TRƯỜNG THCS THỊ TRẤN TRÀ ÔN
MÔN SINH HỌC 9



SINH HỌC 9


Di truyền và biến dị



Sinh vật và môi trường
Bài 1 MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC
CHƯƠNG I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN
DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
Xét trường hợp đứa con giống và khác bố mẹ ở những điểm nào?
I. Di truyền học:
5
Khác: tóc thẳng, cao
Giống: tai, mũi, mắt, da
gọi là di truyền
gọi là biến dị
1. Đối tượng:
- Di truyền: là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố, mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.
- Biến dị: là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.
2. Nội dung:
Di truyền học: nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính qui luật của hiện tượng di truyền và biến dị.
3. Ý nghĩa:
Di truyền học là cơ sở cho Khoa học chọn giống, Y học, Công nghệ sinh học
Viện di truyền nông nghiệp (Km2, Phạm Văn Đồng, Bắc Từ Liêm, Hà Nội)
8
II. Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di truyền
1. Một số thuật ngữ:
- Tính trạng: là những đặc điểm về cấu tạo, hình thái, sinh lý của cơ thể.
- Cặp tính trạng tương phản: là hai biểu hiện trái ngược nhau của cùng 1 loại tính trạng.
- Nhân tố di truyền: qui định tính trạng sinh vật
- Giống (dòng) thuần chủng là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống các thế hệ trước.
2. Ký hiệu:
P: cặp bố mẹ xuất phát.
x: ký hiệu phép lai.
G: giao tử( ♂ : đực ♀ : cái )
F: thế hệ con(F1, F2, F3, …)
III. Menđen - người đặt nền móng cho Di truyền học.
Menđen đã nghiên cứu trên nhiều đối tượng nhưng công phu và hoàn chỉnh nhất là trên đậu Hà Lan. Ông đã trồng khoảng 37000 cây, tiến hành lai 7 cặp tính trạng thuộc 24 giống đậu trong 8 năm liền, phân tích trên 1 vạn cây lai và khoảng 300000 hạt. Từ đó rút ra các quy luật di truyền (năm 1865) đặt nền móng cho di truyền học.
14
III. Menđen - người đặt nền móng cho di truyền học.
Phương pháp nghiên cứu của Menđen là phương pháp phân tích các thế hệ lai:
- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về 1 hay 1 số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng lẻ của từng cặp tính trạng đó trên con cháu của từng cặp bố mẹ.
- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được. Từ đó rút ra quy luật di truyền các tính trạng.
- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được. Từ đó rút ra quy luật di truyền các tính trạng.
Chọn phương án trả lời đúng
1.Những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lý của một cơ thể được gọi là:
A . Tính trạng. B. Cặp tính trạng
C. Nhân tố DT D. Dòng thuần chủng
2. Hai biểu hiện trái ngược nhau của cùng loại tính trạng được gọi là:
Cặp nhân tố di truyền
B . Hai cặp tính trạng tương phản.
C . Cặp bố mẹ thuần chủng tương phản.
D . Cặp tính trạng tương phản.
Chọn phương án trả lời đúng
3. Phương pháp nghiên cứu được xem là phương pháp độc đáo của Menđen là:
A. Phương pháp phân tích các thế hệ lai
B. Phương pháp lai một cặp tính trạng
C. Phương pháp lai phân tích
D. Phương pháp lai hai cặp tính trạng
4. Hiện tượng di truyền là:
A.Con giống bố mẹ
B. Truyền tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho con cháu
C.Bố mẹ truyền cho con các tính trạng của mình
D.Tổ tiên truyền cho con các tính trạng của mình
HẾT BÀI 1
CHỦ ĐỀ 1
LAI MỘT CẶPTÍNH TRẠNG
I.Thí nghiệm của Menden:
1. Thí nghiệm của Menđen:
1. Thí nghiệm của Menđen:
Ví dụ:P Hoa đỏ x Hoa trắng
Kết quả: F1(100%) Hoa đỏ ( đồng tính)
F1 X F1: Kiểu hình F2 : 75 % hoa đỏ : 25% hoa trắng hay 3 trội : 1 lặn
Bảng 2. Kết quả thí nghiệm của Menden:
Hoa đỏ X Hoa trắng
Thân cao X Thân lùn
Quả lục X Quả vàng
Hoa đỏ
Thân cao
Quả lục
705 hoa đỏ; 224 hoa trắng
787 thân cao; 277 thân lùn
428 quả lục; 152 quả vàng
3 : 1
3 : 1
3 : 1
I.Thí nghiệm của Menden:
2. Một số khái niệm:
+Tính trạng trội: là tính trạng biểu hiện ở F1.
+ Tính trạng lặn: là tính trạng đến F2 mới được biểu hiện.
+ Kiểu hình: là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể.
I.Thí nghiệm của Menden:
3. Kết luận:
Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc của mẹ, còn F2 có sự phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn.
II. Menden giải thích kết quả thí nghiệm:
Theo Menđen:
- Mỗi Tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định (cặp gen)
- Quy luật phân li :Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền sẽ phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể bố mẹ thuần chủng.
* Sơ đồ giải thích kết quả thí nghiệm
B1: Quy ước gen:
Gen A quy định tính trạng (trội )hoa đỏ
Gen a quy định tính trạng( lặn )hoa trắng
B 2 : Xác định kiểu gen của P (thuần chủng)
+ Hoa đỏ : AA
+ Hoa trắng : aa
sơ đồ giải thích lai 1 cặp tính trạng
Câu 1 : Phân biệt tính trạng trội , lặn và cho ví dụ ?

Câu 2 : Hãy phát biểu quy luật phân li.
29
Hướng dẫn về nhà
Về nhà học bài và trả lời các câu hỏi SGK(trừ câu hỏi 4 trang 10 SGK)
Đọc và xem trước bài 3. Lai Một Cặp Tính Trạng( tt)