Môn Ngữ văn 8
Giáo viên: Nguyễn Thái Sơn
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Tình thái từ là gì?
Câu hỏi
2. Những từ in đậm trong các câu sau thuộc nhóm tình thái từ nào đã học?
Bác trai đã khá rồi chứ?
b. Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?
c. U bán con thật đấy ư?
d. Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?
KHÓC NHƯ MƯA
Tiết 31
NÓI QUÁ
“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối”
(Tục ngữ)
Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hột đắng cay muôn phần.
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả
Ví dụ:
a/ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng.
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)
b/ Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần (Ca dao)
Nói quá sự thật
Cách nói đúng sự thật
Đêm tháng năm rất ngắn
Ngày tháng mười rất ngắn
Mồ hôi đổ rất nhiều
So sánh hai cách nói
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả
Nhằm nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
* Ghi nhớ: SGK (Tr. 102)

Kết luân:
Bài tập nhanh
Hãy tìm biện pháp nói quá và chỉ ra tác dụng của chúng trong câu sau?
- Cậu nhớ lời mình dặn chưa?
- Nhớ, nhớ. Chết xuống đất vẫn không quên.
a. Tức! Tức quá! Chỉ muốn ăn tươi, nuốt sống nó ngay thôi.
* Bài tập nhanh
Trường hai hợp nào sau, đâu là biện pháp nói quá, đâu là nói khoác?
“Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí. Một anh thấy quả bí to, kêu lên:
– Chà, quả bí kia to thật!
Anh bạn có tính hay nói khoác, cười mà bảo rằng:
– Thế thì đã lấy gì làm to. Tôi đã từng thấy những quả bí to hơn nhiều. Có một lần, tôi tận mắt trông thấy một quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa.
Anh kia nói ngay:
– Thế thì đã lấy gì làm lạ. Tôi còn nhớ, một bận tôi trông thấy một cái nồi đồng to bằng cả cái đình làng ta…”
Thảo luận nhóm
Phân biệt nói quá với nói khoác?
Giống nhau:
Khác nhau:
(Thời gian: trong vòng 4 phút.)
Ph�n bi�?t bi�?n pha?p tu tu` no?i qua? vo?i no?i khoa?c.
Ph�n bi�?t bi�?n pha?p tu tu` no?i qua? vo?i no?i khoa?c.
Đều phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả.
Nhằm mục đích nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
=> tác động tích cực
Nhằm mục đích làm cho người nghe tin vào những điều không có thật.
=> tác động tiêu cực.

* Lưu ý:
- Nói quá còn có các tên gọi khác như: thậm xưng, khoa trương, phóng đại, cường điệu, ngoa ngữ.
Nói quá thường đi kèm với các biện pháp tu từ khác như: So sánh, ẩn dụ.
Nói quá thường được sử dụng trong thơ ca châm biếm, thơ ca trữ tình… và trong lời nói hằng ngày.
Phân biệt nói quá với nói khoác.
II. LUYỆN TẬP
NÓI QUÁ
 Bài 1: Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng.
a/ Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
II. LUYỆN TẬP
b/ Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi.
Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời được.
c/ […] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.
 Bài 2: Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống /..../ để tạo thành biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.
a. Ở nơi ............................... thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau trồng cà.
b. Nhìn thấy tội ác của giặc ai ai cũng …...............
chó ăn đá gà ăn sỏi
bầm gan tím ruột
c. Cô Nam tính tình xởi lởi .........................
d. Lời khen của cô giáo làm cho nó ...........................
e. Bọn giặc hoảng hồn .......................... mà chạy.
ruột để ngoài da
nở từng khúc ruột
vắt chân lên cổ

 Bài 3: Đặt câu với các thành ngữ sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

Nếu anh em trong nhà mà biết yêu thương, giúp đỡ nhau thì dù lấp biển vá trời cũng có thể làm xong.
Mẹ giống như một chiến sĩ mình đồng da sắt đã chống chọi với mọi khó khăn trong cuộc đời để bảo vệ con.
Mình nghĩ nát óc mà vẫn chưa giải được bài toán này.
Khi có sức mạnh của sự đoàn kết thì chúng ta có thể dời non lấp biển.
Thúy Kiều trong tác phẩm cùng tên của Nguyễn Du là người phụ nữ đẹp nghiêng nước nghiêng thành.
 Bài 4:
XEM HÌNH ĐOÁN CHỮ
1
KHỎE NHƯ VOI
2
ĐEN NHƯ CỘT NHÀ CHÁY
NHANH NHƯ CHỚP
3
CHẬM NHƯ RÙA
4
GẦY NHƯ QUE CỦI
5
ĂN NHƯ MÈO
6
Ném tiền qua cửa sổ
TƯƠI NHƯ HOA
8
NGÁY NHƯ SẤM
9
TRẮNG NHƯ TUYẾT
10


BT5: Viết đoạn văn hoặc đoạn hội thoại có sử dụng biện pháp nói quá.

* Đoạn văn:
“…Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa. Chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng vui lòng…”

( Hịch tướng sĩ - Trần Quốc Tuấn)



Chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ
Các em học sinh chăm ngoan học giỏi