TÂY TIẾN
QUANG DŨNG
I. Tìm hiểu chung
Tác giả
Tên khai sinh:là Bùi Đình Diệm (1921-1988)
Quê: Phượng Trì- Đan Phượng- Hà Tây
Con người: đa tài, hào hoa, làm thơ, viết văn,
vẽ tranh, nhưng thành công nhất vẫn là thơ.
Sự nghiệp thơ ca:
+ Nhà thơ trẻ trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Pháp
+ Phong cách sáng tác: hồn nhiên, tinh tế, lãng mạn, hào hoa.
+ Tác phẩm chính: Mây đầu ô ( thơ, 1968), Thơ văn Quang Dũng (tuyển Thơ văn 1988)
Tây Tiến
(Quang Dũng)
I. Tìm hiểu chung
2. Hoàn cảnh sáng tác
- Giới thiệu về binh đoàn Tây Tiến
+ Đơn vị bộ đội được thành lập mùa xuân năm 1947, thành phần chủ yếu là học sinh, sinh viên Hà Nội, Quang Dũng là đại đội trưởng
+ Điều kiện chiến đấu: gian khổ, thiếu thốn, bệnh sốt rét rừng hành hoành
+Tinh thần chiến đấu quyết tâm cao độ, phơi phới niềm tin, lạc quan, yêu đời.
- Hoàn cảnh cụ thể: Chiều mưa, Phù Lưu Chanh khi ông rời xa đơn vị, khi về dự đại hội toàn quân liên khu III, nhớ đơn vị cũ, ông đã viết bài thơ này. Bài thơ ban đầu có tên: Nhớ Tây Tiến
- Năm 1987 khi in trong tập Mây đầu ô, ông đã bỏ đi từ Nhớ, vì cho rằng bài thơ đã tràn đầy nỗi nhớ.
Tây Tiến
(Quang Dũng)
I. Tìm hiểu chung
Tác giả
Hoàn cảnh sáng tác
3. Bố cục:4 đoạn
§o¹n 1: Nỗi nhớ Tây Tiến và con đường hành quân gian khổ giữa núi rừng hùng vĩ
§o¹n 2: Kỷ niệm về đêm liên hoan lửa trại và sông nước miền Tây thơ mộng- Những kỷ niệm đẹp của đời lính.
§o¹n 3: Chân dung đoàn binh Tây Tiến
§o¹n 4: Lời thề gắn bó thiêng liêng với Tây Tiến và mảnh đất miền Tây

Tây Tiến
(Quang Dũng)
* Nho? choi voi
Câu cảm
điệp từ
từ láy
Hiệp vần “ơi”
* Tây Tiến ơi !
1. Nỗi nhớ Tây Tiến và con đường hành quân giữa núi rừng hùng vĩ
II – Đọc - hiểu văn bản :
 tiếng gọi thân thương
 nỗi nhớ tha thiết
nhấn mạnh nỗi nhớ :
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
nỗi nhớ lửng lơ , đầy ắp , không định hình ,
định lượng, bao trùm cả không gian ,thời gian .
Ám ảnh tâm trí khôn nguôi, da diết đến thăm thẳm nhớ thương.
a. Nỗi nhớ Tây Tiến



Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
* Hình ảnh đoàn quân mỏi, hoa về trong đêm hơi . .

b. Nhớ con đường hành quân
gợi sự xa xôi ,hẻo lánh ,hoang dã , nơi đoàn quân Tây Tiến đã đi qua .
gắn với những kỷ niệm cụ thể.
Hình ảnh giàu chất hiện thực
Liên tưởng tới hình ảnh đoàn binh đi trong sương khói lung linh huyền ảo,như thực ,mộng của rừng

Kỷ niệm về một đêm hành quân đầy mệt mỏi ” sương lấp ”, thời tiết khắc nghiệt của miền Tây .
Nét lãng mạn của hồn thơ Quang Dũng

* Những địa danh lạ
+ Điệp từ dốc
sự hiểm trở , trùng điệp , cao vút của núi đồi miền Tây .
 
?

+Từ láy tượng hình
+ 5 thanh trắc
Tru?c tra?c, ga?p ghờ`nh kho? di
+ Heo hút cồn mây


Thậm xưng


Độ cao của núi
+ Su?ng ngu?i tro`i
ho?m hi?nh tinh nghi?ch,hụ`n nhiờn yờu do`i cu?a nguo`i li?nh

cực tả độ cao, cao hun hút,
cao đến mức không nhìn thấy đỉnh
Những từ ngữ giàu giá trị tạo hình:“khúc khuỷu”, “thăm thẳm”,“cồn mây”,“súng ngửi trời”  diễn tả thật đắc cảnh núi cao,dốc sâu, vực thẳm.
* Địa thế hiểm trở:
- Dụ?i,
Nha` ai Pha Luụng mua xa khoi
nhịp ngắt bẻ đôi
Ngàn thước lên cao , ngàn thước xuống
Lên cao chót vót, Xuống sâu thăm thẳm
Nguy hiểm
tột cùng
- Những nếp nhà thấp thoáng mờ nhòa khuất chìm xa xa ẩn hiện trong màn mưa
+ Một số thanh bằng  Tạo cảm giác nhẹ nhàng, diễn tả tâm trạng người lính bình thản trước gian lao, ánh mắt trìu mến, ấm áp, cảm thông.
+ Nhà ai: vừa xa lạ, vừa gần gũi
` Bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ ,dữ dội ,thử thách lòng quả cảm của người lính Tây Tiến . Tuy vậy họ vẫn hồn nhiên yêu đời .

- Phải trải qua nhiều gian khổ, hi sinh ngay trên đường hành quân:
Nhớ về người lính Tây Tiến :
Khẩu khí lãng mạn có nói đến hi sinh nhưngnhẹ nhõm, kiêu bạc, làm giảm bớt đau thương bi lụy.
 Dù vất vả, hi sinh nhưng vẫn toát lên vẻ đẹp lãng mạn hào hoa .
+ “Heo hút cồn mây súng ngửi trời”
+Không bước nữa, bỏ quên đời

 Đường hành quân gian khổ, khắc nghiệt nhưng không làm chùn bước người lính
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu ngươi
* Thiên nhiên hoang dã, thú dữ rình rập :
+Đêm đêm
Thường xuyên đối mặt với nguy hiểm ,dữ dội ,bí ẩn, hoang vu cña chèn rõng thiªng n­ước ®éc
+ Chiều chiều
+ Cọp trêu người
+ Thác gầm thét
Nhân hóa
Hoang sơ , man dại ,đầy bí mật
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
* Thiên nhiên Tây Bắc mang hương vị cuộc sống
+ Cơm lên khói
+ Thơm nếp xôi
Tả thực
Bửa cơm nóng
Hương thơm nếp mới
mùa em thơm nếp xôi

 Diễn đạt tài hoa, giàu sức liên tưởng
mùa em
Mùa lúa chín
Mùa nếp thơm
Mùa của tình quân dân, mùa của tình yêu
Tiểu kết: Qua ngòi bút vừa hiện thực, vừa lãng mạn của Quang Dũng ,Cảnh núi rừng Tây Bắc và con đường hành quân hiện lên rất sinh động, đoàn quân phải vượt qua biết bao núi cao, vực sâu, dốc thẳm, mưa rừng, sương mù, thác gầm, cọp thét…Đó vừa là kỷ niệm mất mát, đau thương nhưng cũng là những kỉ niệm đáng tự hào của người lính Tây Tiến, càng toát lên vẻ đẹp kiêu hùng, tinh thần quả cảm và niềm lạc quan yêu đời trong họ.
II. Đọc hiểu
2. Doa?n 2
1. Doa?n1
Hình ảnh đêm liên hoan lửa trại và cảnh
sông nước miền Tây :
TÂY TIẾN
(Quang Dũng)
I. Tìm hiểu chung
.I.Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu
* Hình ảnh, màu sắc: “hội đuốc hoa”, “em xiêm áo”, “nàng e ấp”
 Lộng lẫy, rực rỡ, duyên dáng
* Âm thanh: “khèn lên man điệu”
 Tiếng nhạc réo rắt
* Tâm hồn: “xây hồn thơ”:
 Tâm hồn bay bổng, lâng lâng.
Gợi không khí mê say, ngây ngất, thể hiện sự gắn bó của tình quân dân.
TÂY TIẾN
(Quang Dũng)
2. Doa?n 2
Hình ảnh đêm liên hoan
Tây Tiến (tiết 2)
(Quang Dũng)
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc hiểu
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
2. Doa?n 2
Ca?nh sụng nuo?c v� con ngu?i miờ`n Tõy
Tây Tiến
(Quang Dũng)
* Cảnh vật: “chiều sương ấy”, “hồn lau nẻo bến bờ”, “nước lũ hoa đong đưa”
 Cảnh vật thiên nhiên mang vẻ đẹp hoang dại, thiêng liêng.
* Hình ảnh “dáng người trên độc mộc”
 Gợi dáng hình mềm mại, uyển chuyển của cô gái trên chiếc thuyền độc mộc.
Cảnh sông nước miền Tây
Gợi cảm giác mênh mang, mờ ảo.
Điệp từ “có thấy,có nhớ”diễn tả tinh tế tâm hồn của nhà thơ gửi vào cỏ cây sông nước =>Nét vẽ thi trung hữu hoạ.
* Nghệ thuật:
Sử dụng bút pháp gợi tả
Kết hợp hài hòa giữa chất nhạc và chất thơ, chất hội họa.
 Đoạn thơ thể hiện cảm xúc trào dâng của nhà thơ về những kỉ niệm đẹp với thiên nhiên và con người miền Tây.
II. ĐỌC - HIỂU
3.Chân dung người lính Tây Tiến:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến truờng đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
3.Chân dung người lính Tây Tiến:
II. ĐỌC - HIỂU
Hãy tìm những chi tiết nhà thơ miêu tả ngoại hình người lính TâyTiến?
Bút pháp miêu tả đạt hiệu quả nghệ thuật như thế nào?
3.1-Ngoại hình:
Không mọc tóc
Quân xanh màu lá
Mắt trừng …
Tả thực + cảm hứng lãng mạn
Niềm tự hào về d�ng v? k? d? nhung d?c d�o, g�n gu?c cuả ngươì lính
hiện thực kháng chiến gian khổ,thiếu thốn
II. ĐỌC - HIỂU
3.Chân dung người lính Tây Tiến
3.2-Tâm hồn:
- Hào hoa, đa tình, lãng mạn : “Mắt trừng gửi mộng qua biên giới. Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”
nét đặc trưng của người thanh niên Hà Nội
- Ý chí: “ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”
-> Sẵn sàng dâng hiến cả sự sống, tuổi trẻ cho Tổ quốc.
bút pháp lãng mạn
Nét đẹp trong tâm hồn người lính được thể hiện ra sao?
Bút pháp nghệ thuật.
?Lí tưởng cao d?p, s?n s�ng xả thân vì Đất nước cuả cả một thế hệ thanh ni�nVN y�u nu?c
II. ĐỌC - HIỂU
3.Chân dung người lính Tây Tiến
3.3 Sự hy sinh anh dũng: “biên cương“mồ viễn xứ”, “áo bào” “về đất”“khúc độc hành”
 Từ Hán –Việt,nói giảm,nhân hóa ...
 Người lính xem cái chết sự hy sinh hết sức nhẹ nhàng ,thanh thản,không là sự ra đi mà là sự trở về với đất mẹ thiêng liêng.
- Hình ảnh dòng sông Mã đã được nhân cách hóa, mang cảm xúc vừa đau thương, uất hận, vừa tự hào, yêu thương- Khúc nhạc trầm hùng , thiêng liêng
II. ĐỌC - HIỂU
3.Chân dung người lính Tây Tiến
3.3 Sự hy sinh anh dũng:
Với cây bút tài hoa chất chứa những xúc cảm chân thật, xúc động, lãng mạn, giàu chất tráng ca
 Tác giả đã tạc vào nền văn học dân tộc bức tượng đài bi tráng bất tử về người lính Tây Tiến
 Hình tượng người lính vừa có dáng dấp của tráng sĩ thưở trước, vừa mang vẻ đẹp bi tráng của người lính cụ Hồ thời kỳ chống Pháp.
II. ĐỌC - HIỂU
3.Chân dung người lính Tây Tiến
 Người lính xem cái chết sự hy sinh hết sức nhẹ nhàng ,thanh thản,không là sự ra đi mà là sự trở về với đất mẹ thiêng liêng.
 Hình tượng người lính vừa có dáng dấp của tráng sĩ thưở trước, vừa mang vẻ đẹp bi tráng của người lính thời kỳ chống Pháp.
Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi
II. ĐỌC - HIỂU
4.Lôøi theà gaén boù vôí Taây Tieán và mảnh đất mieàn Taây :
II. ĐỌC - HIỂU
4.Lôøi theà gaén boù vôí Taây Tieán vaø mieàn Taây:
-“Không hẹn ước”, “mùa xuân ấy”:
-> Nhắc nhớ yù nguyeän một thời cuûa ñoaøn quaân Taây Tieán:”Quyeát töû cho Toå Quoác quyeát sinh”

“Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”:
-> Tình caûm gaén boù saâu naïêng vôùi mieàn Taây
?Tây Tiến một thời và mãi mãi
II. ĐỌC - HIỂU
4.Lôøi theà gaén boù vôí Taây Tieán vaø mieàn Taây:
-“Không hẹn ước”, “mùa xuân ấy”:
-> Nhắc nhớ yù nguyeän một thời cuûa ñoaøn quaân Taây Tieán:”Quyeát töû cho Toå Quoác quyeát sinh”

“Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”:
-> Tình caûm gaén boù saâu naïêng vôùi mieàn Taây
?Tây Tiến một thời và mãi mãi
III.T?NG K?T.

Tây Tiến là sự kết hợp thành công giữa bút pháp lãng mạn, tài hoa và cảm hứng bi tráng.
Thể thơ bảy chữ, theo thể hành, kết hợp với cách dùng từ Hán Việt cổ tạo cho bài thơ một nhạc điệu vừa bi tráng, hào hùng, vừa thiêng liêng cảm động, gợi khí thế của thời đại.
Bài thơ còn là sự kết tinh cao độ bút pháp tài hoa: giàu chất nhạc, chất họa, chất thơ, thể hiện ở những nét vẽ phóng khoáng, bay bổng; cách khai thác triệt để tác dụng của biện pháp đối lập, cách dung từ ngữ giàu chất tạo hình, gợi cảm để tả người, tả cảnh.
III.T?NG K?T.

Niềm nhớ thương chân thành về núi rừng Tây Bắc
Vẻ đẹp bi traùng của người lính Taây Tieán.
Cựu chiến binh Tây Tiến
Luyện tập
So sánh bút pháp nghệ thu?t bài Tây Tiến v?i bài Đồng chí của Chính Hữu.
Bút pháp của Quang Dũng trong bài Tây Tiến là bút pháp lãng mạn
Bút pháp của Chính Hữu trong bài thơ Đồng chí chủ yếu là bút pháp hiện thực
Dặn dò:
Chuẩn bị bài tiếp theo :
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT Ý KIẾN BÀN VỀ VĂN HỌC
Gợi ý:
+ Trả lời và thảo luận các câu hỏi có trong SGK
+Lập dàn bài cho đề văn SGK/93