Tiết 1: Tôi đi học
( Thanh Tịnh)
Luận văn
Chương 2: Đề tài trong du kí về miền Đông Nam Bộ nửa đầu thế kỉ XX
1. Tìm hiểu chung
2. Tìm hiểu chi tiết
3. Tổng kết
Sơ đồ bài học
Tác giả
Tác phẩm
Đoạn 1
Đoạn 2
Nội dung
Nghệ thuật
Đoạn 3
1. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
Tác giả: Thanh Tịnh(1911-1988),
- Tên thật : Trần Văn Ninh
- Quê: Ngoại ô thành phố Huế.
- Sáng tác của ông nhìn chung đều đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm trong trẻo êm dịu.
Số tác phẩm tiêu biểu
- Hận chiến trường (tập thơ, 1937)
- Quê mẹ (truyện ngắn, 1941)
- Tôi đi học (truyện ngắn, 1941)
- Chị và em (truyện ngắn, 1942)
- Con so về nhà mẹ (truyện ngắn, 1943). Viết tặng hương hồn Thạch Lam. In trong tập Giai phẩm của Đời Nay năm 1943.
- Ngậm ngải tìm trầm (truyện ngắn, 1943)
- Quê mẹ (1941)
b) Tác phẩm
- Xuất xứ: “Tôi đi học” là truyện ngắn in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941
- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình
- Ngôi kể : thứ nhất
- Chủ đề: truyện tô đậm cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật tôi ở buổi đến trường đầu tiên
c. Bố cục
+ Phần 1: Từ đầu → trên ngọn núi.
⇒ Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường
+ Phần 2: Trước sân trường → được nghỉ cả ngày nữa.
⇒ Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trường.
+ Phần 3: Phần còn lại:
⇒ Cảm nhận của “tôi” trong lớp học.
II. Đọc hiểu văn bản
1. Cơ sở để nhân vật tôi có những liên tưởng về ngày đầu tiên đi học của mình
- Biến chuyển của cảnh vật: Cuối thu, thời điểm tựu trường, cảnh thiên nhiên với lá rụng nhiều, mây bàng bạc -> bồi hồi nhớ lại.

- Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường,…
⇒ Gợi nhớ, cơ sở liên tưởng tương đồng tự nhiên


 2. Những hồi tưởng của nhân vật tôi
a. Tâm trạng khi cùng mẹ đi trên đường đến trường
- Cảnh vật, con đường vốn rất quen nhưng lần này cảm thấy lạ.
- Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình, cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn.
- Bỡ ngỡ, lúng túng
a. Tâm trạng khi cùng mẹ đi trên đường đến trường
⇒ Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật so sánh, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, cụ thể: tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong bổi tựu trường đầu tiên.
b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng.
- Cảm thấy nhỏ bé so với trường, lo sợ vẩn vơ.
- Hồi hộp, lo sợ chờ nghe gọi tên mình.
- Khi sắp vào lớp học thì lo sợ, bật khóc
b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học
=> Diễn tả sinh động tâm trạng của nhân vật “tôi” với từng cung bậc, cảm xúc, có nhiều trạng thái cảm xúc đối lập, tâm trạng phức tạp
c. Khi ngồi trong lớp học
- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với nguời bạn ngồi bên …
+ Làm quen, tìm hiểu phòng học, bàn ghế, …
⇒ Tâm trạng, cảm giác của nv “tôi” đón nhận giờ học đầu tiên hợp tự nhiên, sinh động, hấp dẫn.
3. Hình ảnh những người lớn
- Ông đốc: hình ảnh một người thầy, một người lãnh đạo rất hiểu tâm lý trẻ, hiền từ, bao dung …
- Thầy giáo trẻ vui vẻ, giàu lòng yêu thương
⇒ Thể hiện rõ trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trường đối với thế hệ trẻ, đồng thời tạo môi trường giáo dục thân thiện, là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn các em.
⇒ Truyện kết thúc tự nhiên, khép lại bài văn nhưng mở ra một bầu trời mới, một khoảng không gian mới, tình cảm mới.
III. TỔNG KẾT
1) Nội dung
Truyện ngắn thể hiện dòng cảm nghĩ trong trẻo của nhân vật tôi về những kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
2) Nghệ thuật
- Sự kết hợp hài hòa giữa tự sự ,trữ tình và miêu tả.
- Bố cục chặt chẽ tự nhiên theo dòng hồi tưởng, theo trình tự đan xen giữa hiện tại và quá khứ.
- Ngôn ngữ miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu và chất thơ
- Các biện pháp tu từ: So sánh độc đáo.