Khởi động
Đoán ô chữ
Ô chữ gồm 9 ký tự, bài thơ Sông núi nước Nam, Phò giá về kinh, Bánh trôi nước được viết bằng luật thơ nào?
Ô chữ gồm 8 ký tự, đây là tên 1 con đèo phân chia địa giới 2 tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh?
Ô chữ gồm 16 ký tự, đây là tên thường gọi của một nữ sĩ tài danh hiếm có, chồng bà làm tri huyện Thanh Quan?
ĐƯỜNG LUẬT – ĐÈO NGANG BÀ HUYỆN THANH QUAN
Đây là những thông tin liên quan đến một bài thơ, theo em đó là bài thơ nào ?
Bà Huyện Thanh Quan
Tiết 30
QUA ĐÈO NGANG

Nêu những hiểu biết về tác giả Bà Huyện Thanh Quan và bài “Qua Đèo Ngang”?

- Xác định thể thơ, phương thức biểu đạt, bố cục, hoàn cảnh sáng tác?
Qua Đèo Ngang
Bước tới Đèo Ngang, /bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, /lá chen hoa.
Lom khom /dưới núi, /tiều vài chú,
Lác đác /bên sông, /chợ mấy nhà.
Nhớ nước /đau lòng, /con quốc quốc,
Thương nhà /mỏi miệng, /cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, /trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, /ta với ta.
BỐ CỤC
2 câu đề: mở ý
2 câu thực: miêu tả cụ thể cảnh và người
2 câu luận: bàn luận, nhận xét.
2 câu kết: khép lại ý bài thơ
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú
Lác đác bên sông,chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại,trời, non, nước
Một mảnh tình riêng, ta với ta.


Qua Đèo Ngang
Đối
Đối
Hãy nêu hiểu biết của em về địa danh Đèo Ngang?

- Đèo Ngang nằm ở vị trí đặc biệt, phân cách địa giới giữa hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình.
Đèo Ngang

Hà Tĩnh
Quảng Bình
(1) Đèo Ngang: thuộc dãy Hoành Sơn, một nhánh của dãy Trường Sơn, chạy thẳng ra biển, phần chia địa giới hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh.
Một khúc quanh đẹp mắt của Đèo Ngang
Ngày 21/8/2004 hầm đường bộ qua Đèo Ngang đã được khánh thành sau một năm thi công. Hầm có chiều rộng 11.5m, cao 7.5m với 6 làn xe, mỗi làn rộng 3.5 m đảm bảo cho các phương tiện cơ giới đạt tốc độ tối đa 60km/h.
Qua Đèo Ngang
Bước tới Đèo Ngang,/bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá,/lá chen hoa.
Lom khom dưới núi,/tiều vài chú,
Lác đác bên sông,/chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng,/con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng,/cái gia gia.
Dừng chân đứng lại,/trời, / non, / nước,
Một mảnh tình riêng,/ta với ta.
- Bà Huyện Thanh Quan -
Giọng nhẹ nhàng, chậm, ngắt đúng nhịp. Đượm chút man mác buồn,

Cảnh tượng Đèo Ngang được miêu tả ở thời điểm nào trong ngày? Thời điểm đó có lợi thế gì trong việc bộc lộ tâm trạng của tác giả?
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Đèo Ngang
bóng xế tà,
Cỏ
cây
đá
lá
hoa
chen
chen
- Thời gian:
Buổi chiều tà
- Cảnh vật:
Gợi tâm trạng buồn, mong đợi sum hợp.
Cỏ, cây, đá, lá, hoa (liệt kê)
- Điệp từ:
“chen”
Rậm rạp, um tùm, chen chúc.
=> Cảnh vật hoang sơ, buồn vắng lúc chiều tà
II.Tìm hiểu chi tiết văn bản:
1. Hai câu đề:

? Cảnh Đèo ngang ở hai câu thơ hiện lên ntn (từ ngữ cụ thể)? Xác định các biện pháp nghệ thuật và nêu tác dụng của nó trong 2 câu thực?
“Lom khom dưới núi,/ tiều vài chú

Lác đác bên sông, /chợ mấy nhà”.
- Hình ảnh:
“tiều vài chú”, “chợ mấy nhà”
- Nghệ thuật:
+ Phép đối: “Lom khom >< lác đác”, “dưới núi” > < “bên sông”…
+ Đảo trật tự cú pháp
+ Số từ chỉ số lượng ít ỏi: “vài”, “mấy”
+ Từ láy tượng hình: “lom khom”, “lác đác”
 Cảnh vật thấp thoáng sự sống của con người, càng làm tăng thêm sự hoang vu, vắng vẻ của Đèo Ngang
VN
CN
CN
VN
Lom khom
Lác đác
bên sông
dưới núi
tiều vài chú
chợ mấy nhà
2. Hai câu thực:

? Cảnh Đèo Ngang còn được gợi tả qua những âm thanh nào? Âm thanh đó gợi cho chúng ta cảm giác gì? )? Xác định các biện pháp nghệ thuật và nêu tác dụng của nó trong 2 câu luận? Qua đó em hiểu như thế nào về nỗi nhớ nước thương nhà của tác giả?
“Nhớ nước đau lòng,/ con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng, /cái gia gia”.

 Nỗi niềm hoài cổ, nhớ nước thương nhà da diết của tác giả.
- Phép đối
- Ẩn dụ, điển tích: mượn tiếng kêu khắc khoải để bày tỏ nỗi lòng.
Quốc Tiếng chim cuốc
nước
- Đảo cấu trúc ngữ pháp
VN
CN
VN
CN
Gia
nhà
Tiếng chim đa da
Nhớ nước
Thương nhà
đau lòng
mỏi miệng
quốc quốc
gia gia
- Chơi chữ đồng âm, gần âm
3. Hai câu luận:
CHIM CUỐC
CHIM ĐA ĐA
? Câu thơ thứ 7 tác giả xuất hiện với hành động nào? Với hành động đó, toàn cảnh Đèo Ngang hiện lên như thế nào? Nhận xét về không gian đó?
? Câu 8 diễn tả về điều gì? Của ai? ? Nhận xét cách dùng từ ở câu 8?
? Xác định nghệ thuật tiêu biểu ở câu 7,8? Nêu tác dụng của BPNT đó?
(Câu hỏi gợi mở: Em hiểu ta với ta ở đây là ai? Là mấy người? ? Tương quan giữa cảnh “trời, non, nước” và “mảnh tình riêng” là tương quan như thế nào?Ở đây, t/g sử dụng BPNT gì? Theo em “tình riêng” của tác giả ở đây là gì? Thông qua cụm từ ta với ta tác giả bộc lộ cảm xúc nào?)
cao
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước
rộng
sâu
số ít
nhỏ
sâu kín
- Đối lập:
“trời, non,nước” >< “Ta với ta”.
- “ta với ta”:
đối diện với chính mình.
 Diễn tả nỗi buồn, cô đơn thầm lặng của tác giả trước thiên nhiên rộng lớn.
4. Hai câu kết:
 Không gian bao la rộng lớn, con người nhỏ bé cô đơn.
 Sử dụng bút pháp nghệ thuật tả cảnh ngụ tình.
MÔ HÌNH MẠCH CẢM XÚC
Bước tới
Cảnh sắc
Hoang vu
Rậm rạp
Tâm sự
Buồn tẻ
Mờ nhạt
Nhớ nước Thương nhà
Dừng chân
Tâm trạng
Buồn, cô đơn
Cảnh sắc
Bao la, rộng lớn
Cuộc sống
Cảnh đèo Ngang: đẹp, hoang sơ, gợi buồn
Tâm trạng: Hoài cổ nhớ nước, thương nhà da diết, buồn, cô đơn.
Tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
Nhân hoá, đảo ngữ,điệp từ, chơi chữ.
Miêu tả kết hợp biểu cảm.
Lời thơ trang nhã điêu luyện, âm điệu trầm lắng.
III.Tổng kết
3. Ý nghĩa văn bản
- Bài thơ thể hiện tâm trạng cô đơn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ của nhà thơ trước cảnh vật Đèo Ngang.
Ghi nhớ sgk/104

CẢNH ĐÈO NGANG NGÀY NAY
Chúc các em học tập tốt!
Goodbye