Gv. Nguyễn Văn Thành

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
CỤM ĐỘNG TỪ VÀ CỤM TÍNH
TỪ

Đọc 2 ví dụ:
a.Nó không mặc áo rét.
 không mặc áo rét là một cụm động từ.
b. Trời vẫn rét quá.
 vẫn rét quá là một cụm tính từ

So sánh động từ, tính từ và cụm động từ, cụm tính từ:
Động từ,
Tính từ
Giống nhau

Khác nhau

Cụm động từ,
Cụm tính từ

- Có động từ, tính từ
- Thường làm chủ ngữ, vị ngữ
- Cấu tạo đơn giản - Cấu tạo phức tạp
- Ý nghĩa chung
- Ý nghĩa đầy đủ
chung, đơn giản
hơn

* Mô hình đầy đủ cụm động từ:
Phần trước
Phần trung tâm
- Bổ sung cho
Động từ
động từ quan hệ
thời gian; sự tiếp
diễn tương tự;
sự khuyến khích
hoặc ngăn cản
hành động; sự
khẳng định hoặc
phủ định hành
động… (có thể
vắng)

Phần sau
- Bổ sung cho
động từ các chi
tiết
về
đối
tượng, hướng,
địa điểm, thời
gian, mục đích,
nguyên
nhân,
phương tiện và
cách thức hành
động,…(Có thể
vắng)

* Mô hình đầy đủ cụm tính từ:
Phần trước

Phần trung tâm

Phần sau

- Bổ sung cho
tính từ về mức
độ, thời gian, sự
tiếp diễn,...

Tính từ

- Bổ sung cho
tính từ về ý
nghĩa
về
phạm vi, mức
độ,...

1. Bài tập 1 SGK trang 74
- Tìm một cụm động từ trong VB Gió lạnh đầu mùa. Ví dụ: chơi
cỏ gà ở ngoài cánh đồng;
- Xác định động từ trung tâm: động từ chơi;
- Từ động từ trung tâm, tạo ra ba cụm động từ khác:
+ đang chơi ở ngoài sân;
+ đang chơi kéo co;
+ chơi trốn tìm.

2. Bài tập 2 SGK trang 74
 

a.

Cụm động từ
- Nhìn ra ngoài sân
- Thấy đất khô trắng

b. - Lật cái vỉ buồm;

c.

Động từ trung Ý nghĩa mà động từ
tâm
đó được bổ sung
- Nhìn
- Hướng, địa điểm
của hành động
- Thấy
nhìn;

- Lật;

- Lục đống quần áo - Lục.
rét.
Hăm hở chạy về nhà Chạy
lấy quần áo
 

- Đối tượng của
hành động thấy.
Đối tượng của hành
động lật, lục.
Cách thức, hướng,
địa điểm của hành
động chạy.

3. Bài tập 3 SGK trang 74
Tìm thêm trong VB Gió lạnh đầu mùa hai câu văn có vị ngữ là
một chuỗi cụm động từ và cho biết tác dụng của cách diễn đạt
đó. Ví dụ:
(1) Chị Sơn và mẹ Sơn đã trở dậy, đang ngồi quạt hỏa lò để pha
nước chè uống.
(2) Mẹ Sơn lật cái vỉ buồm, lục đống quần áo rét.
(3) Sơn lo quá, sắp ăn, bỏ đũa đứng dậy, van.
Tác dụng: Kiểu câu có vị ngữ là một chuỗi cụm động từ
thường thông báo một chuỗi hoạt động kế tiếp nhau (câu 1, 2)
hoặc nguyên nhân – kết quả (câu 3: trạng thái lo quá ở nhân
vật Sơn dẫn đến kết quả sắp ăn, bỏ đũa đứng dậy, van.

4. Bài tập 4 SGK trang 74
- Tìm một cụm tính từ trong truyện Gió lạnh đầu mùa: đã
cũ.
- Xác định tính từ trung tâm: cũ.
- Tạo ra ba cụm tính từ khác từ tính từ trung tâm:
+ chưa cũ;
+ cũ lắm;
+ rất cũ.

5. Bài tập 5 SGK trang 74 – 75

 
a.

b.

Cụm
Tính từ
tính từ trung tâm
Trong
Trong
hơn mọi
hôm
Rất
Nghèo
nghèo

Ý nghĩa mà tính từ đó
được bổ sung
Phần phụ sau bổ sung
ý nghĩa so sánh
Phần phụ sau bổ sung
ý nghĩa chỉ mức độ

6. Bài tập 6 SGK trang 75
Mở rộng vị ngữ thành cụm tính từ:
a. trời rét: trời rét hơn mọi hôm;
b. tòa nhà cao: tòa nhà cao quá;
c. cô ấy đẹp: cô ấy đẹp vô cùng.

VỀ NHÀ:
• Hãy

tìm đọc một số số văn bản viết về sự chuyển
mùa trong năm và chỉ ra một vài câu có cụm động
từ, cụm tính từ làm thành phần chính của câu.
•Chia sẻ sản phẩm đến cả lớp và cô giáo vào tiết
học sau.
•Chuẩn bị tiết học tiếp theo