HOẠT ĐỘNG 1

KHỞI ĐỘNG
Xem video bằng cách nhấn vào
ảnh và trả lời câu hỏi sau:
Hoặc theo
link: https://www.youtube.com/watch
?v=RV0gK8Myv_I&t=197s
)

HOẠT ĐỘNG CẶP ĐÔI
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
- Em biết gì về nạn đói năm Ất Dậu (1945) xảy ra ở Việt Nam?
- Có phải lúc nào nghịch cảnh trong đời sống (như nạn đói, thiên tai,
chiến tranh, dịch bệnh,…) cũng đẩy con người vào tình thế bi quan, tuyệt
vọng không? 
Một tác phẩm thơ, văn mà em biết có liên quan?

 

Một mẩu chuyện được nghe kể có liên quan?

 

Một cảm nhận của cá nhân em khi xem video?

 

Một tưởng tượng khi xem?

 

HOẠT ĐỘNG
2
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. TRI THỨC NGỮ VĂN

  I. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
1.Truyện ngắn hiện đại: Thể loại tự sự cỡ nhỏ; xoay quanh một, hai tình
huống gây ấn tượng mạnh; chi tiết chắt lọc, dồn nén và vận dụng bút pháp
chấm phá.
2. Câu chuyện và Truyện kể:
- Câu chuyện: Nội dung cốt lõi (nhân vật, bối cảnh, sự kiện) sắp xếp theo trật
tự thời gian phẳng.
- Truyện kể: Không đồng nhất với câu chuyện; bao gồm sự kiện gắn liền với
vai trò người kể, hệ thống điểm nhìn và lớp lời văn nghệ thuật.

  I. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
3. Điểm nhìn trong truyện kể:
- Khái niệm: Vị trí để quan sát, trần thuật, đánh giá.
- Phân loại: Điểm nhìn người kể/nhân vật; bên trong/bên ngoài;
không gian/thời gian; tâm lý, tư tưởng.
- Tác dụng: Điểm nhìn thấu suốt (định hướng cho người đọc) hoặc
đa điểm nhìn (tạo tính đối thoại, phát huy vai trò chủ động của
người đọc).

  I. TÌM HIỂU TRI THỨC NGỮ VĂN
4. Lời người kể chuyện và Lời nhân vật:
- Lời người kể: Gắn với ngôi kể, điểm nhìn, giọng điệu của vai kể. Chức
năng: miêu tả, trần thuật, đánh giá.
- Lời nhân vật: Ngôn ngữ đối thoại/độc thoại gắn với ý thức, giọng điệu
nhân vật.
- Mối quan hệ: Giao thoa tạo nên lời nửa trực tiếp, độc thoại nội tâm, lời
nhại.
5. Ngôn ngữ nói và Ngôn ngữ viết:
- Ngôn ngữ nói: Ngôn ngữ âm thanh (thính giác), gắn với giao tiếp thường
nhật. Dạng đặc biệt: xuất hiện dưới hình thức văn bản viết.
- Ngôn ngữ viết: Thể hiện bằng chữ viết (sách báo, văn bản). Dạng đặc biệt:
được truyền tải bằng âm thanh (văn bản đọc).

II. TÌM HIỂU CHUNG
GỒM:
1.Tác giả Kim Lân
2. Tác phẩm “Vợ nhặt”

1. Tác giả Kim
Lân

- Nhà văn tiêu biểu của truyện ngắn.
-

Phong cách: kể chuyện tự nhiên,
giàu chất hiện thực và tính nhân văn;
ngôn ngữ bình dị, đậm chất đời sống
nông thôn.

- Tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng,
Con chó xấu xí, Tuyển tập Kim Lân.

2. Tác phẩm “Vợ nhặt”
•Xuất xứ: In trong tập Con chó xấu xí (tiền thân
là tiểu thuyết Xóm ngụ cư).
a. Hoàn cảnh sáng tác: Viết sau Cách mạng
tháng Tám, hoàn chỉnh sau năm 1954.
c. Tóm tắt: Tràng "nhặt" được vợ giữa nạn đói
1945; bà cụ Tứ đón nhận nàng dâu trong xót
thương và hi vọng; kết thúc mở với niềm tin vào
cách mạng.

2. Tác phẩm “Vợ nhặt”
d. Ý nghĩa nhan đề “Vợ nhặt”
- Gây ấn tượng, kích thích sự tò mò.
- Thể hiện tình huống truyện độc đáo, éo le.
- Gợi sự rẻ rúng của thân phận con người trong
nạn đói.
- Khẳng định giá trị nhân đạo, khát vọng hạnh
phúc và niềm tin vào cuộc sống.

III. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

1. Bối cảnh thời gian – không gian

-- Khung
ngày
mới:đói:
cảnhkhông
vật,
Khungcảnh
cảnh
ngày
con
đổi thay
hướng
gianngười
thê lương,
chếttheo
chóc
(hìnhtươi
ảnh,
sáng;
các nhân
đến→
tổ ấm
âm thanh,
mùivật
vị hướng
ám ảnh)
làm
và
lai →
khẳng
định
nổitương
bật hiện
thực
khốc
liệtsức
của nạn
sống,
niềm hi vọng.
đói 1945.

2. Mạch truyện và tình huống
truyện

- Tình huống truyện:
Tràng "nhặt" được vợ
giữa nạn đói.

Mạch truyện: kể theo

- Ý nghĩa: tình huống độc đáo,

trình tự thời gian, kết hợp

tạo sức hấp dẫn; tố cáo hiện

hồi tưởng; gồm 4 phần.

thực tàn khốc, làm nổi bật giá
trị nhân đạo và khát vọng sống.

3. Nhân vật và các chi tiết tiêu
biểu

Tràng: từ vô tư, nghèo khổ → trưởng thành, có
trách nhiệm, tin tưởng vào tương lai.

3. Nhân vật và các chi tiết tiêu
biểu

Người vợ nhặt: từ chao chát, liều lĩnh vì miếng ăn
→ hiền hậu, đúng mực, biết vun vén gia đình.

3. Nhân vật và các chi tiết tiêu
biểu

Bà cụ Tứ: giàu tình mẫu tử, bao dung, lạc quan,
luôn gieo hi vọng.

3. Nhân vật và các chi tiết tiêu
biểu

Chi tiết nghệ thuật tiêu biểu: nồi cháo cám, lá cờ đỏ, bữa
cơm ngày đói... góp phần thể hiện hiện thực khốc liệt và tư
tưởng nhân đạo của tác phẩm.

 * Tích hợp giáo dục lí tưởng, đạo đức,
lối sống
- Giáo dục ý thức trách nhiệm với gia
đình (qua nhân vật Tràng).
- Bồi dưỡng nghị lực, tinh thần lạc quan
trước nghịch cảnh (qua bà cụ Tứ).
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tin
vào Cách mạng, ý thức cống hiến (qua
hình ảnh lá cờ đỏ).

 4. Nghệ thuật kể chuyện

 - Tình huống truyện độc đáo; kết cấu
linh hoạt, có hồi tưởng.
- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế.
- Điểm nhìn, lời kể, giọng điệu tự nhiên,
giàu giá trị hiện thực và nhân văn.

5. Quan điểm, tư tưởng của nhà văn
- Nhan đề: gợi tình huống éo le, phản ánh thân phận rẻ rúng của con người
và khát vọng hạnh phúc.
- Chủ đề: phản ánh số phận người nông dân trong nạn đói 1945; khẳng định
tình người, khát vọng sống và niềm tin vào tương lai.
- Giá trị tư tưởng:
+ Hiện thực: tố cáo tội ác của phát xít, thực dân; phản ánh thảm cảnh nạn đói.
+ Nhân đạo: trân trọng phẩm chất, khát vọng sống, tình yêu thương và niềm
tin vào Cách mạng.

III. TỔNG KẾT

III. TỔNG KẾT

1. Nội dung
-

Khẳng định sức sống, khát vọng hạnh phúc và niềm tin
vào tương lai của người lao động nghèo trong nạn đói
1945.

- Ca ngợi tình người, tình thương và giá trị nhân đạo sâu
sắc của tác phẩm.

III. TỔNG KẾT

2. Nghệ thuật
- Tình huống truyện độc đáo, giàu ý nghĩa.
- Kết cấu tự nhiên, nghệ thuật trần thuật hấp dẫn.
- Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế.
- Xây dựng nhân vật, đối thoại và không khí truyện đặc
sắc.
- Ngôn ngữ mộc mạc, giàu sức gợi, đậm chất đời sống
nông thôn Bắc Bộ.

III. TỔNG KẾT

3. Giáo dục lí tưởng, đạo đức, lối sống
- Bồi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần sẻ chia, trách nhiệm
với gia đình và cộng đồng.
- Củng cố niềm tin vào tương lai, khơi dậy ý thức cống
hiến cho đất nước.

 BẢNG RUBRIC ĐÁNH GIÁ ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN (150 CHỮ)
Tiêu chí
Hình thức &
Dung lượng

CHƯA ĐẠT

ĐẠT

XUẤT SẮC

Điểm tối
đa
- Viết thành - Đảm bảo - Đúng cấu trúc 1.0 điểm
nhiều đoạn văn đúng cấu trúc đoạn văn, dung
hoặc sai kiểu 01 đoạn văn lượng chuẩn chỉnh.
đoạn.
duy nhất.
- Có sự mạch lạc
- Quá dài hoặc - Dung lượng cao, các câu liên
quá ngắn
khoảng
150 kết chặt chẽ, tự
chữ
nhiên.

 BẢNG RUBRIC ĐÁNH GIÁ ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN (150 CHỮ)
Tiêu chí

CHƯA ĐẠT

ĐẠT

XUẤT SẮC

Điểm tối
đa
Nội dung - Chưa gọi tên - Nêu rõ ràng một - Gọi tên thông 6.0 điểm
& Minh được
thông thông điệp ý nghĩa điệp sắc sảo, có
chứng
điệp ý nghĩa. từ truyện Vợ nhặt. chiều sâu tư tưởng.
Văn học Bài
viết - Phân tích ngắn - Bằng chứng văn
chung chung, gọn, hợp lý; có đưa học chọn lọc đắt
sáo rỗng,
ra được chi tiết tiêu giá; phân tích thấu
biểu từ tác phẩm đáo, gắn kết chặt
chẽ giữa lí lẽ và
dẫn chứng.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1: Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình
bày suy nghĩ của bạn về một thông điệp có ý nghĩa với
bản thân được rút ra từ truyện ngắn Vợ nhặt.

Đoạn văn tham khảo
 
Ngay bên vực thẳm của cái chết, ngay trên cái nền bi thảm của nạn đói
năm 1945, con người vẫn giữ được lòng tin yêu, vẫn biết khát khao hạnh phúc,
vẫn mong ước hướng tới tương lai. Tất cả những đói nghèo, những chết chóc,
bi thương bỗng chốc nhòe mờ. Chỉ còn lại tình người sáng lên lấp lánh. Có lẽ,
chính tình người đã trở thành thứ sức mạnh diệu kì nhất cứu con người ta thoát
khỏi mọi khổ đau, thoái khỏi cùng đường, tuyệt lộ. Chính tình người đã khiến
một người đàn ông túng đói thành trượng nghĩa, khiến một người đàn bà rách
nát tìm được chỗ tựa nương, khiến người mẹ nghèo càng thêm thương con trai
mình và càng thêm đồng cảm với người con dâu là “Vợ nhặt”. Trong không khí
ảm đạm, chính tình người đã thắp lên hi vọng về sự sống mà còn là sự sống
tươi đẹp gắn liền với gia đình ấm êm, hạnh phúc,…

HOẠT ĐỘNG 4

VẬN DỤNG

Nhiệm vụ 1: Có thể xem truyện ngắn Vợ nhặt là một câu chuyện cổ tích trong
nạn đói hay không? Nêu và phân tích quan điểm của bạn về điều này.
PHIẾU HỌC TẬP 04
Tác phẩm
Hoàn cảnh của các nhân vật
Con đường đến với hạnh phúc
Kết thúc
Quan điểm cá nhân

Truyện cổ tích
 
 
 

 

Vợ nhặt
 
 
 

Nhiệm vụ 2: Sân khấu hóa tác phẩm Vợ nhặt
Nhiệm vụ 3: Tìm đọc thêm các tác phẩm truyện ngắn của Kim Lân, các tác
phẩm truyện ngắn về nạn đói 1945

Đoạn văn tham khảo thực hiện nhiệm vụ 1
Không cần đến phép nhiệm màu, con người với trái tim yêu thương và
niềm khao khát hạnh phúc đã có thể vươn tới một kết thúc có hậu ngay trong
chính hoàn cảnh khốn cùng. Đó chính là sắc màu cổ tích tuyệt đẹp trong
truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân. Kim Lân đã không tặng cho nhân vật của
mình một cuộc sống màu hồng như người xưa đã tặng cho Lọ Lem, Bạch
Tuyết,… Nhân vật trong truyện được đặt vào giữa cái đói, cái chết. Đến khi
kết thúc truyện, sự ấm no vẫn chưa tìm đến nhưng họ đã tìm thấy nhau, tìm
thấy hạnh phúc, thấy gia đình, thấy tình người. Và đặc biệt, người đọc đến
trang cuối vẫn không tìm thấy hũ vàng, không tìm thấy vương miện mà lại
cảm nhận được tinh thần lạc quan, ý chí đấu tranh, và niềm tin vào tương lai
tươi sáng đang lan tỏa và thôi thúc…

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. CỦNG CỐ VÀ SÁNG TẠO
*NHÓM 1: THIẾT KẾ POSTER ĐỒ HỌA CỐT TRUYỆN
-Nhiệm vụ: Tóm tắt toàn bộ cốt truyện và các đơn vị kiến thức cốt lõi của tác
phẩm Vợ nhặt dưới dạng một Poster đồ họa/Sơ đồ tư duy số.
* NHÓM 2: GIAI ĐIỆU NHÂN VẬT VỚI SUNO AI
- Nhiệm vụ: Sáng tác một bài hát về một nhân vật mà em yêu thích nhất trong
tác phẩm (Tràng, người vợ nhặt, hoặc bà cụ Tứ).

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Yêu cầu nội dung: Lời bài hát (Lyrics) do nhóm tự viết (hoặc sử dụng công
cụ Chat/Gemini hỗ trợ gieo vần, mượt mà câu chữ) phải làm bật lên được:
Lý do yêu thích nhân vật (gắn với các chi tiết tiêu biểu).
Tình cảm, sự thấu cảm của bản thân dành cho số phận của nhân vật.
Ý tưởng cuộc sống, thông điệp ý nghĩa gợi ra từ nhân vật đó.