Mục tiêu bài học
Kiến thức:
Biết được các thông tin về tác giả, tác phẩm.
Cảm nhận được vẻ đẹp của đèo Ngang.
2. Năng lực:
Cảm thụ thẩm mĩ
Giao tiếp
3. Phẩm chất
Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, tự hào về vẻ đẹp của quê hương, đất nước.
Văn bản:
- Bà Huyện Thanh Quan -
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả- tác phẩm
Đọc phần Chú thích (SGK), em hãy giới thiệu 1 vài nét tác giả?
Tác giả
Tên thật: Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX
Quê quán: Nghi Tàm (nay thuộc Tây Hồ, Hà Nội)
Cuộc đời:
Giữ chức Trung cung giáo tập, chuyên dạy lễ nghi, văn chương cho công chúa, phi tần.

Sự nghiệp: để lại 6 bài thơ Nôm Đường luật

Phong cách sáng tác: Bác học, hoài cổ
Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
  Trên đường đi nhận chức, khi qua Đèo Ngang bà đã dừng chân ngắm cảnh và sáng tác bài thơ này.
Đèo Ngang nằm trên dãy núi Hoành Sơn - dải núi chạy từ dãy Trường Sơn phía tây đâm ngang ra tới biển Đông. Do tính chất địa lý và địa hình đặc biệt như vậy nên từ xưa Hoành Sơn và đèo Ngang luôn là chốt giữ hiểm yếu trên con đường thiên lý Bắc - Nam. Qua những thăng trầm của lịch sử và bao cuộc chiến tranh, ngày nay đèo Ngang là ranh giới giữa tỉnh Hà Tĩnh (phía bắc, thuộc xã Kỳ Nam, thị xã Kỳ Anh) và tỉnh Quảng Bình (phía nam, thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch).
Đèo Ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn,
phân cách địa giới 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
- Bà Huyện Thanh Quan -
Đọc diễn cảm
Bài thơ gồm mấy câu, mỗi câu mấy chữ. Từ đó, xác định thể thơ?
 8 câu, mỗi câu 7 chữ → Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường Luật
Em hãy nêu đặc điểm của thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật bằng cách hoàn thiện bảng sau:
Nội dung các câu đề -thực –luận –kết
1
2
3
Hai câu đề: Cái nhìn chung về cảnh vật Đèo Ngang
Hai câu thực: Cuộc sống con người ở Đèo Ngang
Hai câu luận: Tâm trạng của tác giả
4
Hai câu kết: Nỗi cô đơn đến tột cùng của nhà thơ
II. PHÂN TÍCH:
Tiết 27: Qua Đèo Ngang
-Bà Huyện Thanh Quan-

I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả, tác phẩm: SGK/102
2. Bố cục: 4 phần
II.Phân tích:
1.Bức tranh Đèo Ngang
Cảnh tượng Đèo Ngang được miêu tả và thời điểm nào trong ngày?
Thời điểm đó gợi tâm trạng tác giả như thế nào?
Thời gian: bóng xế tà
 gợi ra nỗi cô đơn, trống vắng
2 câu đề: Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa
Cảnh vật ở Đèo Ngang được miêu tả qua những sự vật nào?
Cảnh vật: Cỏ, cây, đá, lá, hoa NT: liệt kê
Gợi cảnh đèo Ngang còn hoang sơ, heo hút, vắng vẻ.
Từ nào được lặp lại trong câu thơ thứ 2?

“chen”lặp lại 2 lần→Điệp từ ; Đối: cỏ cây chen đá >
Với nghệ thuật đó tạo nên cảnh vật nơi đây như thế nào?

2 câu thực:
Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà
Cảnh hoang sơ, heo hút có sự xuất hiện của con người không? Những từ ngữ nào trong 2 câu thơ thể hiện điều đó?
Vài chú tiều lom khom dưới núi; Bên sông, thấp thoáng vài căn nhà
Để miêu tả hình ảnh ấy, tác giả sử dụng nghệ thuật nào. Em hãy chỉ rõ?
+ từ láy............................................................................
+ lượng từ ......................................................................
+đảo ngữ ........................................................................
+phép đối........................................................................
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
* Đảo ngữ + phép đối
-Phép đối: +Lom khom >< lác đác +Bên sông >< dưới núi
- Từ láy: lom khom, lác đác đưa lên đầu câu.
* Từ láy:
- Lom khom, lác đác
Gợi con người, cảnh vật thưa thớt, tiêu điều
* Lượng từ:
Vài, mấy
=>Số lượng ít ỏi
Cảnh Đèo Ngang là một bức tranh thiên nhiên lúc chiều tà, hùng vĩ, bát ngát, thấp thoáng có sự sống của con người nhưng còn hoang sơ, gợi cảm giác buồn, vắng lặng.
Tiết 27: Qua Đèo Ngang
-Bà Huyện Thanh Quan-

I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả, tác phẩm: SGK/102
2. Bố cục: 4 phần
II.Phân tích:
1.Bức tranh Đèo Ngang
-Cảnh thiên nhiên, núi đèo bát ngát, thấp thoáng có sự sống của con người nhưng còn hoang sơ
II. Phân tích:

2. Tâm trạng của nhà thơ (4 câu cuối: 2 câu luận, 2 câu kết)
Trong buổi chiều tà trên Đèo Ngang, nhà thơ đã nghe thấy âm thanh gì?
Âm thanh tiếng chim quốc và chim đa đa
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Phép đối:
Nhớ nước >< thương nhà
Đau lòng >< mỏi miệng
quốc quốc >< gia gia
Đảo ngữ
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
→Gợi nỗi nhớ, hoài cổ về triều đại nhà Lê, mà tác giả từng sống
Em hãy chỉ ra phép đối, đảo ngữ, chơi chữ trong 2 câu luận?
2 câu luận:
Quốc quốc (cuốc) ; Gia gia : (đa đa) →Chơi chữ dựa trên hiện tượng đồng âm
Chơi chữ
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Dừng chân đứng lại trời, non nước gợi không gian như thế nào?
Không gian rộng lớn
Trước không gian rộng lớn ấy, tác giả nhắc tới tình cảm riêng? Đó là tình cảm gì?
Tình cảm với quê hương, đất nước. Nhưng lại chỉ ta với ta, chỉ 1 mình nhà thơ → cô đơn, lạc lõng
Đây là nghệ thuật : Đối lập
2 câu kết:
Đối lập 2 hình ảnh
Dừng chân đứng lại: trời, non, nước
Một mảnh tình riêng, ta với ta
Trời, non, nước: Không gian mênh mông, vũ trụ hùng vĩ.
Một mảnh tình riêng: Nỗi tâm tư khép kín (con người nhỏ nhoi đơn lẻ).
“Ta với ta”
Đối diện với chính mình. 
Các con chữ câu kết đều mang một nỗi niềm đơn chiếc: “một - mảnh - riêng – ta – ta
Tất cả đều cực tả nỗi buồn thầm lặng cô đơn đến tột cùng của người lữ thứ.
Tiết 27: Qua Đèo Ngang
-Bà Huyện Thanh Quan-

I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả, tác phẩm: SGK/102
2. Bố cục: 4 phần
II.Phân tích:
1.Bức tranh Đèo Ngang
-Cảnh thiên nhiên, núi đèo bát ngát, thấp thoáng có sự sống của con người nhưng còn hoang sơ
2. Tâm trạng nhà thơ:
-Tâm trạng buồn, cô đơn, hoài cổ
III.Tổng kết : ghi nhớ SGK
III. TỔNG KẾT
Cảnh đèo Ngang: đẹp, hoang sơ, gợi buồn
Tâm trạng: Hoài cổ nhớ nước, thương nhà da diết, buồn, cô đơn.
Tả cảnh ngụ tình đặc sắc.
đảo ngữ,điệp từ, chơi chữ.
Lời thơ trang nhã điêu luyện, âm điệu trầm lắng.
Luyện tập
Nhớ nước, nhớ không gian lịch sử - văn hóa của 1 thời đại đã qua
Thương nhà, nhớ mái ấm gia đình, quê hương.
Nhớ nước, thương nhà và mang một nỗi buồn thầm lặng, bâng khuâng.
Nỗi uất ức, oan khuất khi phải từ bỏ nơi mình yêu quý để đi đến một nơi hoang vu.
Tâm trạng của nhà thơ trong bài là tâm trạng:
“Lom khom…” đối với “lác đác…”
“Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”
“Lom khom…” đối với “lác đác…”; “Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”
“Nhớ nước…” đối với “thương nhà…”; “Bước tới…” đối với “Dừng chân…”
phép đối trong bài thể hiện ở từ ngữ?
Tả cảnh ngụ tình
Đối lập cảnh và tình
Tả cảnh là chủ yếu
Tả tình là chủ yếu
Biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng trong bài là:
* Dặn dò:
- Sưu tầm thêm một số bài thơ nói về Đèo Ngang.
Soạn bài mới
Đọc thuộc, tập đọc diễn cảm bài thơ.