Năm 1820 nhà bác học Ơ-xtét (Oersted) người Đan Mạch phát kiến về sự liên hệ giữa điện và từ. (Mà hàng nghìn năm về trước con người vẫn coi là hai hiện tượng tách biệt, không liên hệ gì với nhau)
Là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện. Giải phóng sức lao động cho con người. Với những ý nghĩa quan trọng đó chúng ta sẽ nghiên cứu điện và từ qua chương II. ĐIỆN TỪ HỌC
1777 - 1851
CHƯƠNG II: ĐIỆN TỪ HỌC
BÀI 21
NAM CHÂM VĨNH CỬU
I. TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
1. Thí nghiệm
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
C1: Các em hãy đề xuất, tiến hành một thí nghiệm để xem một thanh kim loại có phải là nam châm hay không?
Kim loại
Thanh sắt,(thép)
Thanh đồng
Thanh nhôm
I. TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
1. Thí nghiệm
C2: Đặt kim nam châm trên giá thẳng đứng như hình 21.1
Trả lời:
+Khi đã đứng cân bằng, kim nam châm nằm dọc theo hướng Nam Bắc địa lí.
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
I. TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
1. Thí nghiệm
Trả lời:
Khi đã đứng cân bằng trở lại, nam châm vẫn chỉ hướng Nam-Bắc như cũ.
Nam
Bắc
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
Bình thường, kim (hoặc thanh) nam châm tự do, khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hướng Nam-Bắc. Một cực của nam châm (còn gọi là từ cực) luôn chỉ hướng Bắc (được gọi là cực Bắc), còn cực kia luôn chỉ hướng Nam (được gọi là cực Nam).
I. TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
2. Kết luận
Người ta sơn màu để phân biệt cực của nam châm, hoặc ghi chữ N( North) chỉ cực Bắc, chữ S(South) chỉ cực Nam
Hút sắt, thép, niken, coban, gađôlini… ( kim loại có tính từ
Không hút đồng, nhôm, hợp kim Inox…
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
I. TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
2. Kết luận
Ảnh chụp một số loại nam châm
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
II. TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM
1. Thí nghiệm
C3: Đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau (Hình 21.3). Quan sát hiện tượng và cho nhận xét.
Trả lời:
Các cực cùng tên của hai nam châm đẩy nhau.
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
II. TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM
1. Thí nghiệm
C4: Đổi đầu của một trong hai nam châm rồi đưa lại gần nhau. Có hiện tượng gì xảy ra với các nam châm?
Trả lời:
Các cực khác tên thì hút nhau.
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
II. TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM
2. Kết luận
Khi đưa từ cực của hai nam châm lại gần nhau thì chúng hút nhau nếu các từ cực khác tên, đẩy nhau nếu các từ cực cùng tên.
Cách để nhận biết các cực của nam châm:
+Căn cứ vào màu sơn.
+ Căn cứ vào kí hiệu bằng chữ viết ( N hoặc S).
+Căn cứ vào sự định hướng của nam châm.
+ Căn cứ vào sự tương tác giữa hai nam châm.
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
III. VẬN DỤNG
C5 : Theo em, có thể giải thích thế nào hiện tượng hình nhân đặt trên xe của Tổ Xung Chi luôn chỉ hướng nam?
Do Tổ Xung Chi đã lắp đặt trên xe một kim nam châm.
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
Trả lời:
C6: Người ta dùng la bàn để xác định các hướng. Các nhóm tìm hiểu cấu tạo của la bàn? Hãy cho biết bộ phận nào của la bàn có tác dụng chỉ hướng? Giải thích? Biết rằng mặt số của la bàn có thể quay độc lập với kim nam châm
Bộ phận chỉ hướng của la bàn là kim nam châm. Bởi vì tại mọi vị trí trên Trái Đất (trừ ở hai cực) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam - Bắc
C7: Hãy nêu cách xác định từ cực của các nam châm trong phòng thí nghiệm?
C8: Hãy xác định tên các từ cực của thanh nam châm trên hình 21.5
N
S
Trả lời C8: Sát với cực có chữ N ( cực Bắc) của thanh nam châm treo trên dây là cực Nam của thanh nam châm cần xác định, còn cực kia là cực Bắc.
Hình 21.5
S
N
Chế tạo la bàn
Chế tạo một số động cơ
Hai cực cùng tên đẩy nhau
Hai cực khác tên hút nhau
Nam châm vĩnh cửu
Cực Nam
Cực Bắc
Tương tác
Ứng dụng
Cấu tạo
SO D? TU DUY
GHI NHỚ
*Nam châm nào cũng có hai từ cực. Khi để tự do, cực luôn chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, còn cực luôn chỉ hướng Nam gọi là cực Nam.
*Khi đặt hai nam châm gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên hút nhau.

TRONG THỰC TẾ:
LA BÀN DÙNG TRONG NGÀNH ĐỊA CHẤT
ỨNG DỤNG KHÁC CỦA NAM CHÂM
CÓ THỂ EM CHƯA BIẾT
Vào năm 1600, nhà Vật lí người Anh W.Ghin-bớt (Willam Gilbert, 1540-1603), đã đưa ra giả thuyết Trái Đất là một nam châm khổng lồ. Để kiểm tra giả thuyết của mình, Ghin-bớt đã làm một quả cầu bằng sắt nhiễm từ, gọi nó là “Trái Đất tí hon” và đặt các từ cực của nó ở các địa cực. Đưa la bàn lại gần Trái Đất tí hon ông thấy trừ ở hai cực, còn ở mọi điểm trên quả cầu, kim la bàn đều chỉ hướng Nam – Bắc. Hiện nay vẫn chưa có sự giải thích chi tiết và thỏa đáng về nguồn gốc từ tính của Trái Đất.

Lu?t choi:
Cĩ ba h?p qu� kh�c nhau, trong m?i h?p qu� ch?a m?t c�u h?i v� m?t ph?n qu� h?p d?n. N?u tr? l?i d�ng c�u h?i thì mĩn qu� s? hi?n ra. N?u tr? l?i sai thì mĩn qu� khơng hi?n ra. Th?i gian suy nghi d? tr? l?i c�u h?i l� 15 gi�y.
hép quµ may m¾n
CÔNG VIỆC VỀ NHÀ
*** Làm bài tập 1,2,3,4,5,6/ 26 SBT
*** Tham khảo bài 22 / 61 SGK
*** Học bài
Hộp quà màu vàng
Khẳng định sau đúng hay sai:
Sai
Đúng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Tính giờ
Khi một thanh nam châm thẳng bị gãy làm hai nửa thì hai nửa đều mất hết từ tính.
Hộp quà màu xanh
Sai
Đúng
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Tính giờ
Khẳng định sau đúng hay sai:
Hai thanh nam châm hút nhau khi đưa hai cực cùng tên vào gần nhau.
Hộp quà màu tím
ĐÚNG
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Tính giờ
Nam châm vĩnh cửu có đặc tính sau: có thể hút được các vật bằng sắt. Câu nói đó đúng hay sai?
SAI
III. VẬN DỤNG
Bài 1: Hãy xác định cực của nam châm trong các trường hợp sau:
BÀI 21: NAM CHÂM VĨNH CỬU
a
b
c
d
Phần thưởng là:
Một đóa hoa hồng tuyệt đẹp
Phần thưởng là một tràng pháo tay!
Phần thưởng là một số hình ảnh “đặc biệt” để giải trí.