TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ

Giáo viên: Võ Thị Lệ Hằng

BÀI 3
VĂN BẢN THÔNG TIN

HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

Nhìn hình đoán tên các danh
lam thắng cảnh của đất
nước

Vịnh Hạ Long

Đảo Phú Quốc

Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Cố đô Huế

Phố cổ Hội An

Quần thể danh thắng Tràng An

Thánh địa Mỹ Sơn

Đỉnh Fansipan

Vườn quốc gia Tràm Chim

Côn Đảo

https://www.youtube.com/watch?v=fMlEcPFJ_cI

Vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long nằm ở Đông Bắc Việt Nam, cách thủ đô Hà Nội 165km, thuộc địa phận tỉnh Quảng
Ninh. Đây là vùng biển đảo được xác định trong tọa độ từ 106°56' đến 107°37' kinh độ Đông và 20°43'
đến 21°09' vĩ độ Bắc với diện tích 1.553km² gồm 1.969 hòn đảo (trong đó 980 hòn đảo đã có tên).
 
Vịnh Hạ Long bao gồm cả vịnh Bái Tử Long. Vịnh Bái Tử Long có giá trị tương đồng với khu Di
sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long về cảnh quan, địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và văn hóa lịch
sử. Đây là nơi tập trung rất nhiều đảo đá, hang động và bãi tắm đẹp nổi tiếng.

TIẾT 27, 28
Văn bản 1:
VỊNH HẠ LONG: MỘT KÌ QUAN
THIÊN NHIÊN ĐỘC ĐÁO VÀ
TUYỆT MĨ
- Theo Thi Sảnh -

Hoạt động 2
Hình thành kiến thức

I. Đọc – Tìm hiểu chung:

1. Kiến thức ngữ văn:
* Văn bản thông tin thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

Phiếu học tập 01
Tìm hiểu về văn bản THÔNG TIN
THUYẾT MINH MỘT DANH LAM THẮNG
CẢNH
Danh lam thắng cảnh là gì?

…………………….
……………………
………………………

Văn bản giới thiệu một danh
lam thắng cảnh là loại văn bản
như thế nào?
…………………………………
…………………………………
…………………………………

a. Khái niệm:
Theo Luật Di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh là những cảnh quan thiên
nhiên đẹp hoặc là địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công
trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mĩ, khoa học.
Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh là loại văn bản thông tin,
được viết ra nhằm đưa đến cho người đọc những thông tin khái quát về một
cảnh quan đáng du ngoạn, thưởng lãm. Cảnh quan được đề cập thường có sự
kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp vốn có của thiên nhiên (thắng cảnh) và vẻ đẹp của
các công trình nhân tạo, trong đó phổ biến nhất là các công trình phục vụ cho
hoạt động tín ngưỡng (danh lam).

b. Một số yếu tố của văn bản thông tin thuyết minh về một danh lam thắng
cảnh
- Nhan đề: Phần lớn nhan đề của loại văn bản thông tin này thường nêu tên các địa
danh (Cao nguyên đá Đồng Văn, Vườn quốc gia Tràm Chim – Tam Nông,...), cũng có
nhiều nhan đề văn bản nêu giá trị nổi bật của danh lam thắng cảnh được giới thiệu
(Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ,...)
- Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh có thể được triển khai theo nhiều cách
khác nhau. Tuy vậy, việc tạo lập mọi văn bản thuộc kiểu này đều phải đảm bảo các
yêu cầu chính: nêu được vị trí không gian và quá trình hình thành cảnh quan; miêu tả
được cấu trúc và vẻ đẹp của cảnh quan; đánh giá được ý nghĩa của cảnh quan đối với
đời sống con người; phối hợp hiệu quả phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ khi thể
hiện tất cả các nội dung trên.

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:

2. Đọc, tìm hiểu từ khó:

GV hướng dẫn đọc.
- Đọc kĩ từng phần của văn bản: đọc to, rõ ràng, chú ý sử
dụng các chiến lược đọc trong các thẻ chỉ dẫn các chỉ dẫn bên
phải trang sách-chú ý kĩ năng dự đoán, đối chiếu, suy luận để
bước đầu hiểu được nội dung văn bản.
- Chú ý đến các từ ngữ đặc biệt được chú thích trong văn bản.
- Chú ý đến các tên viết tắt của các tổ chức quốc tế.

I. ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG:

2. Đọc, tìm hiểu từ khó:

3. Tìm hiểu chung về văn bản:

Yêu cầu

Trả lời

- Xuất xứ của văn bản

 

- Thể loại và phương  
thức biểu đạt chính
- Đối tượng
 
- Bố cục

 

3. Tìm hiểu chung về văn bản
a. Xuất xứ
- Theo Thi Sảnh
- Tạp chí Di sản
văn hóa, số 8,
năm 2004.

b. Thể loại và
phương thức biểu
đạt chính

c. Đối tượng
thuyết minh

- Thể loại: Văn
bản thông tin
- Phương thức
biểu đạt chính:
Thuyết minh

- Vịnh Hạ
Long

*. Bố cục của văn bản

P1: Nêu thời
gian và địa điểm
ghi nhận giá trị
của vịnh Hạ
Long

P4: Hệ thống
hang động như
những lâu đài bí
ẩn

P2: Vịnh Hạ Long
là tác phẩm nghệ
thuật thiên nhiên
hoành tráng
P3: Cảnh quan
biến đổi theo góc
nhìn thời gian

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Phần mở đầu:
Vào lúc 17 giờ 17 phút ngày 14/12/1994, tại
khách sạn du lịch Lơ Me-ri-điêng
nổi tiếng của thành phố Phu-kẹt – miền Nam
Thái Lan, Hội đồng Di sản
thế giới, tại kì họp lần thứ 18, đã ghi nhận vịnh
Hạ Long của Việt Nam vào
Danh mục Di sản thế giới.
Phần mở đầu nêu
những thông tin
chính gì?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Phần mở đầu: nêu thông tin thời gian và địa
điểm vịnh Hạ Long được ghi nhận vào Di sản
Thế giới
-Thời gian:
14/12/1994.

17

giờ

17

phút

ngày

-Địa điểm: khách sạn du lịch Lơ Me-riđiêng nổi tiếng thành phố Phu-kẹt – miền
Nam Thái Lan.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Phần mở đầu:

- Khẳng định vẻ đẹp của kì quan thiên nhiên thế giới.
- Thêm chất trữ tình cho văn bản.

Việc dẫn thơ Nguyễn
Trãi ở đây có tác
dụng gì?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
- -Có
nhiều
với nhiều
và kích
thước
nhau hình,
như
Trên
diệnđảo
tíchđákhông
rộng,hình
mọcdạng
lên hàng
nghìn
đảokhác
đá muôn
những
tấmtựa
thảm
lẫy,
lấplẫy,
lánhlấp
vớilánh
vô số
ngọc.
 
muôn vẻ,
tấmxanh
thảmlộng
xanh
lộng
vôchâu
số châu
ngọc.
- -Những
đảo
đá sống
động,
hìnhdãy
muôn
vớiđiệu,
các kiểu
độclà
Đảo Hạ
Long
không
phảimuôn
là những
núivẻ,
đơn
buồndáng
tẻ, mà
đáo.
thế giới sống động với những sinh linh ẩn hiện trong biết bao hình hài
- bíChân
các đảo
ẩn bằng
đá. đá, chỗ mấp mé mặt nước cũng được biển cả chạm
khắc
nhiềunhư
hình
tầng
lớp.tâm,
Có chỗ
thìhoành
mảnhkhát
khảnh,
chỗ
- Dường
cácdáng
đảo kì
đálạ,
đều
có nội
đều
có
suy
nghĩ,
vọng
và
Vậy
vẻđảo
đẹp
lại
trông
bềvề
thế,
giống
nhưsinh
chiếc
ngà voi, có đảo được cấu trúc
hoài
niệm
quáchỗ
khứlạinhư
những
linh.
tráng
của
thiên
nhiên
bởi những phiến đá vuông vức chồng lên nhau

Tiêu
đề
mục
1
cho
vịnh Hạ Long được thể
biết
nội
dung
chính
hiện qua những chi tiết
của phần
này
là
gì?
nào?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
- Nhân hoá: biển đã cần cù chạm khắc vào chân đảo nhiều hình dáng kì
lạ, tầng tầng, lớp lớp.
- So sánh: trông xa tựa bức phù điêu…
- Liệt kê: nước biển, đá vôi, …

Những biện pháp tu
từ nào được sử dụng
trong đoạn này?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
Với biện pháp tu từ nhân hoá, so sánh, liệt kê tạo
nên bức tranh Hạ Long tuyệt vời, kì vĩ, hoành
tráng, mơ mộng, quyến rũ.
3. Cảnh quan Hạ Long thay đổi theo thời gian :
Dự đoán nội dung
chính của mục 2 là
gì?

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
3. Cảnh quan Hạ Long thay đổi theo thời gian :

Vẻ đẹp và cái thú ở
Hạ Long được khắc
hoạ theo trình tự
nào?

3. Cảnh quan biến đổi theo góc nhìn thời gian
Tìm hiểu về cảnh quan của vịnh Hạ Long biến đổi theo góc nhìn thời gian

Buổi sớm mùa
xuân

- Hạ Long huyền ảo.
- Giữa màn sương bạc mông lung nhô lên thấp thoáng những đỉnh đảo xanh
đen, bồng bềnh, lúc ẩn lúc hiện...

Buổi sáng mùa
hè

- Chiêm ngưỡng cảnh mặt trời mọc: Vầng thái dương nhô lên trên biển cả là
lúc bình minh như ánh đuốc vọt lên sáng rực...
- Giữa mặt vịnh mênh mông xanh ngắt và tim tím nhô lên những tảng đá vôi
hình thù kì dị....

Trưa hè

- Nắng rải trên mặt vịnh gợn sóng lăn tăn vô số sợi bạc lóng lánh.
- Đảo san sát vươn dài, nằm phơi tấm ngực cường tráng, trần trụi.
- Hoa phong lan bám lủng lẳng trên vách núi, nở cánh vàng, trắng, tím mềm
mại....

Chiều hè

- Khi đảo đá từ màu lam ngả sang màu tím sẫm, là lúc Mặt Trời cháy tàn
ngọn lửa vàng, chỉ còn lại một quả cầu than đỏ rực dịch dần về phía tây, rồi
khuất sau dãy đảo,....

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
3. Cảnh quan Hạ Long thay đổi theo thời gian :
- Thời gian: buổi sớm mùa xuân  buổi sáng
mùa hè  trưa hè chiều hè đêm trăng thu.
- Tạo vẻ đẹp độc đáo, đặc sắc chỉ Hạ Long mới
có được.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
2. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên
nhiên hoành tráng:
3. Cảnh quan Hạ Long thay đổi theo thời gian :
- thời gian: sáng  trưa  chiều  đêm.

4. Hệ thống hang động bí ẩn:
- Nhiều hang động, phân bố nhiều, các hang
Vẻ sắc
đẹpphong
đa dạng
động có quy mô, kiểu dáng màu
phú của
đa dạng. 
hang
động ở Hạ
Ý
của
Quách
Mạt
VậykìHồ
Bakhách
Hầmducó
- Có sức hấp dẫn
lạ với
lịch. 

Đêm
thu
ở
Hạ
Long
Long
được
giới
thiệu
Nhược
qua
câu
thơ
gì độc đáo?
có
gì
độc
đáo?
ntn?
là gì?

Vịnh Hạ Long – một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mĩ
=> Nêu giá trị nổi bật của danh lam thắng cảnh được giới thiệu.

Nhan đề của văn bản
thể hiện sự đánh giá
ntn về kì quan vịnh
Hạ Long?

III. TỔNG KẾT

1. Nghệ thuật
- Sử dụng thành công các biện pháp tu
từ như: so sánh, nhân hóa, liệt kê,...
- Kết hợp giữa phương thức thuyết minh
với miêu tả và biểu cảm.
- Có sự kết hợp giữa kênh hình và kênh
chữ gây ấn tượng cho người đọc.

2. Nội dung
Khẳng định giá trị cả về mặt tinh thần và vật
chất của vịnh Hạ Long:
- Giá trị về tinh thần: là niềm tự hào của người Việt
Nam về danh lam thắng cảnh thiên nhiên có một
không hai, độc đáo, lâu đời; là một danh lam thắng
cảnh hấp dẫn không chỉ với người Việt Nam mà đối
với cả du khách quốc tế,....
- Giá trị về vật chất: là một điểm tham quan du lịch
có giá trị kinh tế, một di sản được UNESCO công
nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

3. Cách đọc hiểu văn bản thông tin thuyết
minh về một danh lam thắng cảnh
Khi tìm hiểu văn bản giới thiệu về một danh lam thắng cảnh, ngoài những
lưu ý chung về đọc hiểu văn bản thông tin, các em cần lưu ý những điểm sau:
- Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản; biết giải thích ý nghĩa nhan
đề và đánh giá vai trò của các chi tiết quan trọng trong văn bản.
- Nhận biết và phân tích được quan hệ giữa phương tiện giao tiếp phi ngôn
ngữ và phương tiện ngôn ngữ dùng để biểu đạt thông tin trong văn bản.
- Có niềm tự hào về những danh lam thắng cảnh của đất nước; có ý thức tìm
hiểu và góp phần bảo vệ các di sản thiên nhiên – văn hóa.

HOẠT ĐỘNG 3
LUYỆN TẬP

Câu 1: Thông tin trong văn bản giới thiệu danh lam thắng
cảnh không được trình bày theo trật tự nào dưới đây?
A. Không gian, thời gian.
B. Nguyên nhân - kết quả.
C. So sánh, đối chiếu.
D. Cụ thể đến khái quát.

Câu 2: văn bản được viết theo phương thức biểu đạt nào
A.Tự sự.
B.Miểu tả.
C.Thuyết minh.
D.Nghị luận.

Câu 3: Phần lớn nhan đề của loại vă bản giới
thiệu danh lam thắng cảnh thường chứa nội dung
gì?
A. Nêu tên các địa danh.
A. Nêu tên các địa danh.
B. Nêu tên người khám phá ra danh lam thắng
cảnh.
C. Nêu vị trí của danh lam thắng cảnh.
D. Nêu lịch sử của danh lam thắng cảnh.

Câu 4:  Nội dung gì chính của văn bản là gì?
A. Ca ngợi cảnh đẹp quê hương đất nước.
B. Đề cao vai trò yêu nước và long tự hào dân tộc.
C. Nói về cảnh đẹp của Hạ Long trong mắt bạn bè quốc tế.
D. Khẳng đi những giá trị về tinh thần cũng như giá trị vật chất của Vịnh Hạ
Long.

Câu 4:  Nội dung gì chính của văn bản là gì?
A. Ca ngợi cảnh đẹp quê hương đất nước.
B. Đề cao vai trò yêu nước và long tự hào dân tộc.
C. Nói về cảnh đẹp của Hạ Long trong mắt bạn bè quốc tế.
D. Khẳng đi những giá trị về tinh thần cũng như giá trị vật chất của Vịnh Hạ
Long.