Xem video sau và viết 10 điều em nhớ nhất về ngày khai trường năm lớp 1
Tôi đi học
_Thanh Tịnh_
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
* Tên thật: Trần Văn Ninh
Thanh Tịnh
(1911–1988)
* Quê: Gia Lạc - Huế
* Cuộc đời:
+ Trước Cách mạng: dạy học, viết văn, hướng dẫn viên du lịch.
+ Sau Cách mạng: tham gia quân đội, hoạt động văn hóa nghệ thuật.
* Sự nghiệp sáng tác: Nhiều lĩnh vực như truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca dao, bút ký văn học nhưng thành công nhất là truyện ngắn.
* Phong cách nghệ thuật: Đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
2. Tác phẩm
Sự kiện chính
Cảm xúc
chủ đạo


Nhân vật chính
Tôi đi học
Xuất xứ:
Thể loại:
Phương thức biểu đạt:
In trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941
Truyện ngắn trữ tình (đậm chất hồi kí)
Tự sự, miêu tả và biểu cảm
2. Tác phẩm
Toàn bộ bài viết là những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên qua những hồi tưởng của n/v “tôi”.
Nội dung chính:
P1: Khơi nguồn nỗi nhớ
P2: Sự hồi tưởng của nhân vật tôi về buổi tựu trường đầu tiên của mình.
 Chặng 1: Cảm xúc của nhân vật tôi khi cùng mẹ đi trên con đường làng tới trường.
e. Bố cục
 Chặng 2: Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi trước quang cảnh sân trường và các sự việc diễn ra.
 Chặng 3: Cảm xúc khi vào lớp và buổi học đầu tiên.
II. Tìm hiểu chi tiết
Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu
tiên đi học
1. Sự hồi tưởng và tâm trạng của nhân vật “tôi” mỗi khi mùa thu đến
2. Diễn biến tâm trạng nhân vật “tôi” ngày đầu tiên đi học
Khi đi trên đường làng
Khi ở giữa sân trường
Khi ở trong lớp học
Sự hồi tưởng và tâm trạng của nhân vật “tôi”
mỗi khi mùa thu đến
Thời điểm, nơi chốn quen thuộc, gắn liền với tuổi thơ tác giả
Sự liên tưởng tương đồng giữa hiện tại và quá khứ, giữa cảnh vật và tâm trạng
Thời điểm, hình ảnh gợi nhớ
Cuối thu (đầu tháng 9): Thời điểm khai trường
Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
Con người: Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường
Nghệ thuật
Từ láy: Náo nức, tưng bừng, rộn rã
Hình ảnh so sánh đặc sắc: Những cảm giác … giữa bầu trời quang đãng
 Diễn tả tinh tế những cảm xúc trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi” khi ấy , vẹn nguyên như tất cả vừa diễn ra hôm qua.
2. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”
trong ngày đầu tiên đi học
Đọc thầm lại văn bản, làm việc theo nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn
Tìm các chi tiết thể hiện cảm xúc nhân vật tôi ở các thời điểm và không gian sau:
Trên đường đến trường
Ở trên
sân trường
Khi vào lớp học
Làm việc nhóm
Hình ảnh khai tường ngày xưa
Chặng 1: Trên đường cùng mẹ đến trường
* Sự thay đổi trong tâm trạng của nhân vật tôi:
- Con đường, cảnh vật: vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ
Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình.
Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo,
mấy quyển vở mới trên tay.
*Cử chỉ, hành động:
Những động từ được sử dụng đúng chỗ  Dễ hình dung tư thế và cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu của chú bé.
Bặm tay
Ghì thật chặt
Xóc lên
Nắm lại cẩn thận
Muốn thử sức mình
Không lội qua sông nữa
 Tạm biệt những thú vui trẻ con để trưởng thành hơn
*Lời nói: “Mẹ đưa bút thước cho con cầm.”
*Ý nghĩ: Vừa non nớt vừa ngây thơ: “chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước.”
* Nguyên nhân:
“…hôm nay tôi đi học.” - được trở thành một học trò, hiện thực mà như trong mơ.
 Câu văn chất chứa và ngân vang một tiếng reo đầy tự hào, đầy kiêu hãnh.
 Nhận xét:
Đoạn văn miêu tả tâm trạng hồi hộp, xốn xang của một cậu bé lần đầu tiên được cắp sách tới trường.
Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, lấp lánh chất thơ. Biện pháp tu từ so sánh đẹp, thơ mộng.
Chặng 2: Khi ở giữa sân trường
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí:
+ Dày đặc cả người,
+ Người nào quần áo cũng sạch sẽ.
+ Gương mặt nào cũng vui tươi, sáng sủa.
 Tâm trạng của nhân vật “tôi”:
Lo sợ vẩn vơ; Ngập ngừng, e sợ; Thèm vụng, ước ao thầm
Trước ngôi trường:
Khi nghe tiếng trống
Khi nghe ông đốc gọi tên bạn bè khác
Khi gọi đến tên mình
Khi rời tay mẹ để xếp hàng vào lớp
Chơ vơ, vụng về, lúng túng.
Hồi hộp, cảm thấy tim như ngừng đập
Giật mình, lúng túng quên cả người mẹ đang đứng sau
Quay lưng lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc, chưa bao giờ thấy xa mẹ như lần này…
Nhận xét:
Đoạn văn trên đã đặc tả được những phút giây xúc động thật hồn nhiên khó quên của mỗi đời người, rất phù hợp với tâm lí trẻ thơ khi phải rời xa vòng tay của mẹ để bắt đầu bước vào cổng trường, cửa lớp. Đó là cả một thế giới đầy mới lạ nên các em không khỏi bỡ ngỡ, lo sợ.
Chặng 3: Trong lớp học
 Tất cả mọi vật trở nên thân thuộc, thân thiện, quyến luyến, tự nhiên đến bất ngờ và không dám tin là có thật  Một cậu bé rất hồn nhiên.
Khi bước vào lớp, cậu thấy
Một mùi hương lạ xông lên...
Hình gì treo trên tường cũng lạ và hay hay...
Chỗ ngồi của mình lạm nhận là vật riêng.
Bạn ngồi bên chưa quen cũng không xa lạ
“Một con chim liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao”.
Tả thực: Cánh chim gợi kỉ niệm tuổi thơ đi bẫy chim giữa cánh đồng
So sánh liên tưởng: Biểu tượng cho cậu học trò (ngập ngừng cất cánh bay vào bầu trời cao rộng của tri thức và học làm người lớn.)
Tiếng phấn của thầy gạch mạnh trên bảng:
Khiến cậu bé sực tỉnh, dứt khỏi mộng mơ trở về với hiện tại, bắt đầu đánh vần bài học đầu tiên: Tôi đi học.
 Tác giả phát hiện thật tinh tế, chính xác, phù hợp với diễn biến, tâm trạng, tâm lí của trẻ thơ.
Thảo luận nhóm
Theo em, tác giả đặt tên tác phẩm trùng với tên bài học đầu tiên có ý nghĩa gì?
3. Hình ảnh những người lớn trong buổi
tựu trường đầu tiên của trẻ thơ
Liệt kê các chi tiết thể hiện thái độ, tình cảm của những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học và nêu cảm nhận của em:
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
Cảm nhận của em:………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
Đưa con đến trường dự lễ với biết bao hồi hộp, chăm lo, xao xuyến...
Nhìn học trò bằng con mắt hiền từ, cảm động...
Đón chào các em bằng gương mặt tươi cười, thái độ trìu mến...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
 Những chi tiết tả người lớn không nhiều nhưng họ hiện lên rõ nét, tất cả đều hút về một điểm: chú ý, quan tâm, nâng niu, dành những tình cảm đẹp đẽ nhất cho trẻ thơ ngày khai trường. Tất cả đều vì tương lai con trẻ.
III. Tổng kết
Nội dung
Văn bản ghi lại những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò trong buổi tựu trường đầu tiên, đó là dấu ấn khó phai của tác giả và cũng là của cuộc đời mỗi người.
Nghệ thuật
Giọng kể chân thành, hồn nhiên, làm sống lại kỉ niệm đẹp đẽ ngày đầu tiên đi học.
Kết hợp hài hòa giữa 3 phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả và biểu cảm.
Bố cục chặt chẽ, tự nhiên theo dòng hồi tưởng, theo trình tự đan xen giữa hiện tại và quá khứ.
Ngôn ngữ miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh, nhạc điệu và giàu chất thơ.
Chia sẻ về ngày đầu đi học của em
Trò chơi: Đi tìm dòng chữ
Trò chơi: Đi tìm dòng chữ
Có thể nói "Tôi đi học" của Thanh Tịnh là một tác phẩm van xuôi đặc sắc, gợi về một thời gian không gian kí ức tưng bừng, rộn rã lấp lánh chất thơ. Dẫu đã đi qua lần đầu tiên đến lớp nhưng mỗi lần nghe hai tiếng "tựu trường", chắc hẳn trong chúng ta ai cũng bồi hồi, xao xuyến khôn nguôi. Dúng nhuư nhà thơ Thế L? từng thốt lên.
Cái thu? ban đầu lưu luyến ấy
Ngàn nam chuưa dễ mấy ai quên.
Hướng dẫn tự học
Ôn lại kiến thức bài “Tôi đi học”
Chuẩn bị bài “ Cấp độ khái quát nghĩa của từ”.
Sưu tầm các tác phẩm văn học, âm nhạc, điện ảnh,… có đề tài viết về mái trường hay tuổi học trò và chia sẻ với các bạn
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
THANK YOU!!!
GV: Nguyễn Thị Lệ Giang