Bài 4:
PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LY
Giáo viên: Nguyễn Thị Huyền
Kiểm tra bài cũ
Hoàn thành các phương trình phản ứng sau, và cho biết các phản ứng trên thuộc loại phản ứng nào đã học?

BaCl2 + K2SO4 →

BaCl2 + H2SO4 →

NaOH + HCl →
BaSO4 + 2 KCl
BaSO4 + 2 HCl
NaCl + H2O
NỘI DUNG BÀI HỌC
Kết luận
Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li
Phản ứng tạo thành chất kết tủa
Phản ứng tạo thành chất điện li yếu
Phản ứng tạo thành chất khí
I- ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LI
1. Phản ứng tạo thành chất kết tủa

Thí nghiệm 1:
Cho dd Na2SO4 vào dd BaCl2

Hiện tượng: thấy kết tủa trắng xuất hiện
(Phương trình phân tử)
Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓+ 2NaCl
( trắng )
Giải thích:
Na2SO4 → 2Na+ + SO42-
BaCl2 → Ba2+ + 2Cl-
Ba2+ + SO42- → BaSO4 ↓ (pt ion rút gọn)
5
Cách chuyển phương trình phân tử thành
phương trình ion rút gọn:
* Chuyển các chất vừa dễ tan, vừa điện li mạnh
thành ion.
* Các chất khí, chất kết tủa, chất điện li yếu để
nguyên dưới dạng phân tử.
Na2SO4 + BaCl2 → BaSO4 ↓+ 2NaCl

2Na+ + SO42- + Ba2++2Cl- → BaSO4 + 2Na+ + 2Cl-
* Lược bỏ những ion giống nhau ở cả 2 vế
Ba2+ + SO42- → BaSO4
PT ion rút gọn cho biết bản chất của phản ứng




7
Ví dụ: Viết phương trình phân tử và ion rút gọn
khi trộn dung dịch AgNO3 và NaCl ?

AgNO3 + NaCl AgCl ↓ + NaNO3

Pt ion đầy đủ:
Ag+ + NO3-+ Na+ + Cl- AgCl ↓+Na+ + NO3 -

Pt ion rút gọn:
Ag+ + Cl- AgCl


I- ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LI
2. Phản ứng tạo thành chất điện li yếu
Phản ứng tạo thành nước:
NaOH + HCl → NaCl + H2O

Na+ + OH- + H+ + Cl- → Na+ + Cl- + H2O
Phương trình ion rút gọn:
H+ + OH- → H2O
Bản chất phản ứng:
Là sự kết hợp giữa dd chứa ion H+ (axit)
và dd chứa ion OH- (bazơ) gọi là
phản ứng trung hòa.



I- ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LI
2. Phản ứng tạo thành chất điện li yếu
Vd2: Viết pt phân tử và ion rút gọn của phản ứng sau? Mg(OH)2 + HCl

Lời giải
Mg(OH)2 + 2HCl → MgCl2 + 2H2O
PT ion đầy đủ
Mg(OH)2 + 2H+ + 2Cl- → Mg2+ + Cl- + H2O
PT ion rút gọn
Mg(OH)2 + 2H+ → Mg2+ + H2O
Lưu ý:
Bazơ không tan + Axit → Muối + H2O
I- ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LI
2. Phản ứng tạo thành chất điện li yếu
b, Phản ứng tạo thành axit yếu
Cho dd HCl vào cốc đựng CH3COONa
Hiện tượng: Thấy có mùi giấm chua.
CH3COONa+HCl→CH3COOH + NaCl
PT ion đầy đủ:
Na+ + CH3COO- + H+ + Cl- → CH3COOH + Na+ + Cl-
Pt ion thu gọn:
CH3COO- + H+ → CH3COOH
I- ĐIỀU KIỆN XẢY RA PHẢN ỨNG TRAO ĐỔI ION TRONG DUNG DỊCH CHẤT ĐIỆN LI
3. Phản ứng tạo thành chất khí
Chuẩn bị 2 ống nghiệm đựng dd Na2CO3 và dd HCl.
Hiện tượng: thấy sủi bọt khí không màu

-Na2CO3+ 2 HCl → 2NaCl+ CO2+ H2O
PT ion đầy đủ:
2Na+ + CO32- + 2H++ 2Cl- → 2Na+ + 2Cl- + CO2 + H2O
PT ion rút gọn:
CO32- + 2H+ → CO2 ↑ + H2O
13
II- KẾT LUẬN
1. Phản ứng xảy ra trong dung dịch các chất điện li là phản ứng giữa các ion.
2. Điều kiện xảy ra phản ứng: sản phẩm có một trong các chất sau

Chất kết tủa
Chất điện li yếu
Chất khí
14
15
CỦNG CỐ
Bài tập 1: Các ion nào sau đây
cùng tồn tại trong 1 dung dịch?

Ba2+, Na+, Cl-, SO42-

B. Cu2+ , NH4+ , NO3-, SO42-

C. Fe3+ , Al3+, Cl- , OH -

D. Ag+, Ca2+ , Cl-, HCO3-

16
CỦNG CỐ
Bài tập 2: Phản ứng nào sau đây có
phương trình ion thu gọn là
H+ + OH- → H2O

BaCl2 + H2SO4 → BaSO4 + 2HCl

B. NaOH + HCl → NaCl + H2O

C. 3NaOH + FeCl3 → Fe(OH)3 +3NaCl

D. Na2CO3+2HCl→2NaCl + CO2+H2O


17
CỦNG CỐ
Bài tập 3( BT5- SGK 20)
Viết PT phân tử và ion rút gọn của các
phản ứng (nếu có) xảy ra trong các dung
dịch của các cặp chất sau:
a, Fe2(SO4)3 + NaOH

b, NH4Cl + AgNO3

c, NaF + HCl

d, MgCl2 + KNO3

e, FeS + HCl

f, HClO + KOH


Thank You