WELCOME TEACHERS
TO CLASS
HẠNH PHÚC CỦA MỘT TANG GIA
Trích: Số đỏ
- VŨ TRỌNG PHỤNG -
Mục tiêu bài học
- Bộ mặt thật của xã hội tư sản thành thị lố lăng, kệch cỡm.
- Thái độ phê phán mạnh mẽ xã hội đương thời giả dối, đồi bại và nỗi xót xa kín đáo của tác giả trước sự băng hoại đạo đức
- Bút pháp trào phúng đặc sắc
NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc hiểu văn bản
1. Nhan đề và tình huống
2. Những chân dung biếm hoạ
3. Cảnh đám tang
III. Tổng kết
Hãy nêu những nét cơ bản về tác giả
Vũ Trọng Phụng?
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
VŨ TRỌNG PHỤNG
1912-1939
- Vũ Trọng Phụng sinh tại Hà Nội, xuất thân trong gia đình nghèo.
- Bệnh tật và nghèo khó sống chật vật bằng nghề viết. Năm 1939 mất ông mất vì bệnh lao
- Nhà văn hiện thực xuất sắc trước Cách mạng

 Mệnh danh là ông vua phóng sự đất Bắc
- Phong cách sáng tác: cây bút trào phúng bậc thầy thể hiện thái độ căm phẫn đối với xã hội
- Ông thành công ở 2 thể loại: tiểu thuyết và phóng sự.


Một số tác phẩm của Vũ Trọng Phụng được tái bản gần đây.
2. Tác phẩm
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Em hãy tóm tắt tiểu thuyết
Số đỏ?
a. Tiểu thuyết Số đỏ
Xuân tóc đỏ
Bà phó Đoan
Văn Minh
Cô Tuyết
Cậu Tú Tân
Cụ cố Hồng
Cụ cố Tổ
Vô học
Tinh quái
Lưu manh
Kẻ vô lại
Hạ lưu vỉa hè
Vô học
Tinh quái
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Kẻ vô lại
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Hạ lưu vỉa hè
Kẻ vô lại
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Kẻ vô lại
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Hạ lưu vỉa hè
Kẻ vô lại
Lưu manh
Vô học
Tinh quái
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Nhà cải cách xã hội
Cố vấn báo gõ mõ
Doctor
Sinh viên trường thuốc
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Cố vấn báo gõ mõ
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Doctor
Cố vấn báo gõ mõ
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Cố vấn báo gõ mõ
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
Doctor
Cố vấn báo gõ mõ
Nhà cải cách xã hội
Con rể cụ cố Hồng
Anh hùng cứu quốc
- Tóm tắt:
- Giá trị nội dung: Đả kích sâu sắc và lên án gay gắt xã hội tư sản thành thị chạy theo lối sống nhố nhăng, đồi bại, tha hóa đạo đức
- Giá trị nghệ thuật: thể hiện một trình độ tiểu thuyết già dặn, bút pháp châm biếm đặc biệt sắc sảo.
2. Tác phẩm
a. Tiểu thuyết Số đỏ
→ Số đỏ được coi là tác phẩm xuất sắc nhất của văn học Việt Nam, có thể “ làm vinh dự cho mọi nền văn học” (Nguyễn Khải)
b. Đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia

* Xuất xứ: Trích từ chương XV của tiểu thuyết “Số đỏ” của VTP (1936)
* Chủ đề
Vạch trần sự giả dối, bịp bợm, lố lăng, vô đạo đức của một lớp người được coi là thượng lưu, tri thức xã hội đương thời
* Bố cục
II. Đọc hiểu văn bản
1. Nhan đề và tình huống trào phúng
“ Haïnh phuùc cuûa moät tang gia”
Niềm vui mừng, sung sướng khi đạt được điều mình mong đợi.
Nỗi đau thương, buồn, mất mát khi nhà có người mất
Tính chất mâu thuẫn, trào phúng
→ Hàm chứa tiếng cười chua chát, kích thích trí tò mò của độc giả, phản ánh sự thật mỉa mai, hài hước và tàn nhẫn
a. Nhan đề
b. Tình huống trào phúng
→ Bề ngoài nhiệt tình nhưng thực chất mong muốn cụ chết nhanh → bất hiếu
- Cụ cố Tổ chết thật → chết một cách bình tĩnh

- Cảnh chạy chữa bi hài: mời đủ các lang băm Tây đến lang băm Đông, già và trẻ, cụ lang Tì lẫn cụ lang Phế.
- Niềm vui chung: chia tài sản kếch sù của cụ Tổ
Vì sao đám con cháu lại sốt ruột mong đợi cái chết của cụ cố Tổ đến như vậy?
“cái chết kia đã làm nhiều người sung sướng lắm”.
2. Những chân dung biếm hoạ
b. Niềm hạnh phúc của những người trong gia đình cụ cố tổ.
a. Niềm vui chung:
2. Những chân dung biếm hoạ
cụ cố Hồng
Văn Minh chồng
Văn Minh vợ
cậu Tú Tân
ông Phán
mọc sừng
Cô Tuyết
Cụ cố Hồng
Ông Văn Minh
Bà Văn Minh
cháu đích tôn của cụ Tổ
- Sung sướng vì được bố vợ chia thêm vài nghìn đồng.
- Tự hào về giá trị của đôi sừng hươu vô hình.
- Trù tính một kế hoạch trả công và thương lượng với Xuân Tóc đỏ.
 Kẻ trục lợi, hám tiền, vô liêm sỉ.
Ông Phán mọc sừng
- Vẻ mặt “buồn lãng mạn rất đúng mốt của một nhà có đám” vì chưa nhìn thấy người tình.
- Được dịp mặc bộ y phục “Ngây thơ” cho “thiên hạ phải biết rằng mình chưa đánh mất cả chữ trinh”
Bức chân dung lẳng lơ, giả dối của Tuyết
Cô Tuyết
Cậu Tú Tân
- Sướng điên người lên vì có dịp dùng cái máy ảnh, được “tập làm đạo diễn”.
 Đám ma trở thành nơi biểu diễn thú chơi thời thượng.
cháu gái của cụ Tổ
cháu nội của cụ Tổ
 Bằng nghệ thuật đối lập, tác giả vạch trần bộ mặt bọn con cháu đại bất hiếu, vô đạo đức đồng thời lên án xã hội trưởng giả, văn minh rởm đã chà đạp lên những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Nỗi xót xa kín đáo của tác giả trước sự băng hoại của đạo đức con người.
→ Tất cả đều sung sướng, hạnh phúc trước sự ra đi của cụ cố Tổ → đại gia đình bất hiếu, chạy theo đồng tiền, băng hoại đạo đức.

Em có nhận xét gì về đám con cháu của cụ cố Tổ?
Nêu suy nghĩ của bản thân em về chữ hiếu trong xã hội hiện nay?
Để trở thành người con hiếu thảo em phải làm gì?
c. Niềm hạnh phúc của những người ngoài gia đình:
- Ông TYPN:
+ Vui mừng phấn khởi, có dịp lăng xê các mốt tang phục để “những ai có tang đau đớn vì kẻ chết cũng được hưởng chút hạnh phúc ở đời.”
- Hai cảnh sát Minđơ – Mintoa:
+ Đang thất nghiệp thì được thuê giữ trật tự cho đám tang.
Sung sướng cực điểm.
- Xuân Tóc đỏ:
+Danh dự của Xuân càng được đề cao.
- Bạn của Cụ Cố Hồng:
+ Có dịp khoe huân chương, các loại râu, cảm động khi nhìn thấy làn da trắng của Tuyết.
- Sư cụ Tăng Phú:
+ Chớp thời cơ để kiếm lời.
 Cả một xã hội chạy theo đồng tiền, danh lợi; chỉ coi trọng cái tiếng tăm, “danh giá”; chạy theo thói giả dối, hợm hĩnh, rởm đời.
* Hình thức:
- Quy mô: Đám tang to tát, theo cả lối ta – tây – tàu. Có cả kiệu bát cống, lợn quay đi lọng, lốc bốc xoảng, kèn, vòng hoa, câu đối…
- Không khí: Đi đến đâu làm huyên náo đến đó.
→ Hình thức vừa to tát, vừa bát nháo, lộn xộn.
 Đám ma trở thành đám rước, đám hội.
* Điệp khúc: “Đám cứ đi”
→ Nhắc nhở người đọc đây là một đám ma “gương mẫu”.
Thái độ: mỉa mai, chua xót.
Đám ma: linh đình >< rỗng tuếch
to tát >< bất nhân, bất nghĩa
3. Cảnh đám tang
* Cảnh hạ huyệt:
- Cậu Tú Tân như một nhà đạo diễn đang chỉ huy
màn hài kịch.
- Cụ Cố Hồng: mếu máo, khóc ngất đi.
- Ông Phán Mọc sừng:
+ Khóc “hứt…hứt… hứt”
+ Bí mật dúi vào tay Xuân tờ năm đồng gấp tư.
 Đó là những tiếng khóc giả, để trang trí chứ không mảy may có cảm xúc đau đớn hay chút lòng thương tiếc chân thành.
 Lật tẩy sự giả dối, vô liêm sỉ.
4. Nghệ thuật trào phúng:
- Tạo tình huống trào phúng cơ bản rồi mở rộng ra những tình huống khác.
- Phát hiện những chi tiết đối lập gay gắt cùng tồn tại trong một con người, sự vật, sự việc.
- Thủ pháp cường điệu, nói ngược, nói mỉa,… được sử dụng một cách linh hoạt.
- Miêu tả biến hóa, linh hoạt và sắc sảo đến từng chi tiết, nói trúng nét riêng của từng nhân vật.
Đả kích sâu cay và lên án gay gắt xã hội tư sản thành thị đang chạy theo lối sống nhố nhăng đồi bại.
1. Ý nghĩa văn bản:
III – Tổng kết:
- Bút pháp châm biếm sắc sảo thông qua hệ thống nhân vật điển hình
- Nhiều chi tiết, tình tiết đối lập nhau gay gắt nhưng lại cùng tồn tại trong một đối tượng
2. Nghệ thuật
Đề 1: Ý nghĩa nghệ thuật trong cách đặt nhan đềHạnh phúc của một tang gia
Đề 2:
Trước cái chết của cụ cố tổ thái độ của những thành viên trong gia đình được thể hiện như thế nào trong đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” - Vũ Trọng Phụng ? Qua đó, anh/chị có suy nghĩ gì về lòng hiếu thảo của con người trong xã hội hiện nay.


MỘT SỐ ĐỀ THAM KHẢO
CỦNG CỐ
DẶN DÒ
- Bộ mặt thật của xã hội tư sản thành thị lố lăng, kệch cỡm.
- Bản chất của các thành viên trong gia đình cụ cố Tổ
- Học và chuẩn bị tiếp phần 2 bài Hạnh phúc của một tang gia
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ GIỜ LỚP
Cụ cố Hồng
Bề ngoài: ho,
khạc, mếu máo, lụ khụ
chống gậy
Thực chất: diễn trò
để thiên hạ khen
 Điển hình cho loại người háo danh, vô trách nhiệm
Phán mọc sừng
Mọc sừng:
có vợ ngoại tình,
nhục nhã
Thực chất: sung sướng
hả hê vì cái sừng
vô hình, chuẩn bị
thưởng cho Xuân
Kẻ trục lợi, vô lương tâm, không biết liêm sỉ.
Bề ngoài: băn khoăn,
phân vân, vò đầu bứt tóc,
mặt đăm đăm, chiêu chiêu
Thực chất: Vui vì gia tài
sắp được chia,
suy nghĩ cách xử trí
với Xuân Tóc Đỏ
Ông Văn Minh
 Người tham lam, giả dối, bất nhân
Văn Minh vợ
Bề ngoài: sốt ruột, bối rối
Thực chất: mừng rỡ vì
có dịp mặc bộ đồ
Xô gai tân thời, cơ hội
săn diễn thời trang
 Ham chưng diện,
chỉ nghĩ lợi nhuận cho mình
Câu Tú Tân
Bề ngoài: sốt ruột,
điên người lên
Thực chất: sướng điên lên vì
sắp được trổ tài chụp ảnh
với cái máy mới mua
 Bỉ ổi, tha hoá về đạo đức
Cô Tuyết
Bề ngoài: mặc y phục
Ngây thơ, buồn
lãng mạn đúng mốt
Thực chất:
mong chờ Xuân
 Hư hỏng, lẳng lơ, mất nết