VỀ DỰ GIỜ
Chào mừng các thầy , cô giáo
KIỂM TRA BÀI CŨ:
1. Nêu các cách làm phát triển từ vựng Tiếng việt?Cho ví dụ.
2. Em hãy tìm những từ ngữ mới thời gian gần đây được cấu tạo trên cơ sở từ “môi trường”?
Có 3 cách làm phát triển từ vựng:
+ Phát triển nghĩa của từ dựa vào nghĩa gốc.
+ Tạo từ ngữ mới.
+ Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.
2. Môi trường:
Môi trường tự nhiên.
Môi trường sinh thái.
Môi trường nhân tạo…
THUẬT NGỮ
TIẾT: 29
Tiết 29 :

THUẬT NGỮ
I/Thu?t ng? l� gì?
1/ Ví d?:
a.Cách thứ nhất:
-Nước là chất lỏng không màu, không mùi, có trong sông, hồ, biển,…
-Muối là tinh thể trắng, vị mặn, thường tách từ nước biển, dùng để ăn.
=> Cách giải thích này hình thành trên cơ sở kinh nghiệm, và mang cảm tính.
b.Cách thứ hai:
-Nước là hợp chất của các nguyên tố hi-đrô và ôxi, có công thức là H2O.
-Muối là hợp chất mà phân tử gồm có một hay nhiều nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.
=>Hình thành trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết và phương pháp khoa học phải có kiến thức chuyên môn về lĩnh vực liên quan(hóa học) mới hiểu được cách giải nghĩa này.
- Thạch nhũ: là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hòa tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc
Tiết 29 –– THUẬT NGỮ
Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc.
Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
I. Thuật ngữ là gì?
Ví dụ 1: SGK/87
Tiết 29 THUẬT NGỮ
Ví dụ 2: SGK/88
I. Thuật ngữ là gì?
II. Đặc điểm của thuật ngữ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc.
Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
- Mỗi thuật ngữ chỉ
tương ứng với một
khái niệm.
1/ Tác giả:
2/ Tác phẩm:
3/ Đọc- Tìm hiểu từ khó:
4/ Thể loại:
5/ Bố cục:
- Phần 1:Từ đầu......Chí khí như người:  Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam.
- Phần2: Nhà thơ đã có lần......chết có nhau, chung thủy: Tre gắn với người trong lao động, trong cuộc sống hằng ngày.
-Phần 3: Như tre mọc thẳng......tre anh hùng chiến đấu: Tre gắn bó với người trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
-Phần 4: Còn lại: Tre gắn mãi với con người trong cuộc sống hiện đại và tương lai.
Gồm 4 phần:
Tiết 29 :

II.Đặc điểm của thuật ngữ:
THUẬT NGỮ
Từ muối trong hai câu sau, từ nào có sắc thái biểu cảm?
Muối là một hợp chất có thể hòa tan trong nước.
Đây là cách định nghĩa trong môn hoá học 


b. Tay nâng chén muối đĩa gừng,
Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau
( Ca dao)
 Muối trong câu ca dao ngoài nghĩa chỉ muối có tính mặn, có thể hoà tan trong nước thì còn được dùng để thể hiện những vất vả, gian truân mà con người phải nếm trải trong cuộc đời 
chỉ có một nghĩa  Không có tính biểu cảm. ( Đây là một thuật ngữ)
có tính đa nghĩa và mang sắc thái biểu cảm.
( Không phải là thuật ngữ)
I. Thuật ngữ là gì?
II. Đặc điểm của thuật
ngữ:
Tiết 29 THUẬT NGỮ
Từ muối nào có sắc thái biểu cảm?
a. Muối là một hợp chất có thể hoà tan trong nước.
b.
Tay nâng chén muối đĩa gừng,
Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.
(Ca dao)
- Thuật ngữ không có
biểu cảm.
Tiết 29 THUẬT NGỮ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
III - LUYỆN TẬP:
Bài 1/89: Vận dụng các kiến thức đã học ở các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Toán học, Vật lý, Hoá học, Sinh học để tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chỗ trống. Và cho biết thuật ngữ đó thuộc lĩnh vực khoa học nào?
1./…......là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác.
Lực
* Bài tập 1: Tìm thuật ngữ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
2./…………………..là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
Trường từ vựng
Tiết 29 THUẬT NGỮ
3./.……………là làm hủy hoại dần dần lớp đất đá phủ trên mặt đất do các tác nhân: gió, băng hà,nước chảy,...
Xâm thực
Tiết 29 THUẬT NGỮ
4./.………………..là thị tộc theo dòng họ người cha, trong đó nam có quyền hơn nữ.
Thị tộc phụ hệ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
5./.………là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa.
Di chỉ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
6./.…………….là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy.
Thụ phấn
Tiết 29 THUẬT NGỮ
7./.……………………..là đường thẳng vuông góc với một đoạn thẳng tại điểm giữa của đoạn ấy.
Đường trung trực
A
B
Tiết 29 – Tiếng Việt: THUẬT NGỮ
Tiết 29 THUẬT NGỮ
III. Luyện tập:
Đọc đoạn trích sau:
Nếu được làm hạt giống để mùa sau
Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa
Vui gì hơn làm người lính đi đầu
Trong đêm tối tim ta làm ngọn lửa!
Từ “điểm tựa” ở đoạn trích trên có được dùng như một thuật ngữ vật lý không? “Điểm tựa” ở đây có nghĩa gì?
Bài tập 2:
I. Thuật ngữ là gì?
Tiết 29 THUẬT NGỮ
Bài tập 1:
III. Luyện tập:
- Trong Vật lý, thuật ngữ “điểm tựa” có nghĩa là: “Điểm cố định của một đòn bẩy ”.
- “Điểm tựa” (trong đoạn thơ) dùng với nghĩa: nơi làm chỗ dựa chính, gửi gắm niềm tin hi vọng.->không được dùng như thuật ngữ.
Bài tập 2:
II. Đặc điểm của thuật ngữ:
Tiết 29 THUẬT NGỮ
III. Luyện tập:
Trong sinh học, cá voi, cá heo được xếp vào lớp thú, vì tuy những động vật này có xương sống, ở dưới nước, bơi bằng vây nhưng không thở bằng mang mà thở bằng phổi.
Căn cứ vào cách xác định của sinh học, hãy định nghĩa thuật ngữ cá. Có gì khác nhau giữa nghĩa thuật này với nghĩa của từ cá theo cách hiểu thông thường của người Việt (thể hiện qua cách gọi cá voi, cá heo)
Bài tập 4
Tiết 29 THUẬT NGỮ
III. Luyện tập:
Bài tập 4:
- Định nghĩa từ cá của sinh học: Cá là động vật có xương sống, ở dưới nước; bơi bằng vây, thở bằng mang…
- Theo cách hiểu thông thường của người Việt, khi gọi cá voi, cá heo nghĩa là ta gọi tên bằng “trực giác” vì “cá” không nhất thiết phải thở bằng mang.
Bài tập 5:
-Trong kinh tế học, thuật ngữ thị trường (thị:chợ-yếu tố Hán Việt) chỉ nơi thường xuyên tiêu thụ hàng hóa.
- Còn trong quang học(phân ngành vật lý nghiên cứu về ánh sáng và tương tác của ánh sáng với vật chất), thị trường (thị: thấy-yếu tố Hán Việt) chỉ phần không gian mà mắt có thể quan sát được.
 Đây là hiện tượng đồng âm khôngcó vi phạm nguyên tắc một thuật ngữ một khái niệm đã nêu ở phần ghi nhớ .Vì mỗi từ được dùng ở một lĩnh vực riêng.
- Học nội dung ghi nhớ, làm bài tập 3, 5 SGK/90
- Đặt câu có sử dụng thuật ngữ.
- Sưu tầm đoạn văn có sử dụng thuật ngữ.
Xem lại bài viết số 1 và cách viết văn thuyết minh.
Ôn lại kiến thức bài: cách dẫn trưc tiếp...gián tiếp; Chị em Thúy Kiều; Thuật ngữ để kiểm tra 15 phút.
Dặn dò:
CHÚC QUÝ THẦY CÔ
SỨC KHỎE VÀ THÀNH ĐẠT.
1/ Tác giả:
2/ Tác phẩm:
3/ Đọc- Tìm hiểu từ khó:
4/ Thể loại:
5/ Bố cục:
- Phần 1:Từ đầu......Chí khí như người:  Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam.
- Phần2: Nhà thơ đã có lần......chết có nhau, chung thủy: Tre gắn với người trong lao động, trong cuộc sống hằng ngày.
-Phần 3: Như tre mọc thẳng......tre anh hùng chiến đấu: Tre gắn bó với người trong cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
-Phần 4: Còn lại: Tre gắn mãi với con người trong cuộc sống hiện đại và tương lai.
Gồm 4 phần:

Bài tập 3: Cách giải thích nghĩa của từ hỗn hợp
a.Nước tự nhiên ở ao, hồ, sông, biển,…là một hỗn hợp.
 Hỗn hợp được dùng như một thuật ngữ
b. Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục.
 Hỗn hợp được dùng với nghĩa thông thường