Bài 1.
LẮNG NGHE LỊCH SỬ NƯỚC MÌNH
I. CÁC NỘI DUNG CẦN THỰC HIỆN:
1. Đọc:
- Đọc – hiểu các văn bản: Thánh Gióng; Sự tích Hồ Gươm.
- Đọc kết nối chủ điểm: Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân
- Thực hành Tiếng Việt: Từ đơn và từ phức
- Đọc mở rộng theo thể loại: Bánh chưng, bánh giầy
2. Viết: Tóm tắt nội dung chính của một văn bản bằng sơ đồ.
3. Nói và nghe: Thảo luận nhóm nhỏ về một vấn đề cần có giải pháp thống nhất.
4. Ôn tập.
II. THỜI LƯỢNG THỰC HIỆN: 14 tiết
Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa...” mẹ thường hay kể
Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn
Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc
Tóc mẹ thì bới sau đầu
Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn
Cái kèo, cái cột thành tên
Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng
Đất Nước có từ ngày đó...
Trích “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm
Như vậy cội nguồn đất nước bắt đầu từ những gì gần gũi, bình dị với mỗi người, bắt nguồn từ những câu chuyện dân gian từ xa xưa mà ta vẫn được nghe mẹ, nghe bà kể mỗi tối. Và qua những câu chuyện đó, ta thấy yêu đất nước, trân trọng lịch sử dân tộc và thấy có niềm tin vào cuộc sống hơn.
VĂN BẢN 1: THÁNH GIÓNG
MỤC TIÊU
- HS nhận biết được nhân vật, các chi tiết tiêu biểu trong tính chỉnh thể tác phẩm.
- HS nhận biết được những đặc điểm cơ bản làm nên truyện truyền thuyết: cốt truyện, nhân vật, lời của người kể chuyện, lời của nhân vật.
- HS nhận biết tình cảm, cảm xúc của người viết thể hiện qua ngôn ngữ của văn bản.
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại:
2. Đọc - kể tóm tắt
VĂN BẢN 1: THÁNH GIÓNG
Truyền thuyết thời đại Hùng Vương thời kì giữ nước.
- Nhân vật chính: Gióng.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba
- PTBĐ: tự sự
1
2
3
4
5
6
7
8
2
7
5
4
3
1
6
Sự ra đời của Gióng
Gióng biết nói và đòi đi đánh giặc
Gióng lớn nhanh như thổi,
Gióng nhổ bụi tre, đánh tan
quân giặc.
Gióng vươn vai thành tráng sĩ và đi đánh giặc.
Gióng đánh thắng giặc, bay về trời.
Những dấu tích còn lại.
Vua phong danh hiệu và lập đền thờ
8
4 phần
II. Tìm hiểu chi tiết
1. Sự ra đời của Gióng
1.Sự ra đời của Gióng
2.Sự trưởng thành của Gióng
3.Gióng đánh giặc, về trời
Tìm những chi tiết tưởng tượng kì ảo qua các phần?
4. Những dấu tích lịch sử
Mang thai 12 tháng mới sinh
Bà mẹ ướm chân, thụ thai
1.Sự ra đời của Gióng
Lên 3 không nói,cười, đặt đâu nằm đó
=>Ra đời kì lạ, khác thường
Tiếng nói đầu tiên
Gióng: “Mẹ ra mời sứ giả vào đây”
Tiếng nói đầu tiên: đòi đi đánh giặc
Gióng nhờ mẹ ra gọi sứ giả vào để nói chuyện.
Câu nói đầu tiên là lời yêu cầu cứu nước, là niềm tin chiến thắng giặc ngoại xâm.
=> Ý thức đánh giặc cứu nước được đặt lên hàng đầu.
2. Sự trưởng thành của Gióng
Gióng: “Mẹ ra mời sứ giả vào đây”
Gióng: “…sắm cho ta con ngựa sắt; áo giáp sắt và roi sắt…..
Tiếng nói đầu tiên: đòi đi đánh giặc
Đòi vũ khí để đi đánh giặc
Sự đoàn kết, đùm bọc
Gióng lớn nhanh như thổi
-Cơm ăn mấy cũng không no
-Áo căng đứt chỉ
Bà con làng xóm vui lòng góp gạo nuôi cậu bé.
Sự thần kỳ của người anh hùng
Gióng vươn vai đứng dậy, biến thành tráng sĩ, mình cao hơn trượng, oai phong, lẫm liệt
3. Gióng đánh giăc và bay về trời
Gậy sắt gãy, Gióng nhổ tre bên đường đánh giặc
Xông thẳng vào
quân giặc
Gióng đánh tan tác bọn giặc xâm lược
Bức tranh miêu tả sự việc gì?
Gióng bay về trời
- Gióng hoàn thành nhiệm vụ cao cả không đòi hỏi công danh.
- Đánh giặc vì trách nhiệm và tự nguyện nên không màn danh lợi
d. Những dấu tích còn lại
Đền thờ Phù Đổng
Bụi tre đằng ngà
Thánh Gióng
Tượng Thánh Gióng trên đỉnh núi Sóc, Sóc Sơn, Hà Nội
Thánh Gióng
Lễ hội Gióng vào tháng 4 ÂL
III. Tổng kết
*Nội dung
- Thánh Gióng là biểu tượng rực rỡ của lòng yêu nước, sức mạnh phi thường của dân tộc.
- Thể hiện ước mơ của nhân dân về người anh hùng đánh giặc.
*Nghệ thuật
- Chi tiết tưởng tượng kì ảo
- Khéo kết hợp huyền thoại và thực tế (cốt lõi sự thực lịch sử với những yếu tố hoang đường).
III. LUYỆN TẬP
1. Truyền thuyết Thánh Gióng không nhằm giải thích hiện tượng nào sau đây?
A. Tre đàng ngà có màu vàng óng
B. Có nhiều hồ ao để lại
C. Thánh Gióng bay về trời
D. Có một làng được gọi là làng Cháy
Đáp án: C
2. Truyện phản ánh rõ nhất quan niệm và ước mơ gì của nhân dân ta?
A.Vũ khí hiện đại để giết giặc
B. Người anh hùng đánh giặc cứu nước
C. Tinh thần đoàn kết chống ngoại xâm
D. Tình làng nghĩa xóm
Đáp án: B
3. Chi tiết nào dưới đây không liên quan đến hiện thực lịch sử?
A. Đời Hùng Vương thứ sáu ở làng Gióng
B. Giặc Ân đến xâm phạm bờ cõi nước ta
C. Từ sau hôm gặp sứ giả, chú bé lớn nhanh như thổi
D. Hiện nay vẫn còn đền thờ ở làng Phù Đổng
Đáp án: C
Vận dụng, mở rộng:
- Kể lại truyện Thánh Gióng bằng lời văn của em.
- Nếu vẽ tranh minh hoạ cho truyện, em sẽ vẽ cảnh nào?
Dặn dò:
Học bài
Tìm hiểu thêm về lễ hội Thánh Gióng
Soạn tiếp bài: Sự tích Hồ Gươm