+  Là một con người khiêm tốn, nhân hậu, yêu thích núi non, cây cỏ, bầu bạn cùng thiên nhiên, chuyên tâm vào việc làm thuốc, chữa bệnh cứu người, viết sách để dạy học trò, sáng tác thơ văn để di dưỡng tinh thần.
- Cuộc đời: Gắn bó sâu nặng với quê mẹ ở Hương Sơn, Hà Tĩnh.
Tượng Hải Thượng Lãn Ông nơi quê nhà
Khu tưởng niệm tác giả ở Hương Sơn, Hà Tĩnh
Quang cảnh ngoài đền thờ
2. Tác phẩm “Thượng kinh kí sự”
Trình bày những hiểu biết của em về “ Thượng kinh kí sự” ?
- Nhan đề: Thượng kinh kí sự (Kí sự đến kinh đô)
- Viết bằng chữ Hán, được xếp ở cuối bộ “ Hải thượng y tông tâm lĩnh”, hoàn thành năm 1783
Quang cảnh khuôn viên phủ chúa được miêu tả qua những chi tiết nào?

Đường vào phủ
+Khi vào phủ chúa phải đi qua rất nhiều lần cửa
+Con đường đi là những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp
+Quang cảnh trên đường đi : cây cối, hoa thơm, chim hót- đẹp và thơ mộng
chốn thâm nghiêm, kín cổng cao tường.
Quang cảnh trong phủ:
+ Đồ dùng trong phủ chúa: mâm vàng, chén bạc, sơn son thếp vàng; đồ ăn toàn của ngon vật lạ...
+ Người phục vụ rất đông đúc: vệ sĩ canh cửa; thị vệ, quân sĩ, các lương y tụ tập ở phòng trà
Cuộc sống hưởng lạc của vua chúa với cung tần, mĩ nữ, cảnh đẹp, món ngon.
Nội cung của thế tử :
là chốn thâm cung, bí hiểm:
+Ở trong tối om, không thấy có cửa ngõ gì cả... phải năm sáu lần trướng gấm mới đến nơi
+Nệm gấm, màn là, đèn sáp lấp lánh, ghế rồng sơn son thếp vàng, hương hoa ngào ngạt...
Chốn thâm cung, bí hiểm, không khí trong phủ chúa là một không khí ngột ngạt tù đọng
Tìm những chi tiết nói về cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa?
b) Cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa
- Luật lệ ra vào nơi phủ chúa hết sức nghiêm ngặt, ra vào phải có thẻ
- Người phục vụ trong phủ: vô cùng đông đúc, tấp nập
- Cách xưng hô: hết sức cung kính, lễ phép với các mĩ từ ngữ; nói năng phải kị huý: phòng trà, thánh thượng, thế tử…
- Cách thức khám bệnh: phải tuân theo một loạt các phép tắc: cúi lạy, xin phép thế tử
Nhận xét:
- Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa cho thấy phủ chúa là chốn thâm nghiêm, cao sang, quyền quý đến tột cùng.
- Cách miêu tả của tác giả như vậy thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc: phô bày cuộc sống xa hoa, hưởng thụ đến cực điểm, sự lộng quyền của nhà chúa lấn lướt cả cung vua...
Bên chúa luôn có phi tần “chầu chực”
Thế tử Trịnh Cán và những người hầu
3. Bút pháp kí sự.
Theo anh chị bút pháp kí sự của tác giả có gì đặc sắc? Hãy phân tích nét đặc sắc đó?

+ Lê Hữu Trác là một lương y tài năng, một người thầy thuốc đức độ, có lương tâm nghề nghiệp
+ Ông có một nhân cách cao đẹp với những phẩm chất cao quý: khinh thường lợi danh, quyền quý, yêu thích tự do, yêu nếp sống thanh đạm và giản dị nơi quê nhà
- Có sự quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực và miêu tả sinh động.
- Cách kể chuyện khéo léo lôi cuốn sự chú ý của người đọc.
- Có những chi tiết đặc sắc tạo nên thần thái của cảnh và việc
- Có sự đan xen với tác phẩm thơ ca làm cho bài kí sự đậm chất trữ tình.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Tác phẩm tiêu biểu của Hải Thượng Lãn Ông - Hải Thượng y tông tâm lĩnh được đánh giá là:

A. Một công trình nghiên cứu về triều đại Lê-Trịnh xuất sắc nhất trong thời trung đại VN
B. Một công trình nghiên cứu y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam
C. Một công trình nghiên cứu văn học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam
D. Một công trình nghiên cứu địa lí xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam
B
Câu 2 : Thượng kinh kí sự thuộc thể loại

A. Kí sự
B. Trữ tình
C. Ghi chép
D. Phóng sự
A

Câu 3: Lê Hữu Trác vào phủ chúa để xem bệnh cho:

A. Chúa Trịnh Sâm
B. Thế tử Trịnh Tông
C. Vua Lê
D. Thế tử Trịnh Cán
D

Câu 4: Quang cảnh và cung cách sinh hoạt trong phủ chúa cho thấy:

A. Quyền uy và thế lực của triều Lê
B. Quyền uy, thế lực và nếp sống xa hoa của nhà chúa
C. Luật lệ nghiêm minh của phủ chúa
D. Sự hùng mạnh của triều đại

B
Bài tập: So sánh với đoạn trích Chuyện cũ trong phủ chúa Trinh trong Vũ trung tùy bút của Phạm Đình Hổ (người cùng thời với Lê Hữu Trác) - Ngữ văn 9?
Sưu tầm thêm các tác phẩm cùng hướng tới khai thác làm nổi bật giai đoạn lịch sử vua Lê- chúa Trịnh