TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
(Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
TRƯỜNG THCS NGUYỄN QUANG BÍCH
GV : Nguyễn Thị Bích Thùy
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
I/ Tiếp xúc van bản:
1. Dọc:
- Dọc giọng: Chậm, buồn, tỡnh cảm, nhịp 2/3.
2. Tỡm hiểu chú thích:
*Tác giả:
*Tác phẩm: "Vọng nguyệt hoài hương" (Ng?m trang nhớ quê) là một đề tài phổ biến trong thơ cổ Việt Nam và Trung Quốc.
* Từ khó: SGK/124
3. Bố cục:
Thể thơ: Thơ cổ thể: Ngũ ngôn Dường luật (Cả bài có 4 câu, 20 tiếng -> cô đọng, hàm xúc nhưng gợi mở ý tứ sâu sắc
4. Ch? d?:
B�i tho th? hi?n tỡnh c?m quờ huong th?m thớa sõu n?ng c?a nh� tho.

TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
II. Phân tích văn bản
Hai c©u ®Çu
*Câu 1:
NT:
C1: Quan s¸t b»ng thÞ gi¸c.
( Nếu hay tõ “sµng” b»ng tõ “¸n”, “tr¸c” (bµn) hoÆc tõ “®ình” (s©n)
-> ý th¬ thay ®æi.
Chữ “sµng” (gi­êng) gîi hình dung nhµ th¬ ®ang n»m trªn gi­êng, kh«ng ngñ ®­îc nhìn thấy ánh trăng xuyªn qua cöa, chiếu vµo ®Çu gi­êng.)

=> Đêm khuya tĩnh lặng trăng sáng, ở chốn xa quê hương, nhà thơ đang nằm trên giường trằn trọc không ngủ được.
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
*Câu 2:
NT:
C2: Cảm nhận b»ng c¶m gi¸c. “nghi thÞ”: ngì lµ -> Sù ngì ngµng, nghi ngê, khã ph©n biÖt. (Trăng s¸ng mµu tr¾ng gièng nh­ s­¬ng phñ trªn mÆt ®Êt. Mét hình ¶nh th¬ tuyÖt ®Ñp, thÓ hiÖn sù c¶m nhËn tinh tÕ cña nhµ th¬.)

-> C¶m gi¸c cña nhµ th¬ trong ®ªm trăng tÜnh lÆng. Mở ra không gian vừa thực vừa ảo làm rung động tâm hồn thi nhân
=>Hai c©u ®Çu:
-C¶nh ®ªm trăng thanh tÜnh m¬ mµng, lung linh, huyÒn ¶o.
- Tình c¶m yªu trăng, yêu thiªn nhiªn tha thiết .

TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
Liên hệ:
Trăng lµ ®Ò tµi mu«n th­ë, lµ nguån c¶m høng v« tËn cho c¸c nhµ th¬ x­a vµ nay:
+ Trăng xuÊt hiÖn nhiÒu trong th¬ Hå ChÝ Minh, trăng nh­ ng­êi b¹n tri kØ ®èi víi B¸c: “Trăng nhßm khe cöa ng¾m nhµ th¬”; “Trăng vµo cöa sæ ®ßi th¬…”.
+ Víi LÝ B¹ch, trăng g¾n víi bao kØ niÖm th­ë thiÕu thêi, «ng th­êng lªn nói Nga Mi ®Ó ng¾m trăng, lóc tr­ëng thµnh nhµ th¬ th­êng ng¾m trăng buån n¬i quan ¶i. Giê ®©y n¬i ®Êt kh¸ch quª ng­êi, mét mình trong ®ªm khuya thanh tÜnh l¹nh lÏo c« ®¬n, trăng l¹i ïa vµo n¬i nhµ th¬ ®ang n»m tr»n träc kh«ng ngñ.
- 2 c©u ®Çu: Kh«ng ph¶i chØ thuÇn t¶ c¶nh trăng s¸ng mµ cßn gîi t©m tr¹ng suy t­ cña nhµ th¬ (nh­ng t¶ c¶nh vÉn lµ chÝnh)).
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
2. Hai câu cuối:
NT:
- Miêu tả, biểu cảm, sd các động từ. NT đối sử dụng hi?u qu?, tả cảnh để tả tỡnh.
+ Cử đầu (Ngẩng đầu) >< đê đầu (cúi đầu)
+ Vọng minh nguyệt (nhỡn trang sáng) >< tư cố hương (nhớ cố hương).
- Dối lập: Hai tư thế: Ngẩng >< cúi. Hai tâm trạng: nhỡn >< nhớ. Hai đối tượng: trang sáng >< cố hương.
-> Hai câu cuối đối nhau: Tuong d?ng số lượng ch?, cấu trúc ng? pháp, từ loại tương ứng -> Tạo sự hài hoà, cân đối, lời thơ trôi chảy, nhịp nhàng có nhạc điệu, ý thơ được nhấn mạnh.
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
* Ngẩng đầu : Hướng ra ngoại cảnh
- D? kiểm nghiệm vùng sáng trước giường là trang hay sương.
*Cúi đầu : Hu?ng v�o tõm c?nh: v?i n?i nh? quờ huong da di?t
("trang sỏng" dó làm sống dậy bao c?m xỳc của một hồn thơ yờu quờ huong sõu n?ng).

=> Tỡnh yêu thiên nhiên sâu sắc và n?i nh? quê hương da diết trong tõm h?n c?a nh� tho Lí Bạch.
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
III/ Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Bài thơ ngắn gọn, viết theo hỡnh thức cổ thể (ng? ngụn t? tuy?t ).
- Phương thức biểu cảm trực tiếp và gián tiếp: Tả cảnh ngụ tỡnh. Nghệ thuật đối, từ ng? giản dị.
2. í nghia:
Bộc lộ tỡnh yêu với thiên nhiên, tấm lòng yêu quê hương da diết.
Sự gắn bó, nỗi nhớ quê hương tha thiết của một người con sống xa quê trong đêm trang thanh tĩnh.

* Ghi nh?: SGK T124
TIẾT 41: CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Tĩnh dạ tứ)
- Lí Bạch -
IV. Luyện tập:
1. Bài tập 1 (SGK/125):
Dêm thu trang sáng như gương
Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà.
- Hai câu thơ dịch đã nêu tương đối đủ ý, tỡnh cảm của bài thơ.
- Một số điểm khác:
+ Lý Bạch không dùng phép so sánh "sương" chỉ xuất hiện trong cảm nghĩ của nhà thơ.
+Bài thơ ẩn chủ ng?, không nói rõ là Lý Bạch
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT