PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
QUẬN GÒ VẤP
TUẦN 3 - MÔN: TẬP LÀM VĂN
KHỐI 5
Các em hãy kiểm tra xem mình đã chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập gồm: bút, thước kẻ, sách vở môn Tiếng Việt chưa nhé!
TẬP LÀM VĂN
BÀI: LUYỆN TẬP TẢ CẢNH
MỤC TIÊU
- HS tìm được những dấu hiệu báo cơn mưa sắp đến, những từ ngữ tả tiếng mưa và hạt mưa, tả cây cối, con vật, bầu trời trong bài Mưa rào.
- HS nắm được cách quan sát và chọn lọc chi tiết trong một bài văn miêu tả; biết lập được dàn ý bài văn miêu tả cơn mưa.
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:


- Những dấu hiệu nào báo hiệu cơn mưa sắp đến.
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi:
- Tìm những từ ngữ tả tiếng mưa và hạt mưa từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc cơn mưa.
- Cây cối, con vật, bầu trời trong và sau trận mưa được miêu tả như thế nào?
- Tác giả đã quan sát cơn mưa bằng những giác quan nào?
MƯA RÀO
Một buổi có những đám mây lạ bay về. Những đám mây lớn nặng và đặc xịt lổm ngổm đầy trời. Mây tản ra từng nắm nhỏ rồi san đều trên một nền đen xám xịt. Gió nam thổi giật mãi. Gió bỗng thổi mát lạnh, nhuốm hơi nước. Từ phía nam bỗng nổi lên một hồi khua động dạt dào. Mưa đã xuống bên kia sông: gió càng thêm mạnh, mặc sức điên đảo trên cành cây.
Mưa đến rồi, lẹt đẹt…lẹt đẹt…mưa giáo đầu. Những giọt nước lăn xuống mái phên nứa:mưa thực rồi. Mưa ù xuống khiến cho mọi người không tưởng được là mưa lại kéo đến chóng thế. Lúc nãy là mấy giọt lách tách, bây giờ bao nhiêu nước tuôn rào rào. Nước xiên xuống, lao xuống, tách, bây giờ bao nhiêu nước tuôn rào rào. Nước xiên xuống, lao xuống, lao vào trong bụi cây.


        


MƯA RÀO
Lá đào, lá na, lá sói vẫy tai run rẩy. Con gà sống ướt lướt thướt ngật ngưỡng tìm chỗ trú. Mưa xuống sầm sập, giọt ngã, giọt bay, bụi nước tỏa trắng xóa. Trong nhà bỗng tối sầm, một mùi nồng ngai ngái, cái mùi xa lạ, man mác của những trận mưa mới đầu mùa. Mưa rào rào trên nền gạch. Mưa đồm độp trên phên nứa, đập bùng bùng vào lòng lá chuối. Tiếng giọt tranh đổ ồ ồ…


      


MƯA RÀO


      


MƯA RÀO
     Nước chảy đỏ ngòm bốn bề sân, cuồn cuộn dồn vào các rãnh cống đổ xuống ao chuôm. Mưa xối nước được một lúc lâu thì bỗng trong vòm trời tối thẫm vang lên một hồi ục ục ì ầm. Tiếng sấm, tiếng sấm của mưa mới đầu mùa…
     Mưa đã ngớt. Trời rạng dần. Mấy con chim chào mào từ gốc cây nào đó bay ra hót râm ran. Mưa tạnh, phía đông một mảng trời trong vắt. Mặt trời ló ra, chói lọi trên những vòm lá bưởi lấp lánh.
Theo Tô Hoài

Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi
a. Những dấu hiệu nào báo cơn mưa sắp đến
Trước khi mưa
Sấm sét
Mưa
Mưa
Mưa
Mưa
a. Những dấu hiệu báo cơn mưa sắp đến:
- Mây: bay về, mây lớn, nặng, đặc xịt, lổm ngổm đầy trời; tản ra từng nắm nhỏ rồi san đều trên nền đen xám xịt.
- Gió: thổi giật, đổi mát lạnh, nhuốm hơi nước; khi mưa xuống, gió càng mạnh, mặc sức điên đảo trên cành cây…
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi
b. Tìm những từ ngữ tả tiếng mưa và hạt mưa từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc cơn mưa?
Những từ ngữ tả tiếng mưa:
- Lúc đầu: lẹt đẹt…lẹt đẹt, lách tách.
- Về sau: Mưa ù xuống, rào rào, sầm sập, lộp độp, đập bùng bùng vào lòng lá chuối; giọt gianh đổ ồ ồ…
Những từ ngữ tả hạt mưa:
- Hạt mưa: Những giọt nước lăn xuống mái phên nứa rồi tuôn rào rào; mưa xiên xuống, lao xuống, lao vào bụi cây; hạt mưa giọt ngã, giọt bay, tỏa bụi nước trắng xóa.
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi
c. Cây cối, con vật, bầu trời trong và sau trận mưa được miêu tả thế nào?
Những từ ngữ tả cây cối, con vật, bầu trời trong và sau trận mưa:
Trong mưa

Cây cối: lá đào, lá na, lá sói vẫy tay run rẩy.
Con vật: Con gà trống ướt lướt thướt ngật ngưỡng tìm chỗ trú.
Bầu trời: Cuối cơn mưa, vòm trời tối thẫm vang lên một hồi ục ục ì ầm những tiếng sấm của mưa mới đầu mùa.
Sau trận mưa

Con vật: Chim chào mào hót râm ran.
Cây cối: Mặt trời ló ra, chói lọi trên những vòm lá bưởi lấp lánh.
Bầu trời: Trời rạng dần; Phía đông một mảng trời trong vắt. Mặt trời ló ra chói lọi.
Đọc bài văn sau và trả lời câu hỏi
d. Tác giả đã quan sát cơn mưa bằng những giác quan nào?
Tác giả đã quan sát cơn mưa bằng những giác quan:
- Bằng mắt nhìn (thị giác) nên thấy những đám mây biến đổi trước cơn mưa: Thấy mưa rơi; những đổi thay của cây cối, con vật, bầu trời, cảnh tượng xung quanh khi mưa tuôn, lúc mưa ngớt.
- Bằng tai nghe (thính giác) nên nghe thấy tiếng gió thổi; sự biến đổi của tiếng mưa; nghe tiếng sấm, tiếng hót của chào mào.
Tác giả đã quan sát cơn mưa bằng những giác quan:
- Bằng cảm giác của làn da (xúc giác) nên cảm thấy sự mát lạnh của làn gió nhuốm hơi nước mát lạnh trước cơn mưa.
- Bằng mũi ngửi (khứu giác) nên biết được mùi nồng ngai ngái, xa lạ man mác của những trận mưa mới đầu mùa.


GỢI Ý
- Tả cơn mưa theo trình tự thời gian: lúc trời sắp mưa, lúc mưa tạnh hẳn.
- Các em hãy sử dụng những từ láy, từ gợi tả để miêu tả cơn mưa.


GỢI Ý
- Giới thiệu cảnh em định tả.
- Tả tả sự thay đổi của cơn mưa theo thời gian.
Xây dựng dàn ý:
- Tả từng phần của cảnh (đặc điểm nổi bật).
- Tả những chi tiết làm cho cơn mưa
thêm đẹp, gần gũi, hấp dẫn.
- Nêu cảm xúc của em.
⇢ MỞ BÀI
THÂN BÀI
⇢ KẾT BÀI


1. Mở bài: Giới thiệu địa điểm mà em quan sát cơn mưa hay khung cảnh trước trước cơn mưa (những dấu hiệu báo cơn mưa sắp đến).
2. Thân bài: Miêu tả cơn mưa theo trình tự thời gian: miêu tả từng cảnh vật trong cơn mưa.
- Lúc sắp mưa thế nào? Lúc bắt đầu mưa có gì nổi bật?
- Cảnh vật thường có trong cơn mưa: mây, gió, bầu trời, mưa, con vật, cây cối, con người, chim muông,…
- Cảnh vật tươi sáng sau cơn mưa.
3. Kết bài: Nêu cảm xúc của em.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
I/ Mở bài: Giới thiệu cảnh cơn mưa.
Gợi ý: Em yêu mùa hè, yêu những trò chơi thú vị , yêu những chuyến du lịch bổ ích, yêu hoa phượng đỏ thắm trên cành và em yêu những cơn mưa chợt đến, chợt đi.
II/ Thân bài:
1/ Trước cơn mưa:
Trời đang sáng bỗng dưng tối sầm lại. Nắng như bức màn mỏng bị cuốn phăng đi.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
- Những đám mây đen, lớn, đặt xịt vây kín bầu trời.
- Bầu trời lúc này giống như một lòng chảo khổng lồ úp chụp xuống.
- Gió thổi mạnh, mát lạnh, nhuốm hơi nước.
- Cát bụi bị gió thổi tung lên mù mịt. Những chiếc lá úa bị bứt lìa khỏi cảnh. Ngọn cây oằn mình trước sự giận dữ của lão gió.
- Mọi người vội thu dọn đồ đạc, che đậy cẩn thận để tránh mưa.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
2/ Trong cơn mưa
- Mưa bắt đầu rơi, lúc đầu chỉ loáng thoáng vài giọt lẹt đẹt…lẹt đẹt rồi sau đó mỗi lúc càng mạnh.
- Mưa ào ào, mưa như trút nước.
- Nước xiên xuống, lao xuống, giọt ngã, giọt bay.
- Hàng tỉ tỉ giọt nước kết thành một màn nước trắng xoá, bụi nước bắn tung toé.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
2/ Trong cơn mưa
- Mưa sầm sập trên mái nhà, mưa đổ rào rào trên sân, mưa đập lúng búng vào lòng lá chuối, mưa làm gãy giập những cánh hoa mỏng manh.
- Lá bàng, lá phượng, lá mít run rẩy.
- Những chú chim sẻ bay đi tìm chỗ trú mưa.
- Hơi đất bốc lên một mùi nồng nồng, ngai ngái, khó chịu.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
2/ Trong cơn mưa
- Nền trời đen thẫm, thỉnh thoảng lại xuất hiện những tia chớp sáng loá, chạy loằng ngoằng, sấm nổ ục ục ì ầm.
- Những em bé tắm mưa, vui đùa thoả thích, vừa chạy giỡn, vừa la hét, thật hồn nhiên.
- Vài người đứng trú mưa dưới mái hiên, sốt ruột đưa mắt nhìn lên bầu trời. Một số người mặc áo mưa rồi vội vã đi trong cơn mưa nặng hạt.
- Nước mưa tuôn xối xả, chảy thành dòng lớn bên vệ đường, cuốn theo rác rưới xuống cống.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
3/ Sau cơn mưa
- Mưa một lúc rồi ngớt dần và tạnh hẳn.
- Bầu trời trong vắt hiện ra, nắng lên rực rỡ và xuất hiện cầu vồng bảy sắc thật đẹp.
- Những chú chim bay ra khỏi chỗ nấp, cất tiếng hát vang lừng.
- Cây lá như khoác lên mình một chiếc áo mới xanh tươi hơn, đẹp đẽ hơn.
- Đường phố sạch hơn và mọi hoạt động trở lại nhộn nhịp.


Dàn ý chi tiết tả cảnh một cơn mưa
III/ Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em.
- Cơn mưa đến làm cho bầu không khí mát mẻ, trong lành.
- Mọi vật sau cơn mưa tràn đầy sức sống mới.
- Em mong sẽ có nhiều cơn mưa như thế để hoa lá xanh tươi, ruộng đồng tươi tốt.
Xem lại bài và làm bài.
Thank you！
Chúc các em có sức khỏe tốt và luôn chăm ngoan – học giỏi.