 10 000 000 hay

Số chia
của tỉ lệ
bản đồ

Mẫu số
của tỉ lệ
bản đồ
6

 Muốn tìm độ dài
thu nhỏ trên bản
đồ, ta làm thế
nào?

 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên
bản đồ, ta lấy độ dài thật chia
cho số chia (hay mẫu số) của
tỉ lệ bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một
đơn vị đo).

 Muốn tìm độ dài

thật, ta làm thế
nào?

Muốn tìm độ dài thật, ta
lấy độ dài thu nhỏ trên
bản đồ nhân với số
chia (hay mẫu số) của tỉ
lệ bản đồ.

 Muốn tìm số chia

(hay mẫu số) của tỉ lệ
bản đồ, ta làm như
thế nào?

 Muốn tìm số chia (hay mẫu
số) của tỉ lệ bản đồ, ta lấy độ
dài thật chia cho độ dài thu
nhỏ trên bản đồ (độ dài thật
và độ dài thu nhỏ phải cùng
một đơn vị đo).

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản đồ, ta lấy độ dài thật chia
cho số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).
 Muốn tìm độ dài thật, ta lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ nhân
với số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
 Muốn tìm số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ, ta lấy độ dài
thật chia cho độ dài thu nhỏ trên bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).

Thứ Sáu, ngày 14 tháng 4 năm 2023
Toán

Bài 97. Ứng dụng tỉ lệ bản đồ
(tiết 1+2)
Hướng dẫn học trang 88

MỤC TIÊU
Em biết được một số ứng dụng
của tỉ lệ bản đồ.

1. Quan sát bản đồ ở trang 89 và cho biết:

Tỉ lệ 1: 2 000 000
e) Nếu độ dài thật là 20km thì trên bản đồ đó, độ dài
thu nhỏ là bao nhiêu xăng ti mét ?
g) Nếu độ dài thật là 4km thì trên bản đồ đó, độ dài
thu nhỏ là bao nhiêu mi-li-mét ?

a)
tỉ lệ
nhiêu?
a) Bản
Bảnđồđồcócó
tỉ bao
lệ là:
b) Tỉ lệ bản đồ cho ta biết
1 : 2 000 000
điều gì?
b)
Tỉ lệ
đồ nhỏ
chotrên
ta
c) Nếu
độ bản
dài thu
biết
du thật
và
bản đồvùng
là 1cmtrung
thì độ dài
miền
phía Bắc, vùng
là bao núi
nhiêu?
d)
Nếu bằng
độ dài sông
thu nhỏ
trên
đồng
Hồng
bản
đồ vẽ
là 5cm
độ dài
thật
được
thuthìnhỏ
2 000
là bao nhiêu?

000 lần so với thực tế.
c) Nếu độ dài thu nhỏ
trên bản đồ là 1cm thì
độ dài thật 2 000 000 cm

d) Nếu độ dài thu nhỏ trên bản đồ là 5cm thì độ dài thật là:
5 × 2 000 000 = 10 000 000 (cm)
e) Nếu độ dài thật là 20km thì trên bản đồ đó, độ dài thu nhỏ là bao
nhiêu xăng ti mét?
Đổi: 20km = 2 000 000cm
Ta có: 2 000 000 : 2 000 000 = 1 (cm)
Vậy nếu độ dài thật là 20km thì trên bản đồ đó, độ dài thu nhỏ là: 1cm.
g) Nếu độ dài thật là 4km thì trên bản đồ đó, độ dài thu nhỏ là bao
nhiêu mi-li-mét?
Đổi: 4km = 4 000 000mm
Ta có: 4 000 000 : 2 000 000 = 2 (mm).
Vậy nếu độ dài thật là 4km thì trên bản đồ đó, độ dài thu nhỏ là: 2mm.

Bài toán 1: Bản đồ Trường Mầm non xã Thắng Lợi vẽ theo tỉ lệ 1 : 300.
Trên bản đồ, cổng trường rộng 2cm (Khoảng cách từ A đến B). Hỏi chiều
rộng thật của cổng trường là mấy mét?

Muốn tìm độ dài thật, ta làm như
sau:
Bước 1: Lấy độ dài thu nhỏ trên
bản đồ nhân với số chia (hay mẫu
số) của tỉ lệ bản đồ.
Bước 2: Lấy kết quả vừa tìm được
đổi ra đơn vị bài toán yêu cầu.

Bài giải
Chiều rộng thật của cổng trường:
600 (cm)
2 × 300 = …..
600
6
……cm
= ….m
6
 
Đáp số : ……m.

Bài toán 2: Khoảng cách giữa hai điểm A và B trên sân trường là 20m. Trên
bản đồ tỉ lệ 1 : 500, khoảng cách giữa hai điểm đó là mấy xăng-ti-mét?
Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản
đồ, ta làm như sau:
Bước 1: Lấy độ dài thật đổi đơn vị
theo bài toán hỏi.
Bước 2: Lấy kết quả vừa đổi chia cho
số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
Bài giải
2000
20m = ………..cm
Khoảng cách giữa hai điểm A và B
trên bản đồ:
4 (cm)
2000 : 500 = …..
……..
4
Đáp số : ……cm.

Bài toán 3: Em hãy viết số thích hợp vào chỗ chấm:
Tỉ lệ bản đồ
Độ dài thu
nhỏ
Độ dài thật

1 : 500 000

1 : 2000

2cm

1
…m

1 : 600

1 : 15 000

5mmm

4
…dm

3
1000
…m
2km
…m
6km
Với bản đồ có tỉ lệ 1: 500 000: Muốn tìm độ dài thật, ta
lấy độ dài thu nhỏ nhân với 500 000, sau đó đổi ra m. 
Muốn tìm độ dài thu nhỏ, ta lấy độ dài thật chia cho số
chia của tỉ lệ bản đồ. Các câu khác làm tương tự. 

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản đồ, ta lấy độ dài thật chia
cho số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).
 Muốn tìm độ dài thật, ta lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ nhân
với số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
 Muốn tìm số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ, ta lấy độ dài
thật chia cho độ dài thu nhỏ trên bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).

B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

1. Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 200, chiều dài phòng học em đo được
4cm. Hỏi chiều dài thật của phòng học đó mấy mét?
 Muốn tìm độ dài thật, ta làm như sau:
Bước 1: Lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ nhân với số chia (hay
mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
Bước 2: Lấy kết quả vừa tìm được đổi ra đơn vị bài toán yêu
Bài giải
cầu.
Chiều dài thật của phòng học đó là:
800 cm)
4 × 200 = …….(
800 cm = ….
8 m
Đổi: …….
Đáp số: 8…m.

2. Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 2 000 000, quãng đường Hà Nội - thành
phố HCM đo được 855mm. Tìm độ dài thật của quãng đường
Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh.
 Muốn tìm độ dài thật, ta làm như sau:
Bước 1: Lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ nhân với số chia của tỉ lệ bản đồ.
Bước 2: Lấy kết quả vừa tìm được đổi ra đơn vị đo thực tế (km).

Bài giải
Độ dài thật của quãng đường Hà Nội – TP HCM là:
710 000 000
855 x 2 000 000 = 1……………….(mm)
1710
= ……...km
1 710 000……mm
000
1710
 Đáp số: .........km.

3. Quãng đường từ nhà em đến trường dài 5km. Trên bản đồ tỉ
lệ 1 : 100 000, quãng đường đó dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản đồ ta làm như sau:
Bước 1: Lấy độ dài thật đổi đơn vị theo bài toán hỏi.
Bước 2: Lấy kết quả vừa đổi chia cho số chia của tỉ lệ bản đồ.
Bài giải
500 000
Đổi: 5km = …………cm
Trên bản đồ tỉ lệ 1: 100 000, quãng đường từ nhà em đến
trường dài là:
Độ dài thật
5                     chia
     5 100 000 = … (cm)
    cho số
chia của tỉ lệ
5
Đáp số: …cm.
bản đồ

4. Người ta vẽ một mảnh đất hình chữ nhật có chiều dài 15m, chiều rộng
10m trên bản đồ tỉ lệ 1 : 500. Hỏi trên bản đồ đó, độ dài mỗi cạnh của
hình chữ nhật là bao nhiêu mi-li-mét ?
 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản đồ, ta làm như sau:
Bước 1: Lấy độ dài thật đổi đơn vị theo bài toán hỏi.
Bước 2: Lấy kết quả vừa đổi chia cho số chia của tỉ lệ bản đồ.
Bài giải
15 000
10 000
Đổi: 15m = …………………mm,
10m = …………………….mm
Chiều dài mảnh đất hình chữ nhật trên bản đồ là:
              15 000 : 500 = ………..(mm)
30
 Chiều rộng mảnh đất hình chữ nhật trên bản đồ là:
            10 000 : 500 = ……………(mm)
 
20
Đáp số: Chiều dài ……..mm.
30
Chiều rộng20
……
mm.

5. Em hãy nêu cách tính:
a) Độ dài thật khi biết tỉ lệ bản đồ và độ dài thu nhỏ.
- Muốn tìm độ dài thật, ta lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ
nhân với số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
b) Độ dài thu nhỏ khi biết tỉ lệ bản đồ và độ dài thật.
- Muốn tìm độ dài thu nhỏ, ta lấy độ dài thật (cùng một đơn vị
đo) chia cho số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
c) Tỉ lệ bản đồ khi biết độ dài thật và độ dài thu nhỏ.
- Muốn tìm số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ, ta lấy độ dài
thật trên bản đồ chia cho độ dài thu nhỏ (cùng một đơn vị đo).

KIẾN THỨC CẦN GHI NHỚ
 Muốn tìm độ dài thu nhỏ trên bản đồ, ta lấy độ dài thật chia
cho số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).
 Muốn tìm độ dài thật, ta lấy độ dài thu nhỏ trên bản đồ nhân
với số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ.
 Muốn tìm số chia (hay mẫu số) của tỉ lệ bản đồ, ta lấy độ dài
thật chia cho độ dài thu nhỏ trên bản đồ (độ dài thật và độ
dài thu nhỏ phải cùng một đơn vị đo).

CẢM ƠN
CÁC EM!

Bạn hãy cùng người thân
thực hiện hoạt động ứng
dụng trang 91.
Vận dụng kiến
thức đã học
vào thực tiễn.

CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC
TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!