TIẾT 15, 16:
SÔNG NÚI NƯỚC NAM
(NAM QUỐC SƠN HÀ)

PHIÊN ÂM
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
DỊCH THƠ
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
- Chưa rõ tác giả
- Sau này nhiều sách ghi là Lý Thường Kiệt (danh tướng thời Lí).
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác: ra đời trong thời kì kháng chiến chống Tống
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt
- Bố cục: gồm 2 phần:
+ Hai câu đầu: Tuyên bố chủ quyền.
+ Hai câu cuối: Khẳng định chiến thắng.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hai câu thơ đầu:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Vằng vặc sách trời chia xứ sở
1. Hai câu thơ đầu:
+ Đế: Dùng với ý tôn vinh vua nước Nam.
+ Nước Nam là của người Nam -> Khẳng định ý thức độc lập, bình đẳng, tự cường ngang hàng, không phụ thuộc vào nước lớn.
+ Sự phân định địa phận, lãnh thổ đó được ghi ở “thiên thư”
-> Chủ quyền lãnh thổ của dân tộc Việt Nam là một điều hiển nhiên, rõ ràng, không thể khác. Đó là chân lí hợp đạo trời, thuận lòng người.
=> Lời tuyên bố về chủ quyền của đất nước
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
2. Hai câu thơ cuối:
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
Giặc dữ cớ sao phạm đến đây
Chúng mày nhất định phải tan vỡ.
2. Hai câu thơ cuối:
Thái độ rõ ràng, quyết liệt: coi kẻ xâm lược là “ nghịch lỗ”.
=> Cảnh báo về hành động xâm lược liều lĩnh, phi nghĩa của kẻ thù

Khẳng định sự thất bại nhục nhã của kẻ thù không thể tránh khỏi
→ Khẳng định niềm tin, ý chí quyết tâm chiến thắng kẻ thù bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập dân tộc.
III. TỔNG KẾT:
1. Nghệ thuật:
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Cách nói chắc nịch, cô đúc, cảm xúc nằm trong ý tưởng.
2. Nội dung:
- Thể hiện bản lĩnh, khí phách của dân tộc
- Nêu cao chân lí vĩnh viễn, lớn lao nhất, thiêng liêng nhất: nước VN là của người VN, không ai được xâm phạm, xâm phạm sẽ thất bại.