Tiết 18. CHỦ ĐỀ TUẦN HOÀN (tt)
Bài 18

VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN

- Vai trò của hệ tuần hoàn?
- Vậy tim bơm tạo lưc đẩy và vận
chuyển máu qua hệ mạch như thế
nào?
- Chúng ta phải làm gì để tăng
cường hoạt động của hệ tuần hoàn.
Để hiểu rõ vấn đề này hôm nay
chúng ta cùng nghiên cứu bài 18.

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:

Máy đo huyết áp

Quan sát hình và kết hợp nghiên cứu thông tin/58
SGK Tìm những từ in nghiêng trong đoạn (sức đẩy,
huyết áp, vận tốc máu)

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:  Sức đẩy của tim tạo 1
- Huyết áp là áp lực của máu lên áp lực trong máu gọi là
gì?
thành mạch, đồng thời tạo nên vận
tốc máu
Vậy sức đẩy của tim
tạo ra những yếu tố nào?
 Vậy huyết áp là gì?

 Khi nào có HA tối đa, khi nào có HA tối thiểu?

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
- Huyết áp là áp lực của máu lên
thành mạch, đồng thời tạo nên vận
tốc máu
- Huyết áp tối đa khi tâm thất co,
huyết áp tối thiểu khi tâm thất dãn ra

Máy đo huyết áp

 Khi đo HA, Bác sỹ ghi HA 130/ 80 chỉ số đó có ý
nghĩa gì?

Tại sao huyết áp là trị số biểu thị sức khỏe?

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
- Huyết áp là áp lực của máu lên
thành mạch, đồng thời tạo nên vận
tốc máu
- Huyết áp tối đa khi tâm thất co,
huyết áp tối thiểu khi tâm thất dãn ra
- Huyết áp là trị số biểu thị sức khỏe.

Sự biến đổi vận tốc máu

a
b

Động mạch

Mao mạch

Tỉnh mạch

Biến đổi của vận tốc trong hệ mạch
a) Vận tốc máu b) Tổng tiết diện mạch

Tổng tiết
diện

Tốc độ
máu

Động
mạch chủ

5 – 6 cm2

0.5m/s

Mao mạch

6000cm2

0,001m/s

Tĩnh
mạch chủ

>5–6
cm2

0.2m/s

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
- Huyết áp là áp lực của máu lên
thành mạch, đồng thời tạo nên vận
tốc máu
- Huyết áp tối đa khi tâm thất co,
huyết áp tối thiểu khi tâm thất dãn ra
- Huyết áp là trị số biểu thị sức khỏe.
- Huyết áp giảm dần từ động mạch
đến mao mạch với vận tốc 0,5 m/s
 0,001 m/s

Nguyên nhân nào làm cho máu chảy
nhanh ở cung động mạch, chảy chậm ở
mao mạch? Điều đó có ý nghĩa gì?
Do sự giảm dần của huyết áp. Nhờ chảy
nhanh trong động mạch, máu tới các cơ
quan được kịp thời, tại các tế bào của
cơ quan máu chảy chậm giúp cho sự
trao đổi chất diễn ra đầy đủ.

1. Lực chủ yếu giúp máu
tuần hoàn liên tục theo
một chiều trong hệ mạch
được tạo ra từ đâu?
2. Vận tốc máu ở Động
mạch lớn (0,5m/s) là do
đâu?
3. Huyết áp trong tĩnh
mạch rất nhỏ mà máu vẫn
vận chuyển được qua tĩnh
mạch về tim là nhờ tác
động chủ yếu nào?

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN

I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch: 
- Huyết áp là áp lực của máu lên thành mạch, đồng thời tạo
nên vận tốc máu
- Huyết áp tối đa khi tâm thất co, huyết áp tối thiểu khi tâm
thất dãn ra
- Huyết áp là trị số biểu thị sức khỏe.
- Huyết áp giảm dần từ động mạch đến mao mạch với vận
tốc 0,5 m/s  0,001 m/s
- Huyết áp trong tĩnh mạch rất nhỏ máu vẫn vận chuyển được
về tim là nhờ: sự co bóp của cơ bắp quanh thành mạch, sức hút
của lồng ngực khi hít vào, sức hút của tâm nhĩ khi dãn ra và
còn sự hỗ trợ của van 1 chiều.

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
II. Vệ sinh hệ tim mạch:
1- Bảo vệ tim mạch tránh các tác
nhân có hại:

Mỡ động vật

VK thương hàn

Vi rút cúm

Hêrôin

Stress, giận dữ…

Rượu

Hở van tim

Thuốc lá

Thông tin

Người đang có biểu hiện đau tim,
đau ngực, khó thở…

XƠ VỮA
ĐỘNG
MẠCH

* Nguyên nhân chủ yếu là ăn giàu chất côlesterôn. Chất này, ngấm
vào thành mạch kèm theo sự ngấm các ion canxi => làm cho mạch bị
hẹp lại, không còn nhẵn, xơ cứng và vữa ra => làm cho sự vận
chuyển máu trong mạch khó khăn, tiểu cầu dễ bị vỡ hình thành cục
máu đông gây tắt mạch (đặc biệt nguy hiểm ở động mạch vành tim,
gây: các cơn đau tim, đột quỵ)
- Động mạch xơ vữa rất dễ bị vỡ, gây: Xuất huyết não, xuất huyết dạ
dày

Xuất
huyết não

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
II. Vệ sinh hệ tim mạch:
1- Bảo vệ tim mạch tránh các tác nhân có hại:
=> Cần khắc phục và hạn chế các nguyên nhân làm tăng nhịp
tim và huyết áp không mong muốn:
- Hạn chế ăn các thức ăn có hại cho tim mạch
- Hạn chế sử dụng chất kích thích
- Làm việc và nghỉ ngơi hợp lí
- Tiêm phòng các bệnh có hại cho tim mạch (ho gà, bạch
hầu…)

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
II. Vệ sinh hệ tim mạch:
1 - Bảo vệ tim mạch tránh các tác nhân có hại:
2 - Rèn luyện hệ tim mạch:

Các chỉ số

Trạng
thái

. Lúc nghỉ
Nhịp tim ngơi
(lần\phút) . Lúc hoạt
động gắng
sức
Lượng
máu được
bơm của
một ngăn
tim (ml\
lần)

. Lúc nghỉ
ngơi
. Lúc hoat
động gắng
sức

Người
Vận
bình động
thường
viên

60

? Có nhận xét gì về số
40-60
nhịp tim và lượng máu
bơm của vận động viên
180-240
so với người bình
thường lúc nghỉ ngơi và
75-115 lúc hoạt động gắng sức?

90

180-210

75
150

Nhận xét: Ở các vận động viên luyện tập lâu năm thường có chỉ số

nhịp tim/phút nhỏ hơn người bình thường. Tim của họ đập chậm
hơn, ít hơn mà vẫn cung cấp đủ nhu cầu ô xi cho cơ thể là vì mỗi lần
đập tim bơm đi được nhiều máu hơn, hay nói cách khác là hiệu suất
làm việc của tim cao hơn.

Quan sát hình và
cho biết có
những biện pháp
nào để rèn luyện
tim mạch?

Xoa bóp

Lao động vừa sức

Tập dưỡng sinh

Tập TDTT

Lao động vừa sức

Tập dưỡng sinh

Luyện tập TDTT,
lao động vừa sức
có ýtập
nghĩa
gì đối
TDTT,
lao động vừa
• Luyện
sức với hệ tim mạch?
=> Làm tăng khả năng hoạt động
của hệ tim mạch

Tập TDTT

Xoa bóp

Tập dưỡng sinh

Người già luyện
tập dưỡng sinh hay
* Vì người già ít xoa
vậnbóp
động.
luyện tập dưỡng sinh
có Việc
ý nghĩa
hay xoa bóp => Có
gìtác
đối dụng
với hệtrực
tim tiếp giúp cho toàn bộ
hệ mạch lưu thông tốt mạch?

Bài 18
VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH
VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN
I. Sự vận chuyển máu qua hệ mạch:
II. Vệ sinh hệ tim mạch:
1- Bảo vệ tim mạch tránh các tác nhân có hại:
2- Rèn luyện hệ tim mạch:
- Cần rèn luyện tim mạch thường xuyên, đều đặn, vừa sức
bằng các hình thức thể dục thể thao, xoa bóp …
- Cần có chế độ làm việc và nghĩ ngơi hợp lí

Nguồn gốc cuộc thi chạy
Maratông

- Năm 490 trước Công nguyên, tại làng
Maratông trong vùng Attic, quân đội Hi Lạp
đã đánh tan quân xâm lược Ba tư, một người
lính nhận lệnh chạy từ làng Maratông về thủ
đô Aten để báo tin chiến thắng. Anh đã chạy
một mạch 42,195 km và lăn ra chết ngay vì
bị kiệt sức và tim ngừng đập sau khi báo tin
chiến thắng. Để kỉ niệm sự kiện đáng nhớ đó,
từ 1896 người ta đã tổ chức cuộc thi chạy
hằng năm từ Maratông tới Aten và vô số vận
động viên đã vượt qua quãng đường này an
toàn với thời gian ngày càng rút ngắn (3 giờ,
rồi 2 giờ). Đó là nhờ họ đã tích cực luyện tập
thường xuyên và bền bỉ. Rõ ràng những trái
tim được rèn luyện có khả năng hoạt động
thật phi thường !

TỔNG KẾT
Câu 1: Huyết áp tối đa đo được khi:
A. Tâm nhĩ dãn
B. Tâm thất co
C. Tâm thất dãn
D. Tâm nhĩ co
Câu 2: Phát biểu nào sau đây sai:
A. Huyết áp là áp lực của máu lên thành mạch
B. Huyết áp hao hụt dần trong suốt chiều dài hệ mạch.
C. Vận tốc máu trong mạch giảm dần từ động mạch cho đến mao mạch
D. Tim không chỉ co bóp đẩy máu đi mà còn tạo sức hút kéo máu về.
Câu 3: Loại thức ăn nào dưới dây đặc biệt có lợi cho hệ tim mạch?
A. Kem
B. Sữa tươi
C. Cá hồi
D. Lòng đỏ trứng gà

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
1. Học bài, trả lời câu hỏi 1->4 SGK/60 vào vở bài
tập.
2. Đọc mục “Em có biết”
3. Chuẩn bị tiết sau thực hành: Tập sơ cứu cầm máu
- Xem lại các dạng chảy máu ở các hệ mạch