* Mục tiêu của chương:
1. Biết được đặc điểm, công dụng và phân biệt được một số vật liệu cơ khí phổ biến như: gang, thép, nhôm và hợp kim của chúng.
2. Nhận biết được một số dụng cụ cầm tay đơn giản trong cơ khí, biết cách sử dụng các dụng cụ đó trong các công việc cụ thể.
3. Biết được tư thế và những thao tác cơ bản trong kỹ thuật lấy dấu: cưa, đục, dũa kim loại.
4. Hiểu được các quy định về an toàn lao động trong gia công, rèn luyện tác phong công nghiệp làm việc theo quy trình.
CHƯƠNG III :
GIA CÔNG CƠ KHÍ
Bài 18 :VẬT LIỆU CƠ KHÍ.
Tiết 16
I. Các vật liệu cơ khí phổ biến
1. Vật liệu kim loại :

Quan sát chiếc xe đạp, em hãy chỉ ra những chi tiết, bộ phận nào của xe được làm bằng kim loại?
Kim loại là vật liệu quan trọng, chiếm tỉ lệ khá cao trong thiết bị, máy và được phân loại theo sơ đồ sau:
? Trình bày sơ đồ vật liệu kim loại ?
a) Kim loại đen
+ Thành phần chủ yếu của kim loại đen là: …..…
và …….
+ Tỉ lệ cacbon trong vật liệu > ………. Thì gọi là …........
+ Tỉ lệ cacbon trong vật liệu ≤ ………. Thì gọi là ………
Cacbon (C)
Sắt (Fe)
2,14%
gang
2,14%
thép
Tìm từ và số thích hợp để điền vào chỗ trống:
- Gang
Gang xám
Gang trắng
Gang dẻo
-Thép
Thép Cacbon
b) Kim loại màu
- Tính chất:
Nhôm
Sắt, thép

Nhôm,
đồng
Sắt, thép
Sắt, thép
Đồng
Kim loại màu chủ yếu là đồng (Cu), nhôm (Al)
và hợp kim của chúng.
Phạm vi sử dụng: được dùng nhiều trong công nghiệp như:
+ Sản xuất đồ dùng gia đình
+ Chế tạo chi tiết máy
+ Làm vật liệu dẫn điện…
Em hãy cho biết những sản phẩm dưới đây thường làm bằng vật liệu gì?
- Hãy nêu tính chất của kim loại màu?
SGK /61
Thép hợp kim
10/11/2009
2. Vật liệu phi kim loại
Chất dẻo nhiệt
Chất dẻo nhiệt rắn
1. Có nhiệt độ nóng chảy thấp, nhẹ, dẻo.

2. Hóa rắn ngay sau khi ép dưới áp suất và nhiệt độ gia công

3. Chịu được nhiệt độ cao và có độ bền cao

4. Không bị oxy hóa, dễ phai màu.

5. Có khả năng chế biến lại.

6. Không dẫn điện, dẫn nhiệt
BT: Em hãy nối mỗi cụm từ ở cột A với một số cụm từ ở cột B để có câu trả lời đúng
A
B
a. Chất dẻo
* Chất dẻo nhiệt:
* Chất dẻo nhiệt rắn:
Để sản xuất dụng cụ gia đình
Để làm bánh răng, ổ đỡ, chi tiết máy
Cho biết dụng cụ sau đây làm bằng chất dẻo gì ?
Nhiệt rắn
Nhiệt rắn
Nhiệt rắn
Nhiệt rắn
Nhiệt rắn
Nhiệt rắn
Nhiệt
Chất dẻo, đàn hồi , khả năng giảm chấn tốt,
cách điện cách âm tốt.
Cao su tự nhiên và cao su nhân tạo
Dùng làm Săm, lốp, ống dẫn , đai truyền,
sản phẩm cách điện…
Cho biết đặc điểm của cao su là gì ?
Nhiệt rắn
Nêu công dụng của cao su ?
b. Cao su
- Gồm 2 loại: Cao su tự nhiên và cao su nhân tạo
Hãy kể tên các sản phẩm cách điện bằng cao su?
II. Tính chất cơ bản của vật liệu cơ khí
1. Tính chất cơ học:
2. Tính chất lí học:
3. Tính chất hoá học:
4. Tính chất công nghệ:
Nhiệt rắn
Nêu các tính chất cơ bản của vật liệu cơ khí ?
Tính chất cơ học là gì ?
Tính chất lí học là gì ?
Tính chất hóa học là gì ?
Tính chất công nghệ là gì ?
Có nhận xét gì về tính dẫn điện , dẫn nhiệt của thép , đồng và nhôm ?
Em hãy so sánh tính rèn của thép và của nhôm ?
GHI NHỚ:
1. Vật liệu cơ khí được chia làm 2 nhóm lớn: Kim loại và phi kim loại, trong đó vật liệu kim loại được sử dụng phổ biến để gia công các chi tiết và bộ phận máy.

2. Vật liệu cơ khí có 4 tính chất cơ bản: cơ tính, lí tính, hoá tính và tính công nghệ. Trong cơ khí đặc biệt quan tâm 2 tính chất là cơ tính và tính công nghệ.
Câu hỏi 1: Bằng các kiến thức đã học, em hãy kể một số tính chất cơ học và tính chất công nghệ của các kim loại thường dùng?
Câu hỏi 2: Qua việc quan sát chiếc xe đạp hãy chỉ ra những chi tiết (hay bộ phận) của xe được làm từ: thép, chất dẻo, cao su, các vật liệu khác?
Tr¶ lêi c¸c c©u hái:
- Hãy nêu ý nghĩa của tính công nghệ trong sản xuất ?
-Phân biệt sự khác nhau cơ bản của kim loại và phi kim loại, kim loại đen và kim loại màu
Trả lời :Ý nghĩa của tính công nghệ : Dựa vào tính công nghệ để lựa chọn phương pháp gia công hợp lí, đảm bảo năng suất và chất lượng
Trả lời :Sự khác nhau cơ bản của kim loại và phi kim loại: Kim loại có tính dẫn điện tốt, phi kim loại không có tính dẫn điện.
Sự khác nhau cơ bản của kim loại đen và kim loại màu: Kim loại đen có chứa sắt , kim loại màu không chứa sắt hoặc chứa rất ít.
* Hướng dẫn tự học :
a. Bài vừa học : Xem lại toàn bộ nội dung phần vật liệu phi kim loại và các tính chất cơ bản của vật liệu cơ khí.
b.Bài sắp học :Thực hành vật liệu cơ khí
Mỗi nhóm chuẩn bị :
Một đoạn dây đồng , dây nhôm, dây thép và thanh nhựa có đường kính Ø 4mm
Chuẩn bị trước mẫu báo cáo thực hành ở mục III trang 65,66