Lịch sử 5
Bài 5: VƯỢT QUA TÌNH THẾ HIỂM NGHÈO
QUYẾT TÂM CHỐNG PHÁP TRỞ LẠI XÂM LƯỢC
Xem những bức hình được chụp vào năm 1944 dưới đây và nêu suy nghĩ của em.

Những bức ảnh trên cho chúng ta thấy được sự khó khăn của nước ta lúc bây giờ : nạn đói, nạn dốt, hạn hán, lũ lụt,…
Lịch sử
Bài 5: VƯỢT QUA TÌNH THẾ HIỂM NGHÈO
QUYẾT TÂM CHỐNG PHÁP TRỞ LẠI XÂM LƯỢC



MỤC TIÊU
Sau bài học, em cần:
Nêu được tình thế hiểm nghèo của nước ta sau cách mạng tháng Tám ; Nhân dân ta đã vượt tình thế ấy như thế nào.
Hiểu được ngày 19-12-1946, nhân dân ta tiến hành cuộc kháng chiến toàn quốc với quyết tâm “Thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.
Nhận rõ tinh thần chống Pháp của nhân dân Hà Nội và một số địa phương tiêu biểu.
1. Tìm hiểu về tình thế hiểm nghèo sau cách mạng tháng Tám:
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại dưới đây:
A. Hoạt động cơ bản
2.Cách mạng tháng Tám vừa thành công, nhưng đất nước phải đương đầu với muôn vàn khó khăn, thử thách đó là nạn đói, nạn dốt và giặc ngoại xâm
1. Sau Cách mạng tháng Tám nước ta ở thế “ ngàn cân treo sợi tóc” Tại sao lại nói như vậy?
4. Tớ biết, không những thế, nạn hạn hán , lũ lụt làm cho nông nghiệp bị đình đốn, một nửa số ruộng không thể cày cấy. Nạn đói năm 1945 làm hơn 2 triệu người chết. Hơn 90% dân số mù chữ; các thế lực phản động ra sức chống phá cách mạng.
3. Bạn biết không, sau khi Nhật Bản đầu hàng quân Đồng minh, khoảng hơn 20 vạn quân của Tưởng Giới Thạch ( Trung Quốc) tiến vào nước ta ( từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc) tiếp nhận sự đầu hàng của quân Nhật nhưng chúng lại âm mưu lật đổ chính quyền của ta. Từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam, 1 vạn quân Anh làm nhiệm vụ tiếp nhận sự đầu hàng của quân Nhật nhưng lại tạo điều kiện cho quân Pháp quay lại xâm lược nước ta
b) Hỏi bạn hoặc thầy/ cô giáo những gì em chưa hiểu khi đọc đoạn hội thoại.
c) Kết hợp quan sát các bức ảnh dưới đây, thảo luận và làm bài tập:
Hình 1: Quân Tưởng tiến vào nước ta từ biên giới phía Bắc.
Hình 2: Quân Anh đến Sài Gòn
( 9-1945)
Hình 3: Quân Pháp núp bóng quân Anh vào Sài Gòn
Hãy lựa chọn và ghi ý đúng nhất vào vở.
Ngay sau cách mạng tháng Tám, đất nước ta gặp rất nhiều khó khăn vì:
Chính quyền mới thành lập, bị nhiều kẻ thù phá hoại.
Tình trạng vỡ đê, mất mùa, nạn đói đe dọa
Phải đối phó với: giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm
Thiếu trường học, bệnh viện.
X
d) Báo cáo kết quả với thầy/ cô giáo
2. Tìm hiểu biện pháp vượt qua tình thế hiểm nghèo
Đọc thông tin trong sách, kết hợp quan sát các bức ảnh:
Đọc thông tin SGK trang 49
Hình 4: Nhân dân đóng góp gạo chống “giặc đói” (10-1945)
Hình 5: Bác Hồ thăm lớp Bình dân học vụ
Hình 6: Một lớp Bình dân học vụ
Hình 7: Quyên góp kim loại quý, ủng hộ “Tuần lễ vàng”
Hình 8: Nhân dân Nam Bộ mít tinh trong những ngày đầu Thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta (9-1945)
b) Thảo luận và hoàn thành phiếu học tập:
PHIẾU HỌC TẬP
Hoàn thành bảng sau về những biện pháp mà Chính phủ và nhân dân ta đã thực hiện để vượt qua tình thế hiểm nghèo.
-Lập “hũ gạo cứu đói”, “ngày đồng tâm” dành gạo cho dân nghèo
-Thực hiện khẩu hiệu: “Không một tấc đất bỏ hoang”, “ tấc đất tấc vàng”
-Đắp lại đoạn đê vỡ , chia đất cho nhân dân sản xuất
-Phát động phong trào xóa nạn mù chữ trong cả nước.
-Trường học được mở thêm.
-Trẻ em đều được cắp sách đến trường
-Thực hiện ngoại giao khôn khéo đẩy lùi quân Tưởng về nước
-Nhân nhượng với Pháp để có thời gian chuẩn bị kháng chiến lâu dài
3. Tìm hiểu nguyên nhân bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc
a) Đọc kĩ đoạn hội thoại trong sách:
b) Hỏi bạn hoặc thầy/ cô giáo những gì em chưa hiểu khi đọc đoạn hội thoại.
1. Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, thực dân Pháp đã có hành động gì?
2.Thực dân Pháp đã quay trở lại nước ta đánh chiếm Sài Gòn, mở rộng xâm lược Nam Bộ ; đánh chiếm Hải Phòng, chiếm dần Hà Nội ; ngày 18-12-1946, chúng gửi tối hậu thư đòi Chính Phủ ta giải tán lực lượng tự vệ, giao quyền kiểm soát Hà Nội cho chúng, nếu không chúng sẽ tấn công Hà Nội
4. Ngày 19-12-1946, lãnh đạo Đảng và Chính phủ họp, quyết định phát động toàn quốc kháng chiến
3. Trước hoàn cảnh đó, Chính phủ và nhân dân ta phải làm gì?
Bút tích lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh
Hình 9: Phát lệnh toàn quốc kháng chiến ở Hà Nội
c) Kết hợp đọc đoạn trích từ lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh và quan sát các bức ảnh tư liệu, ghi âm giọng nói, thảo luận và trả lời các câu hỏi.
Thảo luận các câu hỏi sau:
4. Tìm hiểu những ngày đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp.
a) Đọc thông tin dưới đây và quan sát các bức ảnh tư liệu: SGK/ trang 53
-Nêu những dẫn chứng về âm mưu và hành động thể hiện quyết tâm cướp nước ta một lần nữa của thực dân Pháp.
-Trước âm mưu của Pháp, Đảng, Chính Phủ và nhân dân ta đã làm gì?
-Ngày 19/12/1946 đã xảy ra sự kiện gì?
=>Thực dân Pháp đã quay trở lại nước ta đánh chiếm Sài Gòn, mở rộng xâm lược Nam Bộ ; đánh chiếm Hải Phòng, chiếm dần Hà Nội ; chúng gửi tối hậu thư đòi Chính Phủ ta giải tán lực lượng tự vệ, giao quyền kiểm soát Hà Nội cho chúng, nếu không chúng sẽ tấn công Hà Nội
=>Đảng , Chính phủ đã không nhân nhượng, quyết đứng lên cùng nhân dân đánh đuổi thực dân Pháp
=>Là ngày Đảng và Chính phủ họp, quyết định phát động toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp

Hình 11: “Cảm tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến.
Hình 12: Chiến lũy trên phố Mai Hắc Đế (Hà Nội).
Hình 13: Các chiến sỉ Vệ quốc quân và nhân dân thủ đô chiến đấu giữ từng căn nhà trong những ngày đầu kháng chiến
b) Thảo luận và trả lời các câu hỏi:
- Ý nghĩa của việc quân dân Hà Nội trong hai tháng giam chân địch trong thành phố là gì?
- Cuộc chiến đấu chống quân xâm lược của quân dân Hà Nội và cả nước diễn ra như thế nào?
Diễn biến cuộc chiến đấu chống quân xâm lược của quân dân Hà Nội và cả nước:
· Ở Hà Nội: Chiến sĩ vệ quốc quân và tự vệ Thủ đô đã kiên quyết dành giật từng ngôi nhà, góc phố. Đồng bào khuân vác đồ đạc ra đường làm vật cản bước chân của địch.
=> Kết quả: Ròng rã hơn 2 tháng trời, ta đánh hơn 200 trận, tiêu diệt 2000 tên địch, giam chân địch.
· Ở các địa phương khác trong cả nước, cuộc kháng chiến chống quân xâm lược cũng diễn ra quyết liệt.
Ý nghĩa của việc quân dân Hà Nội trong hai tháng giam chân địch trong thành phố là để bảo vệ cho hàng vạn đồng bào ta và để các cơ quan rời thành phố về căn cứ kháng chiến, bảo toàn tính mạng và lực lượng của ta, chuẩn bị cho kháng chiến lâu dài.
5. Đọc và ghi vào vở
Đọc nhiều lần đoạn văn dưới đây và ghi vào vở những điều em học được từ đoạn văn
Trong tình thế hiểm nghèo sau cách mạng tháng Tám, chính quyền cách mạng non trẻ đã vượt qua muôn vàn khó khăn, từng bước đẩy lùi giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm.
Ngay sau đó, giặc Pháp quyết xâm lược nước ta một lần nữa. Nhân dân cả nước đứng lên kháng chiến với tinh thần “Thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.
BÁO CÁO VỚI THẦY/ CÔ GIÁO KẾT QUẢ NHỮNG VIỆC EM ĐÃ LÀM.
B. Hoạt động thực hành:

Các em thực hiện các bài tập ở hoạt động thực hành khi về nhà.
Tiết học đến đây là kết thúc