Tổ: Sử - Địa - GDCD
A
VẤN ĐỀ SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TỰ NHIÊN

Bài 14: SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
Tiết 15
Địa Lí Lớp 12
1. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên sinh vật
a. Tài nguyên rừng
Quan sát biểu đồ sau, kết hợp với bảng 14.1 SGK, hãy cho biết:
Triệu ha
Biến động diện tích rừng giai đoạn 1943 - 2005
Năm
- Nêu nhận xét về sự biến động diện tích các loại rừng ở nước ta qua các năm. Giải thích vì sao có sự thay đổi đó?
Quan sát biểu đồ sau kết hợp kiến thức phần trên:
- So sánh biến động diện tích và độ che phủ từ đó rút ra nhận xét gì? Liên hệ thực tế ở địa phương em?
Năm
Tỉ lệ độ che phủ rừng gia đoạn 1943 - 2005
%
- Suy thoái tài nguyên rừng:
TN rừng đang bị suy thoái nghiêm trọng vì chất lượng rừng không ngừng bị giảm sút.
- Nguyên nhân:
Chiến tranh, du canh du cư, phá rừng lấy đất sản xuất nông nghiệp, khai thác gỗ và lâm sản quá mức.
- Hậu quả:
Lũ lụt, hạn hán, xói mòn đất, mất nơi cư trú của động thực vật...
- Biện pháp:
+ Có biện pháp hợp lí đối với mỗi loại rừng, như rừng KDSX, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng.
+ Tăng cường sự quản lí của nhà nước và nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân.
Hiện tượng chặt phá rừng Nam Hải Vân - Đà Nẳng
Biến động diện tích rừng từ năm 1943 - 1992
Màu đen là diện tích rừng
b. Đa dạng sinh học
?Quan sát bảng trên, hãy cho biết sự suy giảm tính đa dạng sinh học ở nước ta biểu hiện ở những mặt nào? Nguyên nhân nào đã làm suy giảm số lượng loài động thực vật tự nhiên
Nạn săn bắt thú rừng ở VQG Bidoup Núi Bà
Nạn buôn bán động vật hoang dã quí hiếm
Mẹ con loài gấu có nguy cơ tuyệt chủng
Nhà nước đã thực hiện biện pháp gì để bảo vệ ĐDSH ở nước ta?
b. Đa dạng sinh học (thứ 16 thế giới)
- Suy giảm tính đa dạng sinh học:
+ Số lượng thành phần loài, các kiểu hệ sinh thái và nguồn gen quý hiếm lớn.
+ Tính đa dạng của các kiểu hệ sinh thái đang nghèo đi.
- Nguyên nhân: rừng bị thu hẹp, con người săn bắt quá mức.
- Biện pháp bảo vệ sự đa dạng sinh học:
+ Xây dựng hệ thống vườn rừng quốc gia.
+ Xuất bản sách đỏ.
+ Quy định khai thác.
2. Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất
Dựa vào biểu đồ bên, hãy:
- Nêu hiện trạng sử dụng tài nguyên đất ở nước ta và biểu hiện của nó?
- Nêu các biện pháp bảo vệ đất đồi núi và cải tạo đồng bằng?
- Liên hệ thực tế ở địa phương?
Biểu đồ cơ cấu sử dụng đất nước ta năm 2005 (%)
a. Hiện trạng sử dụng tài nguyên đất
- Suy thoái tài nguyên đất: Diện tích đất hoang đồi trọc đã giảm nhưng diện tích đất bị suy thoái vẫn còn rất lớn, đất đang bị hoang mạc hóa lớn.
- Diện tích đất nông nghiệp còn ít, xu hướng thu hẹp ngày càng gia tăng.
b. Các biện pháp bảo vệ tài nguyên đất
* Đối với vùng đồi núi:
- Thủy lợi, làm ruộng bậc thang, đào hố vẩy cá, trồng cây theo băng
- Cải tạo đất hoang đồi núi trọc
- Bảo vệ rừng và đất rừng. Tổ chức đinh canh, định cư
* Đối với đồng bằng:
- Quản lí chặt chẽ việc sử dụng và mở rộng đất nông nghiệp
- Thâm canh, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, sử dụng các biện pháp canh tác hợp lí

3. Sử dụng và bảo vệ các loại tài nguyên khác
Khai thác titan tại Quảng Nam
Rác thải ở biển
Du lịch VQG Cát Tiên
Nguồn nước hồ Bảy Mẩu - HN
Biến đổi khí hậu toàn cầu
Nêu các loại tài nguyên khác cần được sử dụng
và bảo vệ?
- Tài nguyên nước
Ngập lụt và mùa mưa
Thiếu nước mùa khô
Dòng sông đầy rác thải
- Sử dụng tiết kiệm
- Đảm bảo cân bằng nước
- Chống ô nhiễm nước
những dòng sông “nước gương trong soi tóc những hàng tre”...
- Tài nguyên khoáng sản
- Tài nguyên du lịch
- Tài nguyên khí hậu, tài nguyên biển...
V. Cũng cố - Đánh giá
Em hãy viết một bài báo cáo ngắn gọn về hiện trạng sử dụng các loại tài nguyên: Đất, rừng, đa dạng sinh học, nước ở nước ta và biện pháp bảo vệ các loại tài nguyên đó. Liên hệ ở địa phương. Trách nhiệm của HS đối với việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên?