Giáo viên: Lê Thị Loan.
Trường : THCS Hiệp Cát
Tiết 60: Văn bản

BẾP LỬA
(Bằng Việt)
3. Phân tích
b. Những kỉ niệm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
*/ Hoàn cảnh
=> Bố mẹ đi công tác xa, cháu ở cùng bà
*/ Tiếng chim tu hú
 NT: Điệp, nhân hóa
 Câu cảm thán, câu hỏi tu từ
 Âm thanh gần gũi quen thuộc của làng quê
 Tiếng gọi của tổ quốc, lời nhắn gửi đến bà thân yêu
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Tu hú kêu
tu hú kêu
Tiếng tu hú
Tu hú ơi
b1. Khổ 2: Năm 4 tuổi
 Nhớ quê hương, nhớ bà tha thiết
3. Phân tích
b. Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
*/ Hoàn cảnh sống
*/ Tiếng chim tu hú
*/ Hình ảnh người bà
+ Nhóm lửa
+ Kể chuyện
+ Bà bảo cháu
+ Bà dạy cháu làm
+ Bà chăm cháu học

- Điệp từ
- NT liệt kê + động từ
 Nhấn mạnh tình cảm bà cháu gắn bó quấn quýt
 Bà vừa là cha, là mẹ, là thầy, dồn hết tình yêu thương cho cháu. Bà là chỗ dựa vững chắc cho cháu.
 
  Biểu cảm trực tiếp

 Tình cảm nhớ thương, kính trọng biết ơn sâu nặng.
 
- Tình cảm của cháu:
- Tình cảm của bà:
nghĩ thương bà khó nhọc
 Tình yêu thương bao la, sự tần tảo, chịu thương chịu khó
3. Phân tích
b/ Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
b3. Khổ 4: Kí ức tăm tối khi giặc đến làng
*/ Kí ức về làng xóm, gia đình (3 câu đầu)
“ Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh”

PHIẾU HỌC TẬP
- Chia lớp làm 2 nhóm
- Mỗi nhóm có 9 mảnh ghép tương ứng với 9 ô trong bảng
- Nhiệm vụ các nhóm thảo luận dán các mảnh ghép vào các ô
- Thời gian: 2 phút.

PHIẾU HỌC TẬP
PHIẾU HỌC TẬP
3. Phân tích
b/ Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
b3. Khổ 4: Kí ức tăm tối khi giặc đến làng
*/ Kí ức về làng xóm, gia đình (3 câu đầu)
*/ Kí ức về bà.
- Bà "vẫn vững lòng":
 Ý chí, tinh thần mạnh mẽ, kiên cường, nghị lực vượt qua mọi thử thách khó khăn.
 
- Bà dặn cháu: đinh ninh
+ Bố ở chiến khu- bố còn việc bố
+ Viết thư: chớ kể này nọ
+ Cứ bảo: nhà vẫn bình yên
 Lời dặn giản dị, mộc mạc
 Câu cầu khiến

=> Bà điểm tựa vững chắc cho tiền tuyến
=> Bà là người giàu đức hi sinh, giàu lòng yêu nước.
 
=> Cháu tự hào, khâm phục, ngưỡng mộ.
 
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
3. Phân tích
b/ Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
b3. Khổ 4: Kí ức tăm tối khi giặc đến làng
*/ Kí ức về làng xóm, gia đình (3 câu đầu)
*/ Cảm xúc về bà.
- Hình ảnh bếp lửa: bà nhen
+ Cụm từ thời gian : sớm- chiều
+ Phó từ "lại","luôn"
+ Hình ảnh “bếp lửa” lặp lại
 Gợi sự cần mẫn, bền bỉ nhóm lửa của bà
 Bếp lửa vừa bình thường – vừa phi thường
Vì sao ở khổ 5 tác giả không dùng "bếp lửa" mà là "ngọn lửa"?
CÂU HỎI THẢO LUẬN
3. Phân tích
b/ Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
b3. Khổ 4 - 5: Kí ức tăm tối khi giặc đến làng
*/ Kí ức về làng xóm, gia đình (3 câu đầu)
*/ Cảm xúc về bà.
- Bà nhóm lửa
“ Rồi sớm, rồi chiều lại bếp lửa bà nhen”
+ Cụm từ thời gian : sớm- chiều
+ Phó từ "lại" , "luôn"
- Sự chuyển hóa từ hình ảnh "bếp lửa" - "ngọn lửa"
"Một ngọn lửa" - bà: ủ sẵn
Một ngọn lửa: niềm tin
Điệp ngữ, ẩn dụ mang ý nghĩa biểu tượng
 Gợi sự ấm áp, tình yêu thương bất diệt, niềm tin, niềm hi vọng vào cháu và đất nước
 
 Gợi sự cần mẫn, bền bỉ nhóm lửa của bà
Nhấn mạnh: ngọn lửa là duy nhất- ngọn lửa của trái tim

=> Hình ảnh người bà: người mẹ, người phụ nữ VN thật gần gũi, chân thành và giản dị, lặng thầm mà cao cả.
  Bà không chỉ là người giữ lửa mà còn là người truyền lửa "ngọn lửa trái tim”- ngọn lửa của niềm tin cho thế hệ sau
=> PTBĐ: Tự sự+ miêu tả+ biểu cảm
=> Ngôn ngữ, hình ảnh thơ giàu tính biểu tượng
Tiết 60: BẾP LỬA (Bằng Việt)
3. Phân tích
b/ Những kỉ niệm tuổi thơ
b2. Khổ 3: Tám năm tuổi thơ
b3. Khổ 4 - 5: Kí ức tăm tối khi giặc đến làng
*/ Kí ức về làng xóm, gia đình (3 câu đầu)
*/ Cảm xúc về bà.


HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Câu 1: Trong dòng hồi tưởng của nhân vật trữ tình, hình ảnh người bà gắn với hình ảnh nào?
A. Người cháu
B. Bếp lửa
C. Tiếng chim tu hú
D. Cuộc chiến tranh
Câu 2: Nhận định nói đúng nhất tiếng chim tu hú trong bài?
A. Báo hiệu một mùa hè đã đến
B. Gợi ra tình cảnh vắng vẻ của hai bà cháu
C. Nói lên nỗi nhớ mong của hai bà cháu
D. Cả B và C đều đúng
B. Bếp lửa
D. Cả B và C đều đúng
Câu 3. Tuổi thơ người cháu bên bà được tái hiện như thế nào?
A. Một tuổi thơ nhiều niềm vui sướng, hạnh phúc
B. Một tuổi thơ trong chiến tranh biến động dữ dội
C. Một tuổi thơ nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn nhưng ấm áp tình yêu thương của bà
D. Cả A, B, C đều đúng

Câu 4: Nhận định nói đúng nhất về vẻ đẹp của người bà trong khổ thơ thứ 5
A. Bà tận tụy nhẫn nại, tần tảo, giàu tình yêu thương.
B. Bà là người giàu đức hi sinh, giàu lòng yêu nước.
C. Là chỗ dựa tinh thần vững chắc để vượt qua mọi khó khăn
D. Bà ấm áp,có tình yêu thương rộng lớn, có niềm tin mãnh liệt bất diệt vào sự sống vào tương lai đất nước
C. Một tuổi thơ nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn nhưng ấm áp tình
yêu thương của bà
D. Bà ấm áp,có tình yêu thương rộng lớn
có niềm tin mãnh liệt bất diệt
vào sự sống vào tương lai đất nước
HĐ 4: Vận dụng (Về nhà)
? Viết đoạn văn về bà của em?
HĐ 5: Tìm tòi, sáng tạo (Về nhà)
Trong bài có hai hình ảnh đối lập nhau: Một là ngọn lửa của thực dân Pháp trong câu thơ: “Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi” và hình ảnh ngọn lửa cháy lên từ bếp lửa của bà.
? Em cho biết ý nghĩa khác nhau của hai ngọn lửa ấy
Gợi ý:
+ Ngọn lửa của kẻ thù là ngọn lửa hủy diệt
+ Ngọn lửa cháy lên từ bếp lửa của bà là ngọn lửa nhóm lên sự sống, niềm yêu thương
PHIẾU HỌC TẬP