MÔN NGỮ VĂN

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI LỚP HỌC KHỐI 9

GV THỰC HIỆN: TRẦN THỊ HỒNG ANH
TUẦN 24 TIẾT 112,113 Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ * THANH HẢI
TIẾT 112,113
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Kiến thức:
-Vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước.
- Lẽ sống đẹp và ước nguyện chân thành muốn dâng hiến cho đời của con người .
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản trữ tình hiện đại.
- Chỉ ra được những đặc sắc nghệ thuật, mạch cảm xúc, giọng điệu của bài thơ Mùa xuân nho nhỏ. Từ đó mở ra những suy nghĩ về ý nghĩa, giá trị cuộc sống mỗi con người là sống có ích, cống hiến làm đẹp cho đời.
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Tác giả:
-Thanh Hải tên thật Phạm Bá Ngoãn (1930-1980) quê ở Phong Điền, Thừa Thiên – Huế.
-Là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng miền Nam từ những ngày đầu.

I. ĐỌC- CHÚ THÍCH VĂN BẢN

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Tác giả:

I. ĐỌC- CHÚ THÍCH VĂN BẢN

2. Tác phẩm:
Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ viết vào tháng 11/1980 khi Thanh Hải nằm trên giường bệnh, không lâu sau nhà thơ qua đời.
3. Thể thơ: năm chữ.
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
I. ĐỌC- CHÚ THÍCH VĂN BẢN

HƯỚNG DẪN ĐỌC
Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng.

Mùa xuân người cầm súng
Lộc giắt đầy quanh lưng
Mùa xuân người ra đồng
Lộc trải dài nương mạ
Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao...

Ðất nước bốn nghìn năm
Vất vả và gian lao
Ðất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.


Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hoà ca
Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân -ta xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
* Bố cục bài thơ:
Khổ 1: cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời.
Khổ 2,3: cảm xúc về mùa xuân của đất nước con người.
Khổ 4,5:suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước.
Khổ thơ cuối: lời ngợi ca quê hương xứ Huế.
Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời( khổ 1)
* Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên:
+ Dòng sông xanh.
+ Bông hoa tím biếc.
+ Con chim chiền chiện
Từ mọc đảo ngữ => có tác dụng nhấn mạnh sự khỏe khoắn một sức sống vươn lên.
- Màu sắc sông xanh, tím biếc : màu đặc trưng của xứ Huế.
- Âm thanh: tiếng chim chiền chiện hót vang trời.
=> Gợi ra không gian cao rộng, màu sắc tươi thắm, âm thanh vang vọng vui tươi.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời( khổ 1)
* Cảm xúc đó được diễn tả tập trung ở chi tiết tạo hình:
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng
=> giọt mưa mùa xuân, giọt âm thanh (chuyển đổi cảm giác)
=> niềm say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp của đất trời vào xuân, sự trân trọng vẻ đẹp của thi nhân.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
2. Cảm xúc về mùa xuân của đất nước con người( Khổ 2,3)
- Mùa xuân của đất nước :
+Hình ảnh người cầm súng => nói đến những người lính chiến đấu bảo vệ quê hương.
+Hình ảnh người ra đồng => nói đến những người lao động xây dựng đất nước.
=> Đây là hai lực lượng chính của đất nước gắn liền với hai nhiệm vụ bảo vệ và xây dựng đất nước.
+Lộc non là hình ảnh thực gắn với con người Lộc giắt đầy trên lưng…Lộc trải dài nương mạ => gợi lên sức sống tươi trẻ trong thiên nhiên tạo vật, gợi liên tưởng đến những điều tốt đẹp, thành quả quả lao động con người.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
2. Cảm xúc về mùa xuân của đất nước con người( Khổ 2,3)
- Các thủ pháp nghệ thuật: liệt kê, điệp từ mùa xuân, lộc ,điệp cấu trúc ( tất cả như), từ láy => thể hiện sức sống của mùa xuân qua nhịp điệu hối hả, âm thanh xôn xao.
- Hình ảnh so sánh đẹp Đất nước như vì sao: nhìn từ lịch sử hào hùng bốn ngàn năm đi qua bao vất vả gian lao
=> Niềm tự hào và tin vào tương lai đất nước.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước( Khổ 4,5)
- Đại từ xưng hô từ tôi => ta: cá nhân nhỏ bé -> nói thay ước nguyện chung của tất cả mọi người, và lời thơ trang trọng thiêng liêng thật đáng trân trọng.
- Điệp cấu trúc: ta làm:
+Làm con chim hót
+Làm một nhành hoa
+Nhập một nốt trầm xao xuyến
=> Thể hiện khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, cống hiến phần tốt đẹp cho cuộc đời, cho đất nước.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước( Khổ 4,5)
- Hình ảnh ẩn dụ: mùa xuân nho nhỏ=> thể hiện ước nguyện của nhà thơ vừa giản dị khiêm nhường nhưng đáng trân trọng đáng quí vô cùng.
- Điệp cấu trúc Dù là, hình ảnh hoán dụ ( tuổi hai mươi, khi tóc bạc), khẳng định ước nguyện dâng hiến cao đẹp kia không chỉ của riêng ai , cũng không phân biệt tuổi tác và không ngừng nghỉ.
=> Thể hiện quan niệm sống, lí tưởng sống cao đẹp.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
4. Lời ngợi ca quê hương xứ Huế (Khổ thơ cuối)
- Cả bài thơ mang âm hưởng của những khúc ca : thể thơ năm chữ gần với những làn điệu dân ca xứ Huế, giọng thơ, cách ngắt nhịp thơ...
- Lời ngợi ca quê hương giàu truyền thống văn hóa, vẻ đẹp non sông gấm vóc ( Nước non ngàn dặm mình/ Nước non ngàn dăm tình) thể hiện niềm tự hào, nặng tình với quê hương đất nước.
* Tổng kết:
Thể thơ năm chữ gần gũi với những làn điệu dân ca xứ Huế, âm hưởng nhẹ nhàng, hình ảnh thơ giản dị nhưng giàu ý nghĩa biểu trưng, mạch cảm xúc tự nhiên đi từ mùa xuân của thiên nhiên, đất nước, đi đến mùa xuân trong lòng người với niềm ước vọng cao đẹp muốn dâng hiến cho đời.
* Ghi nhớ sgk tr.58

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:

Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
1. Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất trời ( khổ 1)
2. Cảm xúc về mùa xuân của đất nước con người ( Khổ 2,3)
3. Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước mùa xuân đất nước ( Khổ 4,5)
4. Lời ngợi ca quê hương xứ Huế (Khổ thơ cuối)
* Ghi nhớ sgk tr.58

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:


Văn bản MÙA XUÂN NHO NHỎ
* Thanh Hải
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:


III. LUYỆN TẬP:

1) Nêu mạch cảm xúc của bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, em hiểu như thế nào về ý nghĩa nhan đề bài thơ?
2) Từ nội dung bài thơ, em hãy viết một đoạn văn ngắn ( khoảng 150 chữ dưới dạng nghị luận xã hội ) bàn về vấn đề mối quan hệ cái tôi cá nhân với cộng đồng.


Hướng dẫn học ở nhà:
- Phân tích được mạch cảm xúc của bài thơ, chỉ ra nét đặc sắc của nội dung, nghệ thuật bài thơ.
- Biết liên hệ những vấn đề nghị luận xã hội trong bài thơ.
- Soạn trước bài Viếng lăng Bác.
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ ĐẾN VỚI LỚP HỌC
GV THỰC HIỆN: TRẦN THỊ HỒNG ANH