Văn bản

VIẾNG LĂNG BÁC
(Viễn Phương)

I. Tìm
hiểu
chung

1. Tác giả
Viễn Phương (1928 – 2005)
Quê: An Giang
Là cây bút xuất hiện sớm nhất của lực
lượng văn nghệ giải phóng miền Nam
Thơ ông thường nhỏ nhẹ, giàu tình
cảm và thơ mộng

Tác phẩm chính

Quê hương
địa đạo

Hình bóng
yêu thương

Mắt sáng
học trò

Có đâu như
ở miền Nam

2. Tác phẩm

Viếng lăng Bác

Hoàn cảnh sáng tác: 4/1976 khi
lăng Bác vừa khánh thành
Xuất xứ: In trong tập “Như mây
mùa xuân”
Mạch cảm xúc: Thời gian: Ngoài
lăng  Trong lăng  Khi trở về

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!

(Viễn Phương)

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này

Bố cục

Cảm xúc về cảnh
bên ngoài lăng
Cảm xúc khi vào
trong lăng đứng
trước di hài Bác

Khổ
1

Khổ
2

Khổ
3

Khổ
4

Cảm xúc trước cảnh
dòng ngư­ời vào lăng
viếng Bác
Ước nguyện khi về
miền Nam

II. Đọc
hiểu
văn bản

1. Cảm
xúc của tác
giả khi đứng
trước lăng Bác

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.

Con ở miền Nam ra
thăm lăng Bác

Xưng hô: Con - bác

Ấm áp, thân mật

Nói giảm nói tránh “thăm”

 Giảm nhẹ nỗi đau mất mát,
đau thương
 Bất tử hóa hình tượng Bác trong
lòng những người con miền Nam

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.

Hình ảnh “hàng tre”
Hình ảnh thực
Hình ảnh ẩn dụ: sức sống bền bỉ
của dân tộc Việt Nam

Thành ngữ “bão
táp mưa sa”

Lối miêu tả “đứng
thẳng hàng”

Vẻ đẹp cứng cỏi, kiên cường, bền bỉ,
hiên ngang, bất khuất của con người VN

2. Cảm
xúc trước
đoàn người xếp
hàng vào lăng

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

Hình ảnh “mặt trời”
Hình ảnh thực

Hình ảnh ẩn dụ

Sóng
đôi

 Ngợi ca sự vĩ đại, công lao vĩ đại của
Bác + sự kính trọng của nhà thơ với Bác

Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...

Nghệ
thuật

• Điệp ngữ
• Ẩn dụ
• Hoán dụ

Nội
dung

• Tình cảm thương
nhớ, xót xa
• Lòng tôn kính

3. Cảm
xúc khi vào
lăng viếng Bác

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Giấc ngủ bình
yên

Bác dường như
vẫn đang ngủ

Gợi sự gần gũi

Vầng trăng sáng dịu hiền

Tả thực

Tâm hồn cao đẹp, sáng
trong của Bác

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim.

“Trời xanh”

Ẩn dụ

Bác sống mãi
với non sông,
đất nước

Giằng co
giữa lí trí
và tình
cảm

Biết
(Lí trí)

><

Nhói
(Tình cảm)

Đau xót đến tột cùng,
Tiếc nuối khôn nguôi

4. Tâm
trạng và
ước nguyện
của nhà thơ

Mai về miền Nam thương trào nước mắt

Cảm xúc trào dâng, đau xót tột cùng

Điệp ngữ “muốn làm”

Con chim hót

Đóa hoa tỏa
hương

Cây tre trung
hiếu

Lòng mong ước thiết tha và ước nguyện được sống
mãi bên Bác, đi theo con đường mà Bác đã chọn

Hình ảnh “cây tre”
Khổ 1: tre bát ngát, xanh xanh
Khổ 2: tre trung hiếu

Kết cấu đầu cuối tương ứng
 Tình cảm trọn vẹn

Portfolio
Designed

III.
Tổng
kết

Nghệ
thuật

- Giọng điệu trang trọng, thiết tha
- Nhiều hình ảnh ẩn dụ đẹp
- Ngôn ngữ bình dị mà cô đúc

Lòng thành kính và xúc động
sâu sắc của nhà thơ và mọi
người đối với Bác

Nội
dung

Tạm biệt các em
Hẹn gặp lại
vào tiết học tới