Bài 4 :
Nghị luận văn học ( Nghị
luận về một tác phẩm văn
học )

Gó
c

Có thể
em chưa
biết

Có thể em chưa biết ?
Là một trong ba vùng lõi
của Khu dự trữ sinh quyển
Mũi Cà Mau, được UNESCO
đưa vào danh sách các khu
Rừng U Minh

dự trữ sinh quyển của thế
giới.

Có thể em chưa biết ?
Con người thật thà, chất phác.
Sự chân thành, không dối trá,
luôn phóng khoáng với mọi
người.
Luôn mang trong mình tình
Con người
Nam Bộ

nồng nàn yêu nước.

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả, tác phẩm
2. Tìm hiểu khái quát về tác phẩm
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
3. Thiên nhiên phong phú trong đất rừng phương Nam
4. Các nhân vật được nhắc đến
5. Một số lí lẽ và dẫn chứng
III. TỔNG KẾT

I : Tìm
hiểu
chung

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

- Bùi Văn Hồng (1931 – 2012)
- Quê quán: Phù Việt, Thạch Hà, Hà
Tĩnh
- Tham gia công tác Đoàn, Đảng từ
08/1945
- Năm 1951 ông bắt đầu viết và in các
truyện ký, phê bình sách

I

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

 Các tác phẩm chính:
- Trên đất Cẩm Bình (truyện ký, 1968)
- Cá rô ron không vâng lời mẹ (truyện đồng thoại, 1969)
- Hoa trái đầu mùa (phê bình tiểu luận, 1987)
- Mười năm ghi nhận (phê bình tiểu luận,1997)
- Cô gái bướng bỉnh (truyện ký, 2001)
 Giải thưởng văn học:
Tặng thưởng của Ủy ban Thiếu niên nhi đồng và Hội Nhà văn
Việt Nam cho tập Trên đất Cẩm Bình (truyện ký, 1968)

b. Tác phẩm
- Là một tác phẩm nghị luận văn học.
- Phân tích về cái tài của nhà văn Đoàn Giỏi trong việc miêu ta thiên nhiên
cũng như cuộc sống của con người miền sông nước Nam Bộ mà đại diện
là những nhân vật như chú Võ Tòng, bác Hai.

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Khái quát tác phẩm

Bố cục

Phần 1:

Phần 2:

Từ đầu cho đến hợp với

Tiếp cho đến dãy trường

đại chúng trẻ em

thành vô tận

Đặt vấn đề khái quát đặc

Điểm mạnh của nhà văn

Nét đặc trưng của con người

điểm của truyện Đất rừng

Đoàn Giỏi cùng những lí lẽ

nhân vật trong đất rừng

phương Nam.

dẫn chứng

phương Nam

Phần 3:
Còn lại

I

TÌM HIỂU CHUNG

2 Khái quát tác phẩm

 Nội dung:
Văn bản nói về sự tài tình của Đoàn Giỏi trong việc miêu
tả cảnh vật thiên nhiên cũng như tính cách con người
trong tác phẩm đất rừng phương Nam.
 Nhan đề :
thể hiện được hình ảnh thiên nhiên cũng như con người
trong truyện đất rừng phương Nam.

II : Tìm
hiểu
chi tiết

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Thiên nhiên phong phú trong truyện Đất rừng phương Nam
Có vốn sống phong phú
Viết hay và viết sâu

 Miêu tả thiên nhiên, động vật tại rừng U
Minh trong tác phẩm Đất rừng Phương
Nam.
 Viết một loạt sách về con con vật trên

Đoàn
Giỏi

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Thiên nhiên phong phú trong truyện Đất rừng phương Nam

 Đưa người đọc đi đến hết ngạc nhiên này sang ngạc
nhiên khác:
- Ba ba to bằng cái nia
- Kì đà lớn hơn chiếc xuồng tam bản
- Cá sấu phải 12 trai tráng lực lưỡng mới khiêng nổi…
 Vẻ đẹp thiên nhiên của rừng U Minh dưới ánh sáng
mặt
trời.
- Những thân cây tràm vỏ trắng vươn thẳng lên trời

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Thiên nhiên phong phú trong truyện Đất rừng phương Nam

 Dòng sông Năm Căn
- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như
thác
- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên, hụp
xuống….
Sự phong phú cũng như hùng vĩ và pha
chút gì đó rờn rợn của thiên nhiên rừng
U Minh qua ngòi bút nhà văn Đoàn Giỏi.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật được nhắc trong truyện Đất rừng phương Nam

 Đôi nét về các nhân vật:
 Dì Tư béo: lời nói ngọt nhạt, cái túi tiền
thâm đen, căng phồng, bóng mỡ của dì
Tư Béo….
 Lão Ba Ngù: cái áo vắt vai, câu đối thoại
ngật ngưỡng, hài hước, dở tỉnh, dở say….
 Hai nhân vật được tác giả khắc họa rõ nét
nhất là: Chú Võ Tòng và bác Hai bắt rắn.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật được nhắc trong truyện Đất rừng phương Nam
Đặc điểm

Chú Võ Tòng


Ngoại hình



Bác Hai bắt rắn

Hai hố mắt sâu hoắm, một 

Gương mặt khoáng đạt, rất

cặp mắt trắng dã, sắc như

dễ mến.

dao.



Làn da như mặt người trẻ.

Mái tóc hung hung như



Mắt to sáng, chân mày

bờm ngựa phủ dài xuống
gáy.
Lai lịch
Tính cách

rậm.


Có nếp nhăn trên trán và



Có vết sẹo dài bên gò má.



Bí ẩn



Ông trốn tù



Gan dạ



Phóng khoáng



Dũng cảm



Tự tin

 Không ai biết lai lịch của

khoé mắt

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật được nhắc trong truyện Đất rừng phương Nam

 So sánh nhân vật chú Võ Tòng và bác Hai bắt
rắn
 Giống
 Hoàn cảnh:
- Không có đất.
- Quanh năm làm thuê cho địa chủ.
- Bị chúng cuớp người yêu và vợ  đánh lại
 Đi tù

 Lí tưởng: vào rừng U minh sống và cùng chung lí tưởng đánh giặc cứu nước.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật được nhắc trong truyện Đất rừng phương Nam

 So sánh nhân vật chú Võ Tòng và bác Hai bắt
rắn
Khác

 Ngoại hình
- Chú Võ tòng: nét mặt thể hiện sự dữ dằn, mắt sâu hoắm, có vết
thẹo, tóc dài như bờm ngựa.
 Ngoại hình có phần dữ dằn, lầm lì….
- Bác Hai bắt rắn: Đôi mắt sáng quắc, làn da mặt như người trẻ,
chân mày rậm đen, thể hiện sự phóng khoáng tự tin,…
Thể hiện sự khoáng đạt, dễ mến.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Nhân vật được nhắc trong truyện Đất rừng phương Nam

Khác

 So sánh nhân vật chú Võ Tòng và bác Hai bắt
rắn

 Nghề nghiệp
- Chú Võ Tòng: Sau khi gây án, chú đến đầu thú đi tù về
vợ làm vợ nhỏ địa chủ, con chết chú ko trả thù mà vào
rừng làm nghề săn bẫy thú.
- Bác Hai bắt rắn: trốn tù trở về đưa vợ con trốn vào rừng
U Minh kiếm sống bằng đủ thứ nghề: bắt rắn, lấy mật,

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

3 Hệ thống ý kiến , lí lẽ , dẫn chứng

* Ý kiến 1: Những đặc sắc của Đất rừng phương Nam
- Nhân vật: thuộc nhiều tầng lớp, nhiều ngành nghề.
- Kết cấu chương hồi kiểu truyền thống: không gian, thời gian rạch ròi,
nhân vật thiện ác, trắng đen tách bạch và bộc lộ qua hành động, hình
dáng, ngôn ngữ.
=> Tác giả cho người đọc cái nhìn bao quát về những đặc sắc của tác
phẩm.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

3 Hệ thống ý kiến , lí lẽ , dẫn chứng

* Ý kiến 2: Nghệ thuật miêu tả loài vật, cảnh vật trong tác phẩm Đất rừng
phương Nam.
+ Lí lẽ: "Trong Đất rừng phương Nam, ông chỉ sử dụng một phần rất nhỏ vốn
sống phong phú đó mà đã làm người đọc đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên
khác".
+ Bằng chứng: "ba ba to bằng cái nia, kì đà lớn hơn chiếc xuồng tam bản, cá
sấu phải 12 trai tráng lực lưỡng mới khiêng nổi".

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

3 Hệ thống ý kiến , lí lẽ , dẫn chứng

* Ý kiến 3: Đặc sắc về nghệ thuật miêu tả con người Nam bộ trong tác
phẩm Đất rừng phương Nam.
Lí lẽ
Bằng chứng
- Con người Nam bộ được + Những lời nói ngọt nhạt, cái túi tiền thâm đen,
miêu tả với những nét sắc sảo, căng phồng, bóng mỡ của dì Tư Béo.
+ Cái áo vắt vai và những câu đối thoại ngật
lạ lùng.
ngưỡng, hài hước, dở tỉnh, dở say của lão Ba Ngù.
- Tác giả khắc họa kĩ lưỡng
nhất hai nhân vật: ông Hai bán
rắn và chú Võ Tòng
 

 
+ Giống nhau:
+ Khác nhau
 

 Tác giả đã phân tích nghệ thuật miêu tả nhân vật đặc sắc trong tiểu thuyết: có sự kết
hợp giữa chuyện thực và chuyện ảo; có sự trộn lẫn giữa cổ điển phương Tây và cổ điển
phương Đông. Từ đó, tính cách của nhân vật được làm rõ và qua đó cũng là để khẳng
định tài năng của nhà văn Đoàn Giỏi khi xây dựng nhân vật.
 Tác giả đưa ra những nhận định đúng đắn, giúp người đọc hiểu hơn về vẻ đẹp
của Đất rừng phương Nam. Để làm sáng tỏ lí lẽ của mình, tác giả nêu rõ những dẫn
chứng được trích từ trong tiểu thuyết của Đoàn Giỏi. Chắc hẳn phải rất yêu thích,
hiểu rõ về tác phẩm, Bùi Hồng mới có thể đưa ra những nhận định xác đáng và dẫn
chứng rõ ràng, thuyết phục như vậy.

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

4 Giá trị nhận thức

- Văn bản nghị luận này giúp em hiểu thêm được nội dung và mục đích
của cuộc gặp gỡ, đối thoại giữa ông Hai và chú Võ Tòng trong đoạn trích
Người đàn ông cô độc giữa rừng.
- Văn bản đã cho em hiểu thêm về đặc điểm thiên nhiên
và tính cách con người Nam Bộ vùng châu thổ Cửu Long
Giang. Từ đó khơi gợi trong lòng người đọc tình cảm yêu
mến với mảnh đất này.

III:Tổn
g kết

III

TỔNG KẾT

1 Nội dung và nghệ thuật

 Nội dung
Thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên và
vẻ đẹp con người đất rừng
phương Nam.
 Nghệ thuật
Thuyết phục người nghe bằng lí
lẽ dẫn chứng, lập luận xác đáng
thuyết phục.

III

TỔNG KẾT

2 Mục đích

làm rõ vẻ đẹp thiên nhiên và
con người trong tác phẩm Đất
rừng phương Nam của Đoàn
Giỏi.
 Trả lời được câu hỏi “Thiên
nhiên và con người hiện lên
như thế nào trong tác phẩm

III

TỔNG KẾT

3 Cách tác giả phân tích

Phần 1: Đặt vấn đề

Cách phân
tích của tác
giả

Phần 2: Triển khai vấn đề

Phần 3: Phát triển thêm
vấn đề và kết luận

VẬN DỤNG
Viết 1 đoạn văn khoảng 6-8 câu nêu những nét đặc sắc nghệ thuật
và nội dung của đoạn văn Thiên nhiên và con người trong đất
rừng phương Nam.