TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN






NGỮ VĂN 7

GIÁO VIÊN : TRƯƠNG THỊ ĐẢN
Những đặc điểm của văn bản nhật dụng
1.Khái niệm
Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, cũng không chỉ kiểu văn bản, có nghĩa là văn bản nhật dụng có thể sử dụng mọi thể loại, mọi kiểu văn bản.
2. Cập nhật là gắn với cuộc sống bức thiết, hằng ngày, song tính bức thiết phải gắn với những vấn đề cơ bản gần gũi, bức thiết với cuộc sống con người và cộng đồng
3. Đề tài chủ yếu: thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em,ma túy….
4. Những nội dung nhật dụng trong chương trình Ngữ vănTHCS
Lớp 6: tập trung một số văn bản viết về các di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh và thiên nhiên, môi trường.
Lớp 7: Quyền trẻ em, nhà trường, phụ nữ, văn hóa- giáo dục.
Lớp 8: Tập trung các vấn đề dân số, các tệ nạn xã hội
Lớp 9:Các vấn đề xoay quanh vấn đề quyền sống của con người, vấn đề chống chiến tranh,gìn giữ hòa bình và tình hữu nghị giữa các dân tộc, vấn đề hội nhập và phát triển, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc.

Lớp 7 có các văn bản nhật dụng
Cổng trường mở ra – Lí Lan
Mẹ tôi ( trích Những tấm lòng cao cả) của Ét-môn- đô đơ A- mi –xi
Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài
Ca Huế trên sông Hương – Hà Ánh Minh
* Nội dung phản ánh trong các văn bản
+Hai văn bản Cổng trường mở ra và Mẹ tôi nhằm khai thác những nội dung có liên quan đến vấn đề người mẹ và nhà trường
+Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê viết về quyền trẻ em.
+ Văn bản Ca Huế trên sông Hương, giới thiệu văn hóa của một địa danh nổi tiếng với con sông thơ mộng.
Cổng trường mở ra
- Lí Lan -
Bài 1
Chân dung Lý Lan
- Sinh năm 1957, tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
- Là nhà văn, nhà giáo, là nhà dịch giả nổi tiếng.
Lý Lan
I. Tìm hiểu chung
Nêu xuất xứ của văn bản
Văn bản Cổng trường mở ra là một bài kí được trích từ Báo Yêu Trẻ, số 166, ngày 1 – 9 – 2000 tại TP Hồ Chí Minh.

Bài văn ghi lại tâm trạng người mẹ trong đêm chuẩn bị cho con bước vào ngày khai trường đầu tiên.không có cốt truyện, chủ yếu là tâm trạng hồi hộp phấp phỏng đón chờ ngày khai trường. Người mẹ không ngủ phần vì lo chuẩn bị cho con, nhưng phần vì cả tuổi thơ đến trường của mình trỗi dậy.
Văn bản chia làm mấy phần ? Nội dung từng phần ?
Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến thế giới mà mẹ vừa bước vào: Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường của con.
+ Phần 2: Phần còn lại: Tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ.
Em hãy tóm tắt đại ý của bài văn?
Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai giảng đầu tiên của con.
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
a. Tâm trạng của mẹ:
Đêm trước ngày khai trường tâm trạng của người mẹ và con có gì khác nhau? Sự khác nhau đó được biểu hiện bằng chi tiết nào?
Mẹ
Nhân lúc con đang ngủ mà làm vài việc cho riêng mình. Nhưng hôm nay, mẹ không tập trung được vào việc gì cả.
Mẹ dém chăn, ém góc cẩn thận. Sau đó xem lại mọi thứ đã chuẩn bị cho con.
Mẹ lên giường và trằn trọc.
Mẹ thường không lo nhưng mẹ không ngủ được.
Con
Giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một ly sữa, ăn một cái kẹo
Tâm trạng con cũng háo hức như trước một chuyến đi chơi xa.
Hăng hái tranh dọn dẹp đồ chơi với mẹ
Qua đó thấy được tình cảm của mẹ dành cho con như thế nào?
Người mẹ hết lòng yêu thương con
- Những tình cảm mà mẹ dành cho con:
+ Trìu mến quan sát những việc làm của cậu học trò ngày mai vào lớp Một (Giúp mẹ dọn dẹp đồ chơi, háo hức về ngày mai thức dậy cho kịp giờ).
+ Vỗ về để con ngủ, xem lại mọi thứ đã chuẩn bị cho con ngày đầu tiên đến trường.
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
a. Tâm trạng của mẹ:
Người mẹ có tâm trạng như thế nào trong đêm trước ngày khai trường lần đầu tiên của con ?
Người mẹ không ngủ được.
Theo em, tại sao người mẹ không ngủ được?
Mẹ nhớ lại buổi khai trường đầu tiên của mẹ
Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn người mẹ?
“Khi nhớ lại lòng con lại rạo rực những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến… Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tớ gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại, bà ngoại đứng bên ngoài cánh cổng như đứng bên ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào”.
Từ dấu ấn sâu đậm của ngày khai trường, điều mà mẹ mong muốn ở con là gì?
Nhiều từ láy diễn tả cảm xúc, tâm trạng của mẹ.Mẹ mong con ghi lại cảm xúc về ngày khai trường đầu tiên trong tâm hồn.Từ đó thấy được ý nghĩa của ngày khai trường đầu tiên.
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
a. Tâm trạng của mẹ:
- Tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ được:
+ Suy nghĩ về việc làm cho ngày đầu tiên con đi học thật sự có ý nghĩa.
+ Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học.

II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
a. Tâm trạng của mẹ:
b.Tầm quan trọng của nhà trường:
Câu văn nào trong bài nói lên vai trò và tầm quan trọng to lớn của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hang dặm sau này.
- Là ngày lễ của toàn xã hội
- Bố mẹ đưa con đến trường
- Quan chức đến dự
- Đường phố trang trí đẹp
*Ở Nhật
Người mẹ đã liên hệ đến ngày khai trường ở đâu?
Ở Nhật
→ Giáo dục có vai trò rất quan trọng
Ở Việt Nam
Người mẹ nói :
“… bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.
Em hiểu thế giới kì diệu đó là gì ?
- Thế giới kì diệu:
Đó là thế giới của những điều hay lẽ phải.
- Là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lý thú, kỳ diệu mà nhân loại đã tích lũy hàng nghìn,vạn năm.
- Thế giới của tình bạn, thầy trò cao đẹp.
- Đó là thế giới của ước mơ, khát vọng của niềm tin, hi vọng…
- Trường học luôn mở rộng cửa đón nhận tất cả HS đến tuổi đến trường.
- Sau cánh cổng trường kia là cả một thế giới kì diệu
- Đến trường là niềm vui, niềm hạnh phúc, là quyền lợi của trẻ em
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
a. Tâm trạng của mẹ:
b.Tầm quan trọng của nhà trường:
“Ai cũng biết sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau,và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này”.
=> Từ câu chuyện ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ thành những người có ích cho xã hội tương lai.

II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
2. Nghệ thuật
Trong VB có phải người mẹ trực tiếp nói với con hay không? Theo em, người mẹ đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác dụng gì?
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Nội dung:
2. Nghệ thuật
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ nói với con.
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm.

3. Ý nghĩa văn bản
Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
III. Luyện tập
Hãy nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỷ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình.
Vận dụng
1/ Văn bản Cổng trường mở ra viết về nội dung gì ?
A Miêu tả quang cảnh ngày khai trường
B Bàn về vai trò của nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ.
C Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường .
D Tái hiện lại những tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp một của con.
D

2/T?i sao ngu?i m? khụng ng? du?c?
M? khụng t?p trung du?c v�o vi?c gỡ
M? lờn giu?ng v� tr?n tr?c
M? khụng lo, nhung v?n khụng ng? du?c
M? nh? v? ng�y khai tru?ng d?u tiờn c?a mỡnh.

D
Tìm tòi mở rộng
Soạn bài: “ Mẹ tôi”
Xem lại bài “ Cổng trường mở ra"
Viết đoạn văn cảm nhận về văn bản
« Công trường mở ra»