CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
Môn: Ngữ văn 9
Huy C?n
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản:
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả
Giới thiệu sơ lược về tác giả Huy Cận?
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
- Huy Cận (1919 – 2005), tên thật là Cù Huy Cận.
Quê ở làng Ân Phú, huyện Vụ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho. Là nhà thơ lớn của phong trào thơ Mới.
Tác phẩm chính:
- Lửa thiêng (1940)
- Trời mỗi ngày lại sáng (1958)
- Đất nở hoa (1960)…
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Dựa vào chú thích SGK, em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm?
Bài thơ nằm trong tập thơ "Trời mỗi ngày lại sáng" (1958),là kết quả của chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh.
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác ngày 4/10/1958 ở Quảng Ninh, in trong tập "Trời mỗi ngày lại sáng“.
- Giữa năm 1958, chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh đã thổi cho hồn thơ Huy Cận một cảm hứng viết về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới. Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh đó.
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm + Miêu tả.
Tập thơ trời mỗi ngày lại sáng của Huy Cận, xuất bản 1958.Gồm 3 phần: “Tập thơ vùng mỏ” nói về những người công nhân đã đấu tranh và ngã xuống trước mũi súng của chủ Pháp; về những sự “đổi thịt thay da” của vùng mỏ khi công nhân giành được quyền làm chủ của mình.Trong “Trời mỗi ngày lại sáng” có cảm xúc vũ trụ, có kỉ niệm và tâm tình về những năm kháng chiến; có cảm nhận của nhà thơ trước cuộc sống mới ở Miền Bắc, cuộc đấu tranh của nhân dân Miền Nam trong những ngày đất nước còn bị chia cắt. “Biển rộng sông dài” ghi lại cảm xúc của tác giả trên đất bạn Liên Xô và Trung Quốc.
? Bằng kiến thức lịch sử em hãy cho biết tinh hình đất nước ta sau năm 1954 có đặc điểm gì nổi bật?
Tư liệu:
Năm 1954 chiến dịch ĐBP vừa kết thúc, đất nước bị chia làm 2 miền. Miền Nam tiếp tục chống đế quốc Mĩ. Miền Bắc được giải phóng tiến lên xây dựng CNXH.
Bài thơ được viết năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp, Miền Bắc được giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới. Không khí hào hứng, phấn chấn tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội và khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất, xây dựng đất nước mới.
Chuyến đi thực tế của mình ở vùng mỏ Quảng Ninh vào nưả cuối năm 1958, đã giúp cho nhà thơ thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần quan trọng mở ra chặng đường mới trong thơ Huy Cận
Ra khơi
Trở về
Đánh bắt cá
Bình minh
Đêm trăng
Hoàng hôn
Thiên nhiên
Con người
theo trình tự thời gian
theo chuyến hành trình chuyên biển
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận-
 
 
 
 
 
 
Mặt trời xuống biển như hòn lửa(1).
Sóng đã cài then, đêm sập cửa(2).
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc(3)biển đông lặng,
Cá thu(4) biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
 

Cá nhụ cá chim cùng cá đé(5),
Cá song(6) lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
Bài thơ được sáng tác theo thể thơ gì?
b. Thể thơ:
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
Bảy chữ
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
c. Bố cục:
Bảy chữ
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận-
 
 
 
 
 
 
Mặt trời xuống biển như hòn lửa(1).
Sóng đã cài then, đêm sập cửa(2).
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc(3)biển đông lặng,
Cá thu(4) biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!
 
Hai khổ thơ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận-
 
 
 
 
 
 
Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng. 

Cá nhụ cá chim cùng cá đé(5),
Cá song(6) lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe,
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.

Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng,
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Bốn khổ thơ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
- Huy Cận-
 
 
 
 
 
 

Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Hòn Gai, 4- 10-1958
Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền trở về
I. Tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác:
b. Thể thơ:
c. Bố cục:
Bảy chữ
Ba phần
Nội dung:
Khắc họa hình ảnh hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống.
CẢNH ĐOÀN THUYỀN RA KHƠI
Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu tả khung cảnh gì?
I. Tìm hiểu chung.
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
(Huy Cận)
1. Cảnh đoàn thuyền ra khơi: (Khổ 1,2)
II. Tìm hiểu văn bản:
 
 
 
 
 
 
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
 
Hát rằng: cá bạc biển đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi! 
Đọc lại những câu thơ miêu
tả cảnh đoàn thuyền ra khơi.
? Cảnh đoàn thuyền ra khơi được miêu tả qua những hình ảnh thơ nào? Bằng nghệ thuật gì? Tác dụng?
1. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
*Cảnh thiên nhiên:
Mặt trời.............như hòn lửa.
+Mặt trời to, tròn, đỏ rực như 1 quả cầu lửa khổng lồ đang từ từ lặn xuống biển, sắc đỏ như được cộng hưởng, nhân lên nhờ nước biển
->Hình ảnh kỳ vĩ, lạ mà thực được nhìn từ trên con thuyền giữa biển, gợi 1 ngày tàn mà không hoang vắng, rất hùng vĩ, tráng lệ.
Sóng cài then, đêm sập cửa.
+NT nhân hóa ẩn dụ gợi liên tưởng: Vũ trụ như 1 ngôi nhà lớn, màn đêm là cánh cửa khổng lồ, sóng là then cài.
-> gợi sự nghỉ ngơi thư giãn của thiên nhiên, vũ trụ.
*Con người lao động:
“Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi”.
Từ nào đáng chú ý?
Tác dụng?
‘‘Hát rằng: Cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
“Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi”.
+ Phó từ lại:
. Gợi sự tương phản giữa thiên nhiên với vũ trụ
. Công việc đánh bắt cá thành lệ thường đều đặn như nhịp sống lại khởi đầu
Câu hát…khơi

+ Hình ảnh thơ lạ, vừa thực, vừa lãng mạn bay bổng
-> Diễn tả khí thế hào hứng, tươi vui của con người khi ra khơi, bắt tay vào lao động
Hát rằng...ơi
+So sánh, ẩn dụ -> lời ca gọi cá ca ngợi sự giàu đẹp của biển đêm gợi sự phấn khởi.
Tóm lại: 2 khổ thơ đầu là khúc mở cho bản tráng ca ca ngợi lao động, ca ngợi thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ.
Nhận xét về Hình ảnh thơ này? Diễn tả điều gì?
TG đã gợi tả bằng nghệ thuật gì về hình ảnh của cá trong tiếng hát? Tác dụng ?
* Biển ta giàu và đẹp như thế nhưng hiện nay môi trường biển ở nước ta như thế nào? Theo các em ta phải làm gì để bảo vệ môi trường biển cũng như các nguồn lợi thủy hải sản từ biển?
Dầu loang ở vùng biển Việt Nam
R?ng ng?p m?n bao ph?
Cá chết do ô nhiễm môi trường biển
Ô nhiễm môi trường du lịch
Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta xảy ra tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường biển rất nhiều do những nguyên nhân như hiện tượng biển tiến , biển lùi, bão biển, nước dâng, sự ô nhiễm không khí ,tràn dầu tự nhiên….Đặc biệt là do con người vứt, xả rác trên bãi biển, cùng các chất thải khác từ tàu thuyền ,(1.5 triệu tấn động vật chết mỗi năm vì ăn phải rác,2.4 triệu tấn dầu loang mỗi năm trên biển) gây thiệt hại cho một số vùng kinh tếhrt/, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân như: sản lượng cá đánh bắt gần bờ giảm, nhiều loài thuỷ hải sản nuôi trồng chết hàng loạt, ảnh hưởng xấu đến du lịch Biển là tài nguyên vô cùng quí giá đối với con người.
Biển cho ta cá tôm ,cho ta khóang sản và là nguồn kinh tế du lịch vô tận. Vì thế chúng ta phải biết yêu biển bảo vệ biển như bảo vệ chính mình bảo vệ với ý thức cao và bằng hành động cụ thể. Mỗi người dân phải nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, không được xả rác bừa bãi…
Luyện tập:
1.Cảm nhận về cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi>
2. Em hãy đưa ra một số giải pháp để tránh ô nhiễm môi trường biển ở nước ta?
-> Thái độ: giữ gìn, bảo vệ tài nguồn tài nguyên quí giá vô tận mà biển ban tặng cho con người.
+ Không xả rác thải, không đánh bắt, khai thác tùy tiện, bừa bãi.
+ Kêu gọi mọi người giữ gìn môi trường sinh thái của biển để phát triển cả ngành kinh tế du lịch biển đảo,...
+ Ra sức bảo vệ chủ quyền thiêng liêng vùng biển, vùng trời. Sẵn sàng lên tiếng, đấu tranh và đóng góp công sức cùng cả dân tộc giữ vững chủ quyền biển đảo nếu có kẻ thù xâm lăng,..
2. Cảnh đánh cá trên biển đêm
=>TN bao la, khoáng đạt, giàu đẹp
- Vẻ đẹp của người lao động yêu biển, yêu nghề,
chủ động, sáng tạo, say sưa hào hứng ước mơ chinh phục TN.
- Sự hài hoà giữa TN và con người lao động.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
*Thiên nhiên:
Mặt ….muôn dặm khơi.
+ Nói quá + nhân hóa -> h/a gợi sự gấp gáp, kì vĩ của TN trước 1 ngày mới, h/a lung linh có sự cộng hưởng của sắc màu.
*Con người:
Câu hát….trời
+ 3 h/a hoà quyện: câu hát - cánh buồm - con thuyền.
+ Biện pháp nhân hóa, h/a lớn lao, kì vĩ mang màu sắc thần thoại.
Tg đã miêu tả bằng nghệ thuật nào? Hiệu quả?
-> cuộc chạy đua giữa TN và con người, con người đã giành chiến thắng (chạy đua với thời gian để tranh thủ xây dựng, cống hiến)
=>Niềm phấn chấn, tự hào cao độ của tác giả trước vẻ đẹp của cuộc sống nơi biển cả.
III, Tổng kết
1. Nghệ thuật:
+ Âm điệu khoẻ, hào hùng
+ Cảm hứng hiện thực kết hợp lãng mạn.
+ Hình ảnh thơ đẹp, tráng lệ
+ Sự liên tưởng, tưởng tượng độc đáo
2. Nội dung:
+ Ca ngợi thiên nhiên, con người lao động; thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động
+ Bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của nhà thơ trước đất nước và cuộc sống.
Câu hỏi luyện tập:Khổ thơ cuối nói về khoảng
thời gian nào?







Bình minh
Đêm tối
Giữa trưa
Hoàng hôn
Kiểm
tra
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Học nội dung đã phân tích.
* Chuẩn bị: Bếp lửa.
- Đọc thơ và tìm hiểu nội dung phần chú thích.
- Phân tích bài theo hai khía cạnh:
+ Bếp lửa gợi nỗi nhớ thương và tình bà cháu.
+ Suy ngẫm về bà và bếp lửa.