KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Trình bày 2 con đường thoát hơi nước ở lá ?
Qua cutin và qua khí khổng
2. Các tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước? Giải thích?
Nước, ánh sáng, nhiệt độ, gió, các ion khoáng …
Nhất nước,
nhì phân,
tam cần,
tứ giống

BÀI 4
VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG
NỘI DUNG BÀI HỌC
I . Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
II .Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
III. Nguồn cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây

Cây cà chua trồng trong 3 môi trường:
Đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu
Chỉ chứa nước cất
Thiếu nguyên tố Mg
1
N, K, P, Ca, Mg, Na, Fe, S
2
Nước cất
3
N, K, P, Ca, Na, Fe, S
I . Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
Hãy kể tên các nguyên tố khoáng cần thiết cho cây?
Gồm: C, H, O, N, P, K, S, Ca, Mg, Fe, Mn, B, Cl, Zn, Cu, Mo, Ni.
Nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu là gì?
Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được chu trình sống.
Tỷ lệ các nguyên tố dinh dưỡng có giống nhau không? Người ta chia ra những nhóm nguyên tố nào?
Nguyên tố đại lượng
Đối với sự sinh trưởng của mọi loại cây thì ta có 17 nguyên tố thiết yếu và thường được phân thành 2 loại :
Nguyên tố vi lượng:
(chiếm ≤ 100mg/1kg chất khô của cây)
I. Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
Là:
- Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được chu trình sống.
- Không thể thay thế bởi bất kì nguyên tố khác.
- Trực tiếp tham gia chuyển hóa vật chất trong cơ thể.
* Nguyên tố khoáng chia thành hai nhóm:
- Nguyên tố đại lượng (>100mg/1kg chất khô): H, O, N, P, K, S, Ca, Mg.
- Nguyên tố vi lượng: Fe, Mn, Cl, Zn, Cu, Mo…
II. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây:
Quan sát các hình ảnh sau và
khái quát vai trò của các nguyên tố thiết yếu?
- Hiện tượng thiếu các nguyên tố dinh dưỡng thường được biểu hiện thành những dấu hiệu màu sắc đặc trưng trên lá.
Các nguyên tố thiết yếu sẽ tham gia cấu tạo nên các chất sống và điều tiết các hoạt động sống của cây.
Một số hình ảnh thực tế: 1. Cà chua
Lá & quả cà chua khi được trồng với đầy đủ chất cần thiết
2. Cà Phê
Lá cà phê được trồng đầy đủ các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu
↓
Lá non chuyển màu đồng, lá mỏng và dễ rách; cành dễ gãy, võ trái bị nứt nhiều.
→ Thiếu Mangan thì lá ở đầu cành (cặp lá trưởng thành cuối cùng ) từ màu vàng hơi xanh sang màu vàng vỏ chanh có xen vệt trắng
Sự khác biệt giữa 2 loại ngô đầy đủ (trái) và thiếu (phải) các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu .
Thành phần của axit nuclêic, ATP, phôtpholipit, côenzim
Cách khắc phục
Lưu ý đến sự cân đối giữa các nguyên tố đa lượng, vi lượng, siêu vi lượng; giữa các phân hóa học & phân hữu cơ
Bón phân đầy đủ ngay từ đầu luôn là vai trò quết định
Phải sử dụng phân bón lá để phun cho cây ngay khi phát hiện thấy cây bị thiếu dinh dưỡng. Song phải chú ý đến thành phần của phân bón lá
Thành phần của prôtêin, axit nuclêic…
Thành phần của axit nuclêic, ATP, phôtpholipit, côenzim
Hoạt hóa enzim, cân bằng nước và ion, mở khí khổng
Thành phần của tế bào và màng tế bào, hoạt hóa enzim
Thành phần của diệp lục, hoạt hóa enzim
Thành phần của xitôcrôm
Quang phân li nước,cân bằng ion
Hoạt hóa enzim
Thí nghiệm của Van Helmont
Cây liễu nặng 2kg
Cây liễu năng 66kg
Thùng gỗ chứa 80kg đất
Nước cất
Sau 5 năm
Khối lượng đất giảm 56g
Vai trò các nguyên tố dinh dưỡng khoáng:
- Tham gia cấu tạo nên các chất sống
- Điều tiết hoạt động sống của cơ thể
1. Nguồn chủ yếu là đất:
Trong đất, muối khoáng ở 2 dạng: không tan và hòa tan.
Cây chỉ hấp thụ các muối khoáng dạng hòa tan.
III. Nguồn cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây
Các biện pháp
chuyển các muối khoáng trong đất
từ dạng không tan thành dạng hòa tan
để cây hấp thụ (Sgk/)
- Phân bón là nguồn quan trọng.
- Bón phân không hợp lý sẽ gây hậu quả:
+ Độc hại đối với cây trồng
+ Ô nhiễm nông sản
+ Ô nhiễm môi trường đất, nước
2.Phân bón cho cây trồng
- Lượng Mo trong mô thực vật ≥ 20mg/1kg chất khô → động vật ăn rau bị ngộ độc Mo → Người ăn rau sẽ bị bệnh gut (bệnh thống phong) .
Dư lượng phân bón → đất kém chất lượng, giết chết sinh vật có lợi.
Tùy loại đất, giống cây để bón loại phân, liều lượng cho phù hợp.
Ví dụ
_Lượng Mo trong mô thực vật ≥ 20mg/1kg chất khô → Động vật ăn rau sẽ ngộ độc Mo → Người ăn rau sẽ bị bệnh gout ( bệnh thống phong).
_ Dư lượng phân bón → Đất kém chất lượng, giết chết sinh vật có lợi.
→ Ngộ độc thực phẩm ở động vật
Biểu ← hiện của bệnh Gout
Thiếu
Liều
lượng
Tối ưu
Cao quá mức
Sinh trưởng của cây
Liều lượng phân bón
Hình 4.3. Đồ thị biễu diễn mối tương quan giữa liều lượng phân bón và mức độ sinh trưởng của cây
C?NG C?
Câu 1: Nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho cây là gì?
Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được chu kì sống
Nguyên tố mà không thể thay thế được bởi bất kì nguyên tố nào khác
Nguyên tố phải được trực tiếp tham gia vào trao đổi chất trong cơ thể
C
D
B
A
Tất cả đều đúng
Câu 2: Nguồn cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng cho cây?
Đất
Phân bón
Đất và phân bón
A
B
C
D
Nước mưa
Câu 3: Rễ cây hấp thụ được muối khoáng ở dạng nào?
Dạng khó tiêu
Dạng không tan
Dạng hoà tan
A
B
C
D
Tất cả đúng
Thành phần cuả ATP và axit nuclêic, photpholipit, côenzim
Câu 4: Vai trò của photpho trong cơ thể thực vật?
Thành phần của vách tế bào
Hoạt hoá enzim
C
D
B
A
Thành phần của diệp lục, của prôtêin
Câu 5: Vai trò của các nguyên tố đaị lượng?
Tác động đến tính chất hệ keo trong chất nguyên sinh của tế bào
Tham gia vào các phản ứng sinh hoá trong tế bào
Cấu trúc nên các hợp chất hữu cơ trong tế bào
Tham gia vào quá trình hút nước và muối khoáng
A
B
C
D
Hướng dẫn học bài ở nhà
Học bài 4
Trả lời các câu hỏi cuối bài trang 24.
Đọc trước bài 5,6.