MÔN : Ngữ văn 8
Người thực hiện: Phạm Thị Mỹ Dung
Giáo viên: Trường THCS Trường Sơn
CHÀO QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM
VỀ DỰ TIẾT HỌC HÔM NAY
Kiểm tra bài cũ

? Xác định biện pháp tu từ trong bài ca dao sau:
“Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con”.
( Ca dao )








Em hãy kể tên các biện pháp tu từ đã học ?

* Bài ca dao sử dụng phép tu từ so sánh:
Công cha (như ) núi Thái Sơn, nghĩa mẹ (như ) nước trong nguồn chảy ra .
Phép so sánh có tác dụng khẳng định công ơn to lớn của cha mẹ.
TIẾT 37: NÓI QUÁ
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối ).
(Tục ngữ
b. Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất ngắn
Nói quá sự thật
Mồ hôi đổ rất nhiều
Cách nói đúng sự thật
Ví dụ:
So sánh hai cách nói
Nói quá sự thật
Nói đúng sự thật
a. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
( Tục ngữ)
b. Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)
Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất ngắn
Mồ hôi đổ rất nhiều
→ Cách nói của tục ngữ, ca dao hay hơn vì nhấn mạnh được điều muốn nói, gây ấn tượng mạnh cho người đọc, người nghe.
Phóng đại mức độ
quy mô, tính chất
của sự vật hiện
tượng
Nhằm nhấn mạnh,
gây ấn tượng,
tăng sức biểu cảm
Biện pháp tu từ
Nói quá
Trong các câu ở cột A, câu nào phóng đại về mức độ, câu nào phóng đại quy mô, câu nào phóng đại tính chất của sự vật, hiện tượng.
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
Thế nào là biện pháp tu từ nói quá ? Tác dụng?
* Lưu ý:
- Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, thậm xưng, phóng đại, cường điệu.
Nói quá thường kết hợp với so sánh.
Nói quá thường được sử dụng trong lời nói hàng ngày, thành ngữ, tục ngữ, thơ văn châm biếm, thơ văn trữ tình.
a. Nhớ, nhớ. Chết xuống đất vẫn không quên.

Người nói phóng đại mức độ lời hứa lên,
đến chết vẫn còn nhớ để thể hiện đó là
lời hứa chắc chắn.
Nói khoác
Nói quá
Tạo ra tiếng cười hoặc sự chê bai
những kẻ khoác lác làm gì có quả
bí to bằng cái nhà.
Ví dụ:
Phân biệt nói quá và nói khoác
Nói quá
Nói khoác
Giống nhau
Đều phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.
Mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm. Nói quá là hành động nói có tác động tích cực.
Khác nhau
Mục đích làm cho người nghe tin vào những điều không có thật, tạo tiếng cười có ý nghĩa phê phán những kẻ khoác lác trong cuộc sống. Nói khoác là hành động nói có tác động tiêu cực.
XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
1
Khoẻ như voi
2
XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
Nhanh như chớp
XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
Ném tiền qua cửa sổ
3
XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
4
Ăn như mèo
Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:
a) Bàn tay ta làm nên tất cả .
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)
b) Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ sáng đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được. (Nguyễn Minh Châu)
c) […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.
(Nam Cao)
1. Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:
a) Bàn tay ta làm nên tất cả .
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)
→ Biện pháp nói quá: Sỏi đá cũng thành cơm.
Ý nghĩa: Nhấn mạnh sự quyết tâm cũng như công sức của con người. Dù có khó khăn đến đâu mà quyết chí, gắng sức cũng sẽ đạt kết quả mỹ mãn.
1. Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:
b) Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi. Từ sáng đến giờ em có thể đi lên đến tận trời được.
(Nguyễn Minh Châu)
→ Biện pháp nói quá: Đi đến tận trời được.
Ý nghĩa : Thể hiện ý chí nghị lực cũng như lòng lạc quan tin tưởng của con người. Mặc khác còn để trấn an mọi người rằng vết thương nhỏ chẳng có nghĩa lý gì.
1. Bài tập 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:
c) […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.
(Nam Cao)
→ Biện pháp nói quá: Thét ra lửa
Ý nghĩa: Nhấn mạnh vào tính cách nhân vật. Cụ bá là kẻ có quyền uy, hống hách.
2. Bài tập 2: Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống/....../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: Bầm gan tím ruột; Chó ăn đá gà ăn sỏi; Nở từng khúc ruột; Ruột để ngoài da; Vắt chân lên cổ.
Ở nơi ............................... thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà.
Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng .........................
Cô Nam tính tình sởi lởi,.........................
Lời khen của cô giáo làm cho nó ...........................
Bọn giặc hoảng hồn .......................... mà chạy.
chó ăn đá gà ăn sỏi
bầm gan tím ruột
ruột để ngoài da
nở từng khúc ruột
vắt chân lên cổ

3. Bài tập 3: Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

- Nàng Kiều có sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
- Có trí tuệ con người mới có thể dời non lấp biển.
- Nhân dân ta biết đoàn kết thì có thể lấp biển vá trời.
- Thánh Gióng là một vị thần mình đồng da sắt.
- Nghĩ nát óc cũng không thể giải được bài toán này.
Luật chơi:
- Chia lớp thành 2 nhóm (Dồn v� K?t). Mỗi nhóm cử đại diện chọn các ngôi sao (câu hỏi). Lần lượt đại diện từng nhóm sẽ trả lời (thời gian là 30s). Mỗi câu trả lời đúng đạt 10đ.
- Nếu hết thời gian 30s mà đại diện nhóm không trả lời được thì nhóm sẽ cử một bạn khác bổ sung. Sau khi bổ sung vẫn chưa có câu trả lời chính xác thì chuyển quyền trả lời câu hỏi cho nhóm còn lại. Mỗi câu trả lời đúng đạt 5đ.
NGÔI SAO MAY MẮN
Thế nào là biện pháp tu từ nói quá ? Tác dụng?
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
NGÔI SAO MAY MẮN
Xác định phép nói quá trong ví dụ dưới đây:
Lỗ mũi mười tám gánh lông
Chồng yêu chồng bảo tơ hồng trời cho.
(Ca dao châm biếm)
Mười tám gánh lông
NGÔI SAO MAY MẮN
Nói quá còn có tên gọi khác là gì?
Nói quá còn có tên gọi khác là khoa trương, thậm xưng, phóng đại, cường điệu.
Nằm lưng chẳng tới giường
Xác định phép nói quá trong ví dụ dưới đây:
Đêm nằm lưng chẳng tới giường
Mong trời mau sáng ra đường gặp em
(Ca dao)
* HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ:
Sưu tầm thơ văn, thành ngữ, tục ngữ, ca dao và có sử dụng phép nói quá .
Làm bài tập 5 sgk/103 (Dành cho em học sinh khá, giỏi…)
Xem trước bài: Nói giảm, nói tránh.