GIÁO VIÊN:PHAN THỊ MỸ DUYÊN
Tiết: 28,29,30
MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG
Đuổi hình bắt chữ
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 1
Sóc Trăng
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 2
Câu giờ
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 3
Tưởng tượng
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 4
Tranh sơn dầu
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 5
Đồng cam cộng khổ
01
02
3
04
05
Home
Trả lời
Câu 6
Kéo cưa lừa xẻ
Hoạt động 2:
HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Tiết 28,29,30 MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ.
I/ Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự.
1. Đoạn trích : SGK/ 91.
Câu hỏi thảo luận.( 5 phút)
a/ Đoạn trích kể về trận đánh nào?Trong trận đánh đó nhân vật vua Quang Trung làm gì, xuất hiện như thế nào?
b/ Chỉ ra chi tiết miêu tả trong đoạn trích. Các chi tiết ấy nhằm thể hiện những đối tượng nào?
Nhận xét :
a/- Đoạn trích kể về trận đánh đồn Ngọc Hồi của vua Quang Trung.
Vua Quang Trung chỉ huy đội quân đánh đồn Ngọc Hồi. Ông cưỡi voi đi đốc thúc.
Hãy chỉ ra các chi tiết miêu tả trong đoạn trích? Các chi tiết ấy nhằm thể hiện những đối tượng nào? (Theo mô hình)
Chi tiết miêu tả
Đối tượng được miêu tả
Quang Trung
truyền, kén hạng lính, cưỡi voi đi đốc thúc, gấp rút sai.
Quân lính
khoẻ mạnh, mười người khiêng 1 bức, lưng giắt dao ngắn,cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”
Cảnh giao chiến
khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước, chạm nhau, quăng ván xuống đất, chém bừa, cầm binh khí theo sau, nhất tề xông tới, …
Cảnh quân Thanh
tháo chạy
bỏ chạy toán loạn, giày xéo lên nhau... tên Thái thú Điền Châu tự thắt cổ chết, chém giết lung tung, thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối.
Cảnh ghép ván
lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín,..
Không gian
khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì…
Thời gian
mờ sáng ngày mồng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi.
Tiet
Tiêt
























CÂU HỎI THẢO LUẬN ( 3P).
CÁC SỰ VIỆC CHÍNH TRONG ĐOẠN TRÍCH.
-Vua Quang Trung cho ghép các tấm ván lại, cứ mười người khiêng một bức rồi tiến sát đồn Ngọc Hồi.
-Quân Thanh bắn ra không trúng người nào, sau đó phun khói lửa.
Quân của vua Quang Trung khiêng ván nhất tề xông lên mà đánh.
- Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.
a/ Nếu chỉ kể sự việc diễn ra như thế thì nhân vật vua Quang trung có nổi bật không? Trận đánh có sinh động không?Tại sao?
b/ So sánh các sự việc chính mà bạn nêu ra với đoạn trích.
c/ Vai trò của yếu tố miêu tả trong đoạn trích?
Đoạn văn 2:
Vua Quang Trung cho ghép ván lại, cứ mười người khiêng một bức, rồi tiến sát đến đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh bắn ra, không trúng người nào, sau đó phun khói lửa. Quân của vua Quang Trung khiêng ván nhất tề xông lên mà đánh. Quân Thanh chống đỡ không nổi, tướng nhà Thanh là Sầm Nghi Đống thắt cổ chết. Quân Thanh đại bại.
Đoạn 1: Vua Quang Trung lại truyền lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, tất cả là hai mươi bức. Đoạn kén hạng lính khoẻ mạnh, cứ mười người khênh một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành trận chữ “nhất”, vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc, mờ sáng ngày mùng 5 tiến sát đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh nổ súng bắn ra, chẳng trúng người nào cả. Nhân có gió bắc, quân Thanh bèn dùng ống phun khói lửa ra, khói toả mù trời, cách gang tấc không thấy gì, hòng làm cho quân Nam rối loạn. Không ngờ trong chốc lát trời bỗng trở gió nam, thành ra quân Thanh lại tự làm hại mình.
Vua Quang Trung liền gấp rút sai đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng lên trước. Khi gươm giáo của hai bên đã chạm nhau thì quăng ván xuống đất, ai nấy cầm dao ngắn chém bừa, những người cầm binh khí theo sau cũng nhất tề xông tới mà đánh. Quân Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán loạn giày xéo lên nhau mà chết. Tên Thái thú Điền Châu là Sầm Nghi Đống tự thắt cổ chết. Quân Tây Sơn thừa thế chém giết lung tung thây nằm đầy đồng, máu chảy thành suối, quân Thanh đại bại.
(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)
-Lấy sáu chục tấm ván , cứ ghép liền ba tấm làm một bức, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín.
-Cứ mười người khiêng một bức, lưng giắt dao ngắn, hai mươi người khác đều cầm binh khí theo sau, dàn thành hình chữ nhất.
-Vua Quang Trung cưỡi voi đi đốc thúc.
-Khói tỏa mù trời, cách gang tấc không thấy gì.

Đội khiêng ván vừa che vừa xông thẳng
lêntrước …quăng ván xuống đất, ai nấy
cầm dao ngắn chém bừa…
-Quân Thanh bỏ chạy tán loạn, giày xéo
lên nhau.
Quân Tây Sơn chém giết lung tung,
thay chất đầy đồng, máu chảy thành
suối…
(Sự việc)
(Sự việc hành động.)
(Nhân vật)
(Cảnh vật)
( Hành động)
( Hành động)
( Hành động, cảnh vật)
TIẾT 28,29,30 : MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
1. Đoạn trích Sgk/91
3. Kết luận : Ghi nhớ Sgk
2. Nhận xét :
a/- Đoạn trích kể về trận đánh đồn Ngọc Hồi của vua Quang Trung.
b/ Các chi tiết miêu tả:
- Các yếu tố miêu tả làm cho câu chuyện trở nên sinh động hấp dẫn, gợi cảm.
II. Luyện tập
=> Các yếu tố miêu tả làm cho câu chuyện trở nên sinh động hấp dẫn, gợi cảm.
Lưu ý:
- Tự sự đóng vai trò chủ đạo, miêu tả chỉ đóng vai trò bổ trợ.
Yếu tố miêu tả thường được thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh có sức gợi lớn (từ tượng thanh, tượng hình, nghệ thuật so sánh, nhân hoá…) làm cho câu chuyện thêm sinh động.
Yếu tố biểu cảm làm cho câu chuyện thêm sâu sắc.
Hoạt động 3: LUYỆN TẬP
BÀI TẬP 1
a/ Tìm yếu tố tả người trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều. Phân tích giá trị của yếu tố miêu tả ấy trong việc thể hiện nội dung đoạn trích.
b/ Tìm yếu tố tả cảnh trong đoạn trích Cảnh ngày xuân. Phân tích giá trị của yếu tố miêu tả ấy trong việc thể hiện nội dung đoạn trích
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhóm 1, 2: Tìm yếu tố miêu tả trong đoạn trích “Chị em Thuý Kiều”
Nhóm 3, 4: Tìm yếu tố miêu tả trong “Cảnh ngày xuân”?

Đầu lòng hai ả tố nga,
Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân.
Mai cốt cách tuyết tinh thần,
Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài sắc lại là phần hơn.
Làn thu thủy nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

Một hai nghiêng nước nghiêng thành,
Sắc đành đòi một tài đành họa hai.
Thông minh vốn sẵn tính trời,
Pha nghề thi họa đủ mùi ca ngâm.
Cung thương làu bậc ngũ âm
Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương
Khúc nhà tay lựa nên chương,
Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân.
Phong lưu rất mực hồng quần,
Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê.
Êm đềm trướng rủ màn che,
Tường đông ong bướm đi về mặc ai.
( Nguyễn Du – Truyện Kiều )
CHỊ EM THÚY KIỀU
MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
II. Luyện tập :
1. Bài tập 1: (SGK – 92)
Vân xem trang trọng khác vời,
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Hoa cười ngọc thốt đoan trang,
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da.
Kiều càng sắc sảo mặn mà,
So bề tài săc lại là phần hơn:
Làn thu thuỷ nét xuân sơn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.

(Chị em Thuý Kiều - Nguyễn Du)
Hãy tìm yếu tố tả người trong đoạn trích “ Chị em Thúy Kiều” và phân tích giá trị của những yếu tố miêu tả ấy trong việc thể hiện nội dung đoạn trích ?
Bài tập 1:
* Đoạn trích Chị em Thúy Kiều

- “Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”. / “Hoa cười ngọc thốt”
- “Mây thua nước tóc” / “Tuyết nhường màu da”.
-> Hình ảnh ước lệ ,gợi tả vẻ đẹp phúc hậu, đoan trang quý phái của Thúy Vân
“ Làn thu thu thuỷ, nét xuân sơn. / Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”.
-> Hình ảnh ước lệ ,gợi tả vẻ đẹp sắc sảo, mặn mà của Thúy Kiều .
- “Mai cốt cách, tuyết tinh thần”. -> Hình ảnh ước lệ tượng trưng gợi tả vẻ đẹp duyên dáng thanh cao, trong trắng của người thiếu nữ.
=> Dùng hình ảnh thiên nhiên để miêu tả nét đẹp con người (ước lệ). Từ đó thấy được vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu, quý phái của Thuý Vân; vẻ đẹp thông minh, sắc sảo của Thúy Kiều, qua đó dự báo số phận và cuộc đời của họ.
CẢNH NGÀY XUÂN
Ngày xuân con én đưa thoi,
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu muoi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
Thanh minh trong tiết tháng ba,
Lễ là tảo mộ hội là đạp thanh.
Gần xa nô nức yến anh,
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
Dập dỡu tài tử giai nhân,
Ngựa xe như nu?c áo quần nhu nêm.
Ngổn ngang gò đống kéo lên,
Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay.
Tà tà bóng ngả về tây,
Chị em thơ thẩn dan tay ra về.
Bu?c dần theo ngọn tiểu khê,
Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.
Nao nao dòng nước uốn quanh,
Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.

(Trích Truyện Kiều- Nguyễn Du)
. Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
Cỏ non xanh tận chân trời,
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
( Cảnh ngày xuân – Nguyễn Du)
Hãy chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn trích “ Cảnh ngày xuân” ?
Phân tích giá trị các yếu tố miêu tả trong việc thể hiện nội dung đoạn trích?
Bài tập 1:

* Đoạn trích Cảnh ngày xuân.
“Cỏ non xanh tận chân trời. / Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”.
-> Tả cảnh thiên nhiên đẹp, trong trẻo thanh khiết, giàu sức sống.
- “Gần xa nô nức yến anh” / “Dập dìu tài tử giai nhân”.
“Ngựa xe như nước, áo quần như nêm”. / “Ngổn ngang gò đống kéo lên
Thoi vàng vó rắc, tro tiền giấy bay”.
-> Tả cảnh sinh hoạt gợi không khí tấp nập, vui vẻ, nhộn nhịp…trong lễ hội Thanh minh.
“Nao nao dòng nước uốn quanh. /Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang”
-> Tả cảnh vật vắng vẻ, gợi cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến
=> Dùng những hình ảnh đặc sắc để vẽ nên một bức tranh mùa xuân tươi đẹp ,tràn đầy sức sống.
BT2: Viết đoạn kể lại đoạn trích “Cảnh ngày xuân” .
- Sử dụng yếu tố miêu tả để:
+Tả cảnh bức tranh mùa xuân .
+Tả cảnh mọi người đi du xuân.
+ Tả cảnh chị em Thúy Kiều du xuân trở về.
Nhân tiết Thanh minh, chị em Thúy Kiều cùng nhau đi du xuân. Cảnh ngày xuân thật là đẹp. Từng đàn chim én bay đi bay lại nhịp nhàng trên bầu trời như chiếc thoi đưa. Những bãi cỏ khô héo được hồi sinh phủ lên một màu xanh tít tắp tận chân trời. Những cành lê khoác trên mình một bộ cánh trắng muốt thướt tha, kiều diễm. Cỏ xanh, lê trắng hòa vào một, tạo nên bức tranh thiên nhiên trong sáng và tinh khôi. Mọi người đi chơi xuân nhộn nhịp, sôi động. Cô gái nào cũng sắm cho mình một bộ quần áo thật đẹp, thật sang.
Những trai tài, gái sắc ríu rít như chim yến chim oanh. Ngựa xe qua lại đông đúc, nhộn nhịp. Chị em Thúy Kiều cùng hòa mình vào không khí đó. Đi chơi xuân nhưng mọi người không quên những người đã khuất. Họ đốt vàng mã, vó rắc hi vọng rằng người đã khuất cũng sẽ được hưởng cuộc sống hạnh phúc ở thế giới bên kia…Bóng chiều đã ngả về tây, chị em Thúy Kiều thơ thẩn dang tay ra về. Chân bước đi mà lòng còn luyến tiếc buổi du xuân.
BT1: Giới thiệu trước lớp về vẻ đẹp của chị em Thúy Kiều bằng lời văn của mình. ( HS về nhà làm bài )
Gợi ý: Chú ý các yếu tố miêu tả ở bài tập 1 làm cho lời kể của mình cho sinh động, hấp dẫn.
Hoạt động 4: VẬN DỤNG
Hoạt động 4: VẬN DỤNG
BT2: Hãy viết một đoạn văn ngắn để kể lại một sự kiện đáng nhớ với em (có vận dụng yếu tố miêu tả).
Chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả đã được sử dụng trong đoạn văn
Bài tập 3 : Thêm yếu tố miêu tả hợp lý vào đoạn văn tự sự sau:
“ Mới đây mà đã hai mươi năm tôi rời xa ngôi trường cấp hai. Hôm nay, nhân dịp thành lập trường , tôi đã được về thăm trường cũ. Tôi đi tham quan các lớp học và thấy trường đã có nhiều thay đổi. Lúc ghé vào thăm lớp học cũ, tôi được gặp lại cô giáo chủ nhiệm - người cô mà tôi hằng yêu quý, kính trọng.”
Hoạt động 4: VẬN DỤNG
* Hướng dẫn tự học:
Nắm được vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự.
- Hoàn thành các bài tập còn lại trong SGK/92
Hướng dẫn tự học và chuẩn bị bài
* Hướng dẫn chuẩn bị bài: “ Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự”
Tổ 1& 2: Đọc lại đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngưng Bích” và trả lời các câu hỏi 1a,b,c/ sgk/117.
Tổ 3& 4: Đọc lại đoạn trích trong truyện ngắn “ Lão Hạc” của Nam Cao và nhận xét cách miêu tả nội tâm nhân vật của tác giả.