MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
I. Mục tiêu:
- Học sinh hiểu thế nào là câu ghép thể hiện quan hệ nguyên nhân - kết quả, quan hệ điều kiện (giả thiết) - kết quả, quan hệ tương phản, quan hệ tăng tiến.
- Biết tạo ra các câu ghép mới bằng cách đảo vị trí các vế câu, chọn quan hệ từ thích hợp, thêm vế câu thích hợp vào chỗ trống để tạo thành một câu ghép.
- Có ý thức dùng đúng câu ghép và biết sử dụng đúng các cặp quan hệ từ.
II. Khởi động
Chọn từ, cặp quan hệ từ nào dưới đây điền vào (...) để câu văn được hoàn chỉnh :
a) (...) kỳ kiểm tra này, Nam được điểm cao (...) bố mẹ Nam rất vui.
A. Nếu - thì
B. Tại vì – cho nên
C. Không chỉ - mà
D. Chẳng những - mà còn
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
b) Tấm chăm chỉ, hiền lành (...) Cám thì lười biếng, độc ác.
A. thì
B. nếu
C. còn
D. hễ
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
Bài tập 1:
Tìm các vế câu chỉ nguyên nhân, chỉ kết quả và quan hệ từ, cặp quan hệ từ nối các vế câu trong những ví dụ sau:
a) Nhờ Lan chăm chỉ học hành mà bạn đã có nhiều tiến bộ trong học tập.

b) Vì Mai vẽ đẹp, Mai học hội họa.

Bài tập 1:
Tìm các vế câu chỉ nguyên nhân, chỉ kết quả và quan hệ từ, cặp quan hệ từ nối các vế câu trong những ví dụ sau:
a) Nhờ Lan chăm chỉ học hành mà bạn đã có nhiều tiến bộ trong học tập.
.

Câu trên có 2 vế câu :
- Vế 1: Chỉ nguyên nhân ( Nhờ Lan chăm chỉ học hành)
- Vế 2: Chỉ kết quả ( bạn đã có nhiều tiến bộ trong học tập)
Vậy cặp từ chỉ quan hệ trên là: Nhờ - mà
Bài tập 1:
Tìm các vế câu chỉ nguyên nhân, chỉ kết quả và quan hệ từ, cặp quan hệ từ nối các vế câu này trong những ví dụ sau:
b) Vì Mai vẽ đẹp, Mai học hội họa.


NN
KQ
Vì
- Vế 1: Chỉ nguyên nhân ( Mai vẽ đẹp).
- Vế 2 : Chỉ kết quả ( Mai học hội họa).
Từ thể hiện quan hệ là từ vì
Vậy từ 2 ví dụ trên ta rút ra bài học:
Để thể hiện quan hệ nguyên nhân - kết quả giữa hai vế câu ghép ta có thể nối chúng bằng:
Một quan hệ từ: vì, bởi vì; nên, cho nên..
Hoặc một cặp quan hệ từ: vì..nên, bởi vì…cho nên..; tại vì..cho nên..
Bài tập 2:
Tìm vế câu chỉ điều kiện (giả thiết), vế câu chỉ kết quả và các quan hệ từ nối chúng trong những ví dụ sau:
Nếu ông trả lời đúng ngựa của ông đi một ngày được mấy bước thì tôi sẽ nói cho ông biết trâu của tôi cày một ngày được mấy đường.
Nếu ông trả lời đúng ngựa của ông đi một ngày được mấy bước
CN VN
thì tôi sẽ nói cho ông biết trâu của tôi cày một ngày được mấy đường.
CN VN
- Vế 1: chỉ giả thiết có từ nối đứng trước là từ (nếu).

- Vế 2: chỉ kết quả có từ nối đứng trước là từ (thì).
Nếu và thì là cặp quan hệ từ chỉ điều kiện-kết quả
Tìm vế câu chỉ điều kiện (giả thiết), vế câu chỉ kết quả và các quan hệ từ nối chúng trong những ví dụ sau:

- Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng.
Giả thiết kết quả
- Nếu là hoa, tôi sẽ là một đoá hướng dương.
Giả thiết kết quả

Từ bài tập trên ta rút ra bài học:

Để thể hiện quan hệ điều kiện-kết quả, giả thiết-kết quả giữa hai vế câu ghép ta có thể nối chúng bằng:

* Một quan hệ từ: nếu, hễ, giá, thì,…

* Hoặc một cặp quan hệ từ: Nếu-thì; nếu như-thì; hễ-thì; hễ mà-thì; giá-thì; giá mà-thì;…


Thêm một vế câu vào chỗ trống để tạo thành câu ghép chỉ quan hệ tương phản.
a) Tuy hạn hán kéo dài…………..
Tuy hạn hán kéo dài / nhưng cây cối trong vườn vẫn tươi tốt.

Tuy hạn hán kéo dài /, vụ mùa của bà con nông dân vẫn bội thu.
b) …………… nhưng các cô vẫn miệt mài trên đồng ruộng.
Mặc dù trời đã đứng bóng / nhưng các cô vẫn miệt mài trên đồng ruộng.
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
Bài tập 3:
Vậy để thể hiện mối quan hệ tương phản giữa hai vế câu trong câu ghép, ta có thể nối chúng bằng:

Một quan hệ từ: tuy, dù, mặc dù, nhưng…

Hoặc một cặp quan hệ từ: tuy….nhưng…; mặc dù…nhưng…; dù… nhưng…
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
Bài tập 4 :
Tìm và phân tích cấu tạo của câu ghép chỉ quan hệ tăng tiến trong mẩu chuyện vui sau:
Người lái xe đãng trí

Một người đàn ông hốt hoảng gọi điện tới đồn công an :
- A lô ! Xin các anh đến giúp tôi ngay ! Tôi đã khoá cửa xe cẩn thận nhưng bọn trộm vẫn đột nhập vào xe của tôi. Bọn bất lương ấy không chỉ ăn cắp tay lái mà chúng còn lấy luôn cả bàn đạp phanh. Thật không thể tưởng tượng nổi !
Lát sau, khi hai cảnh sát vừa được phái đi thì trực ban của đồn lại nhận được một cú điện thoại :
-Xin lỗi vì đã làm phiền các anh. Hoá ra tôi ngồi nhầm vào hàng ghế sau.
Theo báo MỰC TÍM
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
* Câu ghép có trong mẩu chuyện:
Câu 1. Tôi đã khoá cửa xe cẩn thận nhưng bọn trộm vẫn đột nhập vào xe của tôi.

Câu 2. Bọn bất lương ấy không chỉ ăn cắp tay lái mà chúng còn lấy luôn cả bàn đạp phanh.

Câu 3. Lát sau, khi hai cảnh sát vừa được phái đi thì trực ban của đồn lại nhận được một cú điện thoại.
* Câu ghép chỉ quan hệ tăng tiến:
Bọn bất lương ấy không chỉ ăn cắp tay lái mà chúng


còn lấy luôn cả bàn đạp phanh.
CN
CN
VN
VN
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
Cặp quan hệ từ là: không chỉ – mà (Sự việc tăng dần…)


Hai vế câu ghép nối với nhau bằng cặp quan hệ từ (không chỉ-mà) thể hiện mối quan hệ tăng tiến.

Các cặp từ chỉ quan hệ tăng tiến là: Không những-mà; không chỉ-mà; chẳng những-mà.
MÔN: LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Chủ đề: NỐI CÁC VẾ CÂU GHÉP BẰNG QUAN HỆ TỪ
Trò chơi: Nối A với B để có kết quả đúng nhất