KHỞI ĐỘNG
Hãy chia sẻ với bạn về lỗi lầm mà em từng gây ra cho người khác
HOẠT ĐỘNG NHÓM
✅ Chuẩn bị các đồ dùng học tập: hộp màu, giấy, kéo, keo, băng keo,…
✅ Lấy ra hai tờ giấy giống nhau và xé một tờ giấy làm đôi
✅ Sử dụng các đồ dùng để nối tờ giấy đã xé lại
✅ Nhận xét về hai tờ giấy đó.
Tiết 2, 3
ĐỌC VĂN BẢN:
Bài học đường đời đầu tiên
- Tô Hoài -
(Trích “Dế Mèn phiêu lưu kí”)
I. Tìm hiểu chung
1. Đọc
2. Chú thích
Mẫm
Hủn hoẳn
Tợn
Xốc nổi
Cà khịa
Trịch thượng
1
2
3
4
5
6
3. Tác giả, tác phẩm
a. Tác giả:
Tô Hoài (1920 – 2014)
- Quê: Hà Nội
- Ông có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi.
- Các tác phẩm chính: “Võ sĩ bọ ngựa”, “Dê và Lợn”, “Đôi ri đá”, “Dế mèn phiêu lưu kí”, “Đảo hoang”, “Chuyện nỏ thần”…
b) Tác phẩm
- “Dế mèn phiêu lưu kí” là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà văn Tô Hoài.
Những tác phẩm viết cho thiếu nhi
b) Tác phẩm
- “Dế mèn phiêu lưu kí” là truyện đồng thoại nổi tiếng nhất của nhà văn Tô Hoài.
- Đoạn trích trích từ chương I.
- Phương thức biểu đạt chính: tự sự.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất (xưng “tôi”).
c. Bố cục
- Bố cục:
2 phần
+ P1: Từ đầu …sắp đứng đầu thiên hạ rồi.
 Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn.
+ P2: còn lại:
 Bài học đường đời đầu tiên.
II. Tìm hiểu văn bản
1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn
* Ngoại hình của Dế Mèn:
Thanh niên cường tráng.
Đôi càng tôi mẫm bóng.
Những cái vuốt …cứng dần và nhọn hoắt.
Đôi cánh tôi…dài kín xuống tận chấm đuôi.
Cả người tôi …một màu nâu bóng mỡ soi gương được.
Đầu tôi to ra và nổi từng tảng, rất bướng.
- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng dũng.
=> Chàng dế thanh niên cường tráng, rất khỏe, tự tin, yêu đời.
1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn
* Hành động của Dế Mèn:
Tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.
Lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
Cứ chốc chốc lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.
Tôi đi đứng oai vệ, làm điệu dún dẩy
Cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm.
Quát mấy chị Cào Cào
Ngứa chân đá một cái, ghẹo anh Gọng Vó.
=> Quá kiêu căng hợm hĩnh, không tự biết mình.
1. Bức chân dung tự hoạ của Dế Mèn
=> NT: Miêu tả, nhân hoá, giọng kể kiêu ngạo
Theo em hình ảnh Dế Mèn đẹp ở chỗ nào và chưa đẹp ở điểm nào?
2) Nhân vật Dế Choắt
Hình ảnh DC dưới cái nhìn của DM: Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt. Dế Choắt là tên tôi đã đặt cho nó một cách chế giễu và trịch thượng thế. Choắt nọ có lẽ cũng trạc tuổi tôi. Nhưng vì Choắt bẩm sinh yếu đuối nên tôi coi thường và gã cũng sợ tôi lắm.
Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc phiện. Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người cởi trần mặc áo ghi lê. Đôi càng bè bè, nặng nề, trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ. Đã vậy, tính nết lại ăn xổi ở thì (thật chỉ vì ốm đau luôn, không làm được), có một cái hang ở cũng chỉ bới nông sát mặt đất, không biết đào sâu rồi khoét ra nhiều ngách như hang tôi.
3. Bài học đường đời đầu tiên
Tôi chui tọt ngay vào hang, lên giường nằm khểnh bắt chân chữ ngũ. Bụng nghĩ thú vị: “Mày tức thì mày cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu thì mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu!”
… Mỗi câu “Chối này” chị Cốc lại giáng một mỏ xuống. Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất. Rúc trong hang mà bị trúng hai mỏ, Choắt quẹo xương sống, lăn ra kêu váng. Núp tận đáy đất mà tôi cũng khiếp, nằm im thin thít. Như đã hả cơn tức, chị Cốc đứng rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước, không chút để ý cảnh khổ đau vừa gây ra.
Biết chị Cốc đi rồi, tôi mới mon men bò lên. Trông thấy tôi, Dế Choắt khóc thảm thiết.
Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:
- Thôi tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
Thế rồi Dế Choắt tắt thở. Tôi thương lắm. Vừa thương vừa ăn ăn tội mình. Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến nỗi Choắt việc gì. Cả tôi nữa, nếu không nhanh chân chạy vào hang thì tôi cũng chết toi rồi.
Tôi đem xác Dế Choắt đến chôn vào một vùng cỏ bùm tum. Tôi đắp thành nắm mộ to…
3. Bài học đường đời đầu tiên
Cái chết của Dế Choắt
Nguyên nhân: Dế Mèn trêu chị Cốc, chị nổi nóng và mổ chết Dế Choắt để trút giận
Thái độ của Dế Choắt: không trách móc, ân cần khuyên nhủ → hiền lành, bao dung.
- Bài học về thói kiêu căng, ngạo mạn, ích kỷ (từ Dế Mèn): kiêu căng, hống hách, ngang ngược, ích kỷ không chỉ làm hại người khác mà còn gây ra hậu quả cho bản thân phải ân hận suốt đời.
- Bài học về tình thân ái, lòng bao dung nhân hậu (từ Dế Choắt): nên biết sống đoàn kết, tôn trọng, bao dung tha thứ cho lỗi lầm của người khác.
=> Bài học rút ra cho bản thân
- Tôn trọng sự khác biệt của bạn.
- Sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ khi bạn cần.
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
Cách miêu tả loài vật sinh động, trí tưởng tượng độc đáo.
Sử dụng các biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh…
Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất, tự nhiên, hấp dẫn.
2. Nội dung
Tính kiêu căng, hống hách, ích kỉ sẽ dẫn đến tội ác khiến ta phải ân hận suốt đời.
Hãy sống yêu thương, đồng cảm, tự tin, khiêm nhường…
3. Ý nghĩa
Không quá đề cao bản thân rồi rước hoạ.
- Cần biết lắng nghe, quan tâm, giúp đỡ mọi người xung quanh.
IV.
LUYỆN TẬP
Nếu có người bạn như Dế Choắt, em sẽ đối xử với bạn như thế nào?
V. VẬN DỤNG
Viết đoạn văn khoảng 5-7 dòng) kể lại một sự việc trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên bằng lời của một nhân vật do em tự chọn.