CHÀO MỪNG 
CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
Trích “Thượng kinh ký sự” – LÊ HỮU TRÁC
Trích “Thượng kinh ký sự”-Lê Hữu Trác
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
I. Tìm hiểu chung:
Tác giả:
Quê ở trấn Hải Dương, gia đình có truyền thống khoa
Hiệu là Hải Thượng Lãn Ông
Lê Hữu Trác
( 1724-1791)
Ông là một danh y, nhà văn, nhà thơ lớn nửa cuối thế kỉ XVIII
- Tác phẩm chính: Hải Thượng y tông tâm lĩnh
Tượng Hải Thượng Lãn Ông nơi quê nhà

- Là tập ký sự viết bằng chữ Hán;
- Hoàn thành năm 1783, là quyển cuối của bộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh”


2. Tác phẩm “Thượng kinh ký sự”:
- Thể loại: ký sự
+ Ký là loại văn xuôi tự sự dùng để ghi chép những sự việc có thật và bộc lộ những khuynh hướng tư tưởng, những cảm xúc của người viết
- Nội dung: Ghi lại cảnh tác giả vào phủ chúa để bắt mạch, kê đơn cho thế tử Trịnh Cán (1/2/1782)
- Xuất xứ: Rút ra từ Thượng kinh kí sự. Đoạn trích nằm phần đầu tác phẩm
3. Đoạn trích:
1
II. Đọc- hiểu văn bản
2
Bức tranh hiện thực nơi phủ chúa
Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác
* Cảnh bên ngoài:
- Cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm, gió đưa thoang thoảng mùi hương.
- Những dãy hành lang quanh co nối tiếp, người qua lại như mắc cửi.

1. Bức tranh hiện thực nơi phủ chúa:
a. Quang cảnh phủ chúa
→ Khung cảnh phủ chúa thơ mộng như chốn bồng lai tiên cảnh.
* Cảnh nội cung (bên trong):
- Là một nơi thâm nghiêm: Nhà lớn cao rộng, kiểu cách xinh đẹp, nhà “Đại đường”, “Quyển bồng”, “gác tía”

- Không khí: ngào ngạt mùi hương (nến, hoa) nhưng tù đọng, ngột ngạt
- Nội cung của Thế tử:
+ Đến nội cung của thế tử phải qua 5,6 lần trướng gấm

→ Quang cảnh cực kỳ tráng lệ, lộng lẫy, không đâu sánh bằng .
+ Đồ dùng: có sập sơn son thếp vàng, mâm vàng, chén bạc, ghế rồng, trên ghế bày nệm gấm màn lá che ngang
+ Đồ ăn: của ngon vật lạ, mang phong vị nhà đại gia
+ Vào cửa sau, có tên đầy tớ hét đường, có người truyền lệnh, qua mấy lần cửa;
+ Có lính gác cửa, ai muốn ra vào phải có thẻ
- Khi tác giả vào phủ theo lệnh chúa:
+ Nhắc đến chúa Trịnh Sâm: Thánh chỉ (4 lần); Thánh thượng (1 lần)
+ Nhắc đến thế tử Trịnh Cán: Thánh thể (1 lần)
-> Lời lẽ cung kính, lễ độ nhưng thể hiện sự lộng hành, vượt quyền
- Lời lẽ:
b. Cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa:

+ Kẻ hầu người hạ: quân Hậu mã chờ sẵn để sai, phi tần mĩ nữ;
+ Các chức sắc trong phủ: Quan chánh đường, lương y 6 cung 2 viện;
Trong phủ có:
+ Mặc áo đỏ, trướng phủ màn che, sập vàng, nệm gấm
+ Muốn khám bệnh cho: phải lạy, xin phép, viết tờ trình
-> cuộc sống như một đế vương.
Thế tử:
→ Cung cách sinh hoạt nhiều khuôn phép, uy nghi, thể hiện rõ uy quyền tột bậc của nhà chúa
=> Quang cảnh phủ chúa cực kỳ xa hoa, tráng lệ, lung linh, huyền ảo, không đâu sánh bằng biểu hiện một cuộc sống vương giả nhưng tù hãm, thiếu sinh khí.
Khi được mời ăn sáng
 tôi bấy giờ mới biết cái phong vị của nhà đại gia”
Đứng trước phủ chúa sa hoa
 Tỏ ra dửng dưng trước những quyến rũ của vật chất
2. Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác
a/ Thái độ của tác giả với cuộc sống nơi phủ chúa
b. Thái độ, tâm trạng khi chữa bệnh cho thế tử:

- Chẩn đoán bệnh: chỉ ra nguyên nhân mắc bệnh: Ăn quá no, mặc quá ấm, Bệnh mắc đã lâu, tinh khí khô hết, da mặt khô, gân xanh, tay chân gầy gò -> Tạng phủ yếu, nguyên khí hao mòn thương tổn.
-> Chính xác, khách quan, người thầy thuốc có kinh nghiệm, có kiến thức sâu rộng.
- Khi kê đơn thuốc: tâm trạng khá phức tạp:
+ Kê đúng thuốc, sợ có kết quả ngay-> bị danh lợi trói buộc, không về núi được
+ Dùng thuốc hòa hoãn: không trúng thì không sai bao nhiêu-> Sợ trái y đức, phụ lòng cha ông.
->Cuộc đấu tranh nội tâm giằng co quyết liệt. Cuối cùng lương tâm người thầy thuốc đã chiến thắng
Vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách của Lê Hữu Trác
một thầy thuốc giỏi, bản lĩnh
giàu kinh nghiệm, y đức cao
xem thường danh lợi, quyền quý
yêu tự do và nếp sống thanh đạm
1. Ý nghĩa văn bản
Đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh phản ánh quyền lực to lớn của Trịnh Sâm, cuộc sống xa hoa, hưởng lạc trong phủ chúa đồng thời bày tỏ thái độ coi thường danh lợi, quyền quý của tác giả..
III. Tổng kết
2. Nghệ thuật
Bút pháp kí sự
Lối kể hấp dẫn,
chân thực, hài hước.
Kết hợp văn xuôi và thơ làm tăng chất trữ tình
Quan sát tỉ mỉ. ghi chép trung thực, miêu tả cụ thể, sống động, chọn lựa được những chi tiết “đắt”
Qua đoạn trích anh (chị) nhận xét Lê Hữu Trác là người như thế nào?
Bài tập:
* Hình thức làm bài: HS làm bài vào giấy, điền đầy đủ thông tin (họ và tên, lớp)
* Cách thức nộp bài:
- Mỗi cá nhân chụp hình bài làm (ngay ngắn, rõ nét) gửi hình ảnh qua phần mềm AZOTA (Cô sẽ gửi đường link Azota sau)
- Hạn chót 17 giờ thứ 4 ngày 15/9/2021.
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
Bức tranh hiện thực sinh động trong phủ chúa
Quang cảnh phủ chúa
Cực kỳ xa hoa, tráng lệ, lung linh, huyền ảo, không đâu sánh bằng
Tù hãm, thiếu sinh khí.

Cung cách sinh hoạt
Nhiều khuôn phép, uy nghi,
Uy quyền tột bậc, lấn lướt cả cung vua.
Hình ảnh người thầy thuốc
Thái độ
Dửng dưng trước sự quyến rũ vật chất
Không đồng tình với cuộc sống no đủ tiện nghi nhưng thiếu sinh khí.
Nhân cách
Lê Hữu Trác là một danh y vừa có tài vừa có đức
Khinh thường danh lợi quyền quý, yêu thích tự do và nếp sống thanh đạm nơi quê nhà.
Học bài Vào phủ Chúa Trịnh
Làm bài tập về nhà
- Soạn bài Bài ca ngất ngưởng