*GVBM VÀ TẬP THỂ LỚP9 CHÀO MỪNG QUÍ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ !
*
*23 - 10 - 2020
*Trường THCS Võ Duy Dương
*HĐ Khởi động ( Kiểm tra bài cũ )
*Câu 1: Ta có thể phát triển từ vựng tiếng Việt bằng mấy cách ? Hãy nói rõ đó là những cách nào ? *A.Bốn cách *B.Ba cách *C. Hai cách *D. Một cách *
* * *
*Câu 2 : Em hãy kể ra 3 từ ngữ mới, được dùng nhiều trong thế kỷ 21?
*Đáp án: Đường cao tốc, siêu thị, thương mại điện tử…
*I. Thuật ngữ là gì ? *1.Tìm hiểu ví dụ : SGK / tr 87,88 a. So sánh hai cách giải thích sau đây về nghĩa của từ nước và từ muối :
*THUAÄT NGÖÕ
* I. THUẬT NGỮ LÀ GÌ ?
*So sánh hai cách giải thích nghĩa của từ *
*ø
*(a)
* Nöôùc laø chaát loûng *coù trong ao, hoà, soâng, bieån, … *
*(b)
* Nöôùc laø hôïp chaát cuûa caùc nguyeân toá hi-droâ vaø oâ-xi, coù coâng thöùc laø H2O * *
*_Nöôùc_
* Nöôùc
*Cách giải thích dựa trên cơ sở dân gian ai nghe cũng hiểu
*Cách giải thích dựa trên cơ sở khoa học( dùng trong các VB KH)
*THUAÄT NGÖÕ
*I. THUẬT NGỮ LÀ GÌ?
*So sánh hai cách giải thích nghĩa của từ
*(a)
*Muoái laø tinh theå traéng, vò maën, thöôøng taùch töø nöôùc bieån, duøng ñeå aên.
*(b)
*Muoái laø hôïp chaát maø phaân töû goàm coù moät hay nhieàu nguyeân töû kim loaïi lieân keát vôùi moät hay nhieàu goác a-xít.
*Muoái
*_Muoái:_
*Cách giải thích dựa trên cơ sở dân gian không phải thuật ngữ
* Dựa trên cơ sở khoa học và biểu thị khái niệm KHlà thuật ngữ
* *-Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc. *- Ba-dơ là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít. *Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó. *Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.
*MÔN ĐỊA LÝ
*NGỮ VĂN ( T. V )
*HOÁ HỌC
*TOÁN HỌC
*Các từ, ngữ mà biểu thị khái niệm khoa học, được dùng trong các VBKH…đ gọi là thuật ngữ. *
*I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ? *1.Ví dụ: ( SGK/ tr 87,88) ** Ví dụ (a): SGK/ 87 ** Ví dụ (b): SGK/ 88: * *
Em hãy cho biết khái niệm của các thuật ngữ :
* Các thuật ngữ: * Com-pu-tơ, File, * In-tơ-nét … * Thường được dùng trong lĩnh vực nào ?_ _ *_
*2. Ghi nhớ ( SGK / 88 ):Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học,công nghệ, thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.
* * Lưu ý: đôi khi thuật ngữ cũng được dùng trong các bản tin, phóng sự, bài bình luận … *
*Em hãy cho biết khái niệm của các thuật ngữ : *Thạch nhũ, ba-dơ, ẩn dụ *Chủ yếu được dùng trong loại văn bản nào?
* Chủ yếu được dùng trong các văn bản khoa học *
* Được dùng trong công nghệ tin học_ *_ *_
*II. ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ *1. Em hãy nối cột A với cột B và tìm xem những thuật ngữ trong bảng có nghĩa nào khác không ? Vì sao ?
*Trả lời (không)vì: Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm khoa học và ngược lại mỗi khái niệm chỉ được biểu thị bằng một thuật ngữ.
*A.Thuật ngữ
*B. Khái niệm
*1.Ẩn dụ
*a.Là phân số mà mẫu là lũy thừa của 10
*2.Phân số *thập phân
* b. Là lực hút của trái đất
*3.Trọng lực
*c.Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
*Em hãy cho biết trong hai ví dụ sau,ở vd nào,từ muối có sắc thái biểu cảm ? * a/ Muối là một hợp chất có thể hòa tan trong nước. * * *
* b/ Tay nâng chén muối đĩa gừng , * Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau
* Từ muối (ở b) có sắc thái biểu cảm: chỉ tình cảm sâu đậm của con người
* Đặc điểm 2: Thuật ngữ không có tính biểu cảm
*(Không có sắc thái biểu cảm)
*  Thuật ngữ
*THUAÄT NGÖÕ
*I . Thuaät ngöõ laø gì ?
* II . Ñaëc ñieåm cuûa thuaät ngöõ:
*Ghi nhôù: SGK /tr 89
** Veà nguyeân taéc, trong moãi lónh vöïc khoa hoïc, coâng ngheä nhaát ñònh, moãi thuaät ngöõ chæ bieåu thò moät khaùi nieäm, vaø ngöôïc laïi, moãi khaùi nieäm chæ ñöôïc bieåu thò baèng moät thuaät ngöõ. ** Thuaät ngöõ khoâng coù tính bieåu caûm
*Lưu ý: đặc điểm của thuật ngữ còn thể hiện: *Tính chính xác (không có hiện tượng đồng nghĩa, đồng âm hay đa nghĩa như các từ ngữ bình thường) *Tính hệ thống (Các khái niệm của một ngành chuyên môn có quan hệ mật thiết với nhau do vậy các thuật ngữ tạo thành một hệ thống chặt chẽ ) * Tính quốc tế (Thuật ngữ biểu thị các khái niệm chuyên môn là tài sản chung của nhân loại ) *
**Các em hãy thực hiện những yêu cầu sau : *1.Tìm một vài thuật ngữ có liên quan đến môi trường ! *Đáp án: Môi trường, Ô nhiễm , Hiệu ứng nhà kính,… *2. Em hãy đặt câu với chủ đề về môi trường ! * Giữ gìn môi trường luôn: xanh, sạch, chính là bảo vệ sức khỏe của chúng ta. *3. Mọi người cần làm những gì để môi trường không bị ô nhiễm mà luôn “xanh,sạch,đẹp”? * Nên trồng nhiều cây xanh, không xả rác bừa bãi, không xả khói bụi vào môi trường, bảo vệ nguồn nước…
*HĐ luyện tập: (SGK / Tr 89,90 ) ** BT1 ( sgk/ Tr 89 ): Tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chỗ trống và cho biết mỗi thuật ngữ vừa tìm được thuộc lĩnh vực khoa học nào ? Hình thức: ( thi đua 2 đội : 3 Nam – 3 Nữ )
*1 /… / là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác * Lực ( thuộc môn Vật lý ) *2 /…/ là hiện tượng làm hủy hoại dần dần lớp đất đá phủ trên mặt đất đá tác nhân: gió, băng hà, nước chảy,… * Xâm thực ( Địa lý ) * 3 /…/ là hiện tượng trong đó có sinh ra chất mới. * Hiện tượng hóa học ( Hóa học ) *4 /…/ là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa. * Trường từ vựng ( Tiếng Việt )
*5 /…/ là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa. * Di chỉ ( Lịch sử ) *6 /…/ là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy. * Thụ phấn ( Sinh học ) *7/…/ là lượng nước chảy qua mặt cắt ngang lòng sông ở một điểm nào đó, trong một giây đồng hồ. Đơn vị đo: m3/ s. * Lưu lượng ( Địa lí ) *8/…/ là lực hút của Trái Đất. *9/…/ là sức ép của khí quyển lên bề mặt Trái Đất. * Khí áp ( Địa lí ) *10/…/ là những chất do một nguyên tố hóa học cấu tạo nên. * Đơn chất ( Hóa học ) *11/…/ là thị tộc theo dòng họ người cha, trong đó nam có quyền hơn nữ. * Thị tộc phụ hệ ( Lịch sử ) *12/…/ là đường thẳng vuông góc với một đoạn thẳng tại điểm giữa của đoạn ấy. * Đường trung trực (Toán học )
*Trọng lực ( Vật lí )
**BT 2 / tr 90 - (Thảo luận cặp đôi) Đọc đoạn trích sau: *“Nếu được làm hạt giống để mùa sau *Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa *Vui gì hơn làm người lính đi đầu *Trong đêm tối tim ta làm ngọn lửa” * ( _Tố Hữu – Chào xuân 67 )_ *- Em hãy nêu khái niệm của thuật ngữ “Điểm tựa”( môn vật lý )? *-Trả lời: là điểm cố định của một đòn bẩy, qua đó lực tác động được truyền tới lực cản. * - Vậy từ “điểm tựa” ở đoạn thơ trên có được dùng như một thuật ngữ vật lý không? Vì sao? *“Điểm tựa” (trong đoạn thơ trên) không dùng như một thuật ngữ vì nó không biểu thị khái niệm khoa học và lại có tính biểu cảm. * ( nếu tác giả được chọn làm chỗ dựa tin cậy thì ông rất vui vì điều đó) *
** BT 3 : ( SGK/ tr 90) – Thảo luận nhóm ( 2 bàn một nhóm ) *Hỗn hợp (thuật ngữ hóa học): là nhiều chất trộn lẫn vào nhau mà không hóa hợp thành một chất khác. *Hỗn hợp (nghĩa thông thường): gồm có nhiều thành phần trong đó mỗi thành phần vẫn không mất tính chất riêng của mình. * Hãy cho biết nghĩa của từ “hỗn hợp” trong câu nào dưới đây được dùng như một thuật ngữ? Câu nào được dùng với nghĩa thông thường? *a.Nước tự nhiên ở ao, hồ, sông, biển …là một hỗn hợp. *b.Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục. ** Em hãy đặt câu với từ “hỗn hợp” hiểu theo nghĩa thông thường? *Đáp án: Hôm 20-10, tôi được xem một chương trình biểu diễn hỗn hợp gồm: ca, múa, hài, kịch… **BT4 ( SGK/tr 90 )
* Được dùng như một Thuật ngữ
* Được dùng với nghĩa thông thường
*BT4 ( sgk/ tr 90) : 1. Dựa vào kiến thức môn sinh học, em hãy nêu khái niệm của thuật ngữ “ Cá” !
*Trả lời : Cá là động vật có xương sống, ở dưới nước, *bơi bằng vây, thở bằng mang.
*2 / Theo em, cá heo và cá voi giống và khác các loài cá khác ở điểm nào ?
* Trả lời: - Giống: Có xương sống,ở dưới nước, bơi bằng vây *- Khác: chúng thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa mẹ. * Còn các loại cá khác thì đẻ trứng. *_* BT5 ( SGK tr 90): Học sinh về nhà làm._ *_ _
* HĐ Vận dụng : ( Nhìn hình, tìm thuật ngữ phù hợp)
*PHẪU THUẬT
*TÊN LỬA *
*Diễu binh (Duyệt binh)
*Siêu thị

HĐ tìm tòi, mở rộng (tập vẽ sơ đồ tư duy )
*HĐ tìm tòi, mở rộng (tập vẽ sơ đồ tư duy )
*THUẬT NGỮ
*ĐẶC ĐIỂM CỦA * THUẬT NGỮ
*Thuật ngữ không có tính *biểu cảm
*Mỗi thuật ngữ chỉ biểu *thị một khái niệm *và ngược lại…
*KHÁI NIỆM : thuật ngữ là những *từ ngữ biểu thị khái niệm khoa *học công nghệ….
* HƯỚNG DẪN HS TỰ HỌC Ở NHÀ * * * * * * * 1- Chép 2 ghi nhớ vào vở và học thuộc (SGK / tr 88,89) * - Làm tiếp BT còn lại, đặt câu với các thuật ngữ đã học! *2.Tìm thêm 2 thuật ngữ trong lĩnh vực công nghệ rồi đặt câu với các thuật ngữ đó. * *
*Cảm ơn quí cô và các em học sinh!