BÀI 8: NHIỄM SẮC THỂ
Năm học : 2021 - 2022
SINH HỌC 9
Bộ NST lưỡng bội
8 CHIẾC(4 CẶP)
2n = 8
Bộ NST lưỡng bội (2n): Là Bộ NST chứa các
cặp NST tương đồng
Cặp NST tương đồng
4 CHIẾC
Bộ NST
ĐƠN BỘI
n = 4
Là bộ NST (trong giao tử) chỉ chứa 1 NST của mỗi cặp tương đồng
 
QUAN SÁT BỘ NST TRONG TẾ BÀO SINH DƯỠNG VÀ TẾ BÀO SINH DỤC CỦA RUỒI GIẤM
Bài 23
ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG
NHIỄM SẮC THỂ
Đa bội thể
Đột biến số lượng NST
Dị bội thể
Đột biến số lượng NST là thay đổi số lượng NST ở 1 hoặc vài cặp NST tương đồng hay toàn bộ bộ NST.
I. Hiện tượng dị bội thể
BÀI 23: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Hình 23.1: Quả của cây cà độc dược bình thường và bị hiện tượng dị bội thể
So sánh quả số 1 với các quả còn lại?
I. Quả cà độc dược của cây lưỡng bội bình thường có 2n = 24 NST
II-XIII. Quả của 12 kiểu cây dị bội khác nhau có (2n + 1) = 25 NST
Nhỏ hon hoặc lớn hơn
Gai dài hơn, dày hơn hoặc thưa hơn
Một số quả méo – bị biến dạng
Từ quả số 2 đến 12 bị hiện tượng dị bội thể
Bộ NST 2n = 8
A
B
C
D
3
3
3
3
thể dị bội
2n = 9
2n = 7
2n = 6
Thế nào là thể dị bội ?
Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng
2n =
9
6
2n - 1
2n + 1
2n - 2
A
B
C
D
7
2n =
2n =
Thể 1 nhiễm
Thể 3 nhiễm
Thể khuyết nhiễm
Bộ NST ruồi giấm 2n = 8
? Sự biến đổi số lượng ở NST thấy ở những dạng nào ?
MẤT
THÊM
MẤT
I. Hiện tượng dị bội thể
BÀI 23: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng
Các dạng
Thêm: 2n+1
Mất: 2n-1, 2n-2
I. Hiện tượng dị bội thể
BÀI 23: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
Thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng
Các dạng
Thêm: 2n+1
Mất: 2n-1, 2n-2
II. Sự phát sinh thể dị bội
- Trong giảm phân hình thành giao tử có gì không bình thường?
- Các giao tử nói trên tham gia thụ tinh tạo hợp tử
có số lượng NST như thế nào?
+ Một giao tử có 2 NST của cặp (n + 1).
+ Một giao tử không chứa NST nào của cặp đó (n – 1).
Giao tử có 2 NST của cặp (n + 1) kết hợp với giao tử bình thường (n) → tạo hợp tử (2n + 1)
Giao tử không chứa NST nào của cặp đó (n - 1) kết hợp với giao tử bình thường (n) → tạo hợp tử (2n - 1)
Hãy quan sát H23,2: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
Tế bào sinh Giao tử
Giao tử
♀
♂

2n
2n
n
n
n+1
n -1
Hãy quan sát H23,2: Cơ chế phát sinh các thể dị bội (2n + 1) và (2n – 1).
Tế bào sinh Giao tử
Giao tử
Hợp tử
2n+1
2n-1
♀
♂

2n
2n
n
n
n+1
n -1
2n = 8
n = 4
n = 4
n = 5
n = 3
CƠCHẾ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI
Trong giảm phân, do một cặp NST nào đó của một bên bố hoặc mẹ không (1) .………., đã tạo ra một giao tử mang 2 NST là (2)………… và một giao tử không mang NST nào là (3)………..
TRONG THỤ TINH: + Giao tử n + 1 kết hợp với giao tử bình thường (n) 3NST, hình thành thể (5)………….
+ Giao tử (6)………… kết hợp với giao tử bình thường (n)NST, tạo ra hợp tử mang 1 NST hình thành thể 2n - 1
Chon những từ và cụm từ đã cho để điền vào chỗ chấm (......) sao cho thích hợp với kiến thức
2n+1
Các cụm từ lựa chọn:
2n-1
n+1
n-1
Phân li
CƠ CHẾ PHÁT SINH THỂ DỊ BỘI
Trong giảm phân, do một cặp NST nào đó của một bên bố hoặc mẹ không (1) .………., đã tạo ra một giao tử mang 2 NST là (2)………… và một giao tử không mang NST nào là (3)………..
TRONG THỤ TINH: + Giao tử n + 1 kết hợp với giao tử bình thường (n) NST, hình thành thể (5)………….
+ Giao tử (6)………… kết hợp với giao tử bình thường (n) NST, tạo ra hợp tử mang 1 NST hình thành thể 2n - 1
Chon những từ và cụm từ đã cho để điền vào chỗ chấm (......) sao cho thích hợp với kiến thức
2n+1
Các cụm từ lựa chọn:
2n-1
n+1
n-1
Phân li
Phân li
n+1
n -1
2n+1
n -1
I. Hiện tượng dị bội thể
BÀI 23: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II. Sự phát sinh thể dị bội
- Cơ chế phát sinh thể di bội
+ trong giảm phân có 1 cặp NST tương đồng không phân ly -> tạo 1 giao tử có cả hai NST của một cặp và 1 giao tử không mang NST nào của cặp đó
+ Sự thụ tinh của các giao tử bất thường này với các giao tử bình thường sẽ tạo ra các thể dị bội .
Bệnh nhân là nữ - Biểu hiện: Ngoại hình thường thấy gồm chiều cao bất thường, da của mí mắt trên gấp theo chiều dọc che góc trong của đuôi mắt, thiếu cơ bắp và ngón út bị cong về phía ngón áp út, đầu nhỏ, Khả năng vận động kém
Hậu quả:
Hội chứng tam nhiễm (XXX)
Bệnh ở nam - Biểu hiện: Bị lệch ngón, chiều cao cao hơn mức bình thường, các bộ phận có tỷ lệ không cân đối, ít cơ bắp, ít lông trên cơ thể, ít râu so với bạn bè cùng trang lứa, tinh hoàn và dương vật bị nhỏ, đầu vú to,…
Hậu quả:
Hội chứng Claiphentơ (XYY)
Thể 1 nhiễm
(2n-1)
Bộ NST của nữ giới bình thường
Bộ NST bệnh nhân Tớcnơ
Bộ NST người mắc hội chứng Tớcnơ chỉ có 1 NST giới tính X
2n – 1 = 46 – 1 = 45 NST
Bộ NST bệnh nhân Đao
Bệnh nhân Đao
x
P
NST 21
NST 21
G
F1
3 NST 21
Bệnh Đao
Bệnh nhân Tớcnơ
Bệnh nhân Đao
- Hậu quả gây biến đổi hình thái (hình dạng, kích thước, màu sắc) ở TV hoặc gây bệnh NST. VD: Bệnh đao, bệnh Tơcnơ.
Từ các hình ảnh trên hãy nêu hậu quả của đột biến dị bội?
I. Hiện tượng dị bội thể
BÀI 23: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ
II. Sự phát sinh thể dị bội
- Cơ chế phát sinh thể di bội
+ trong giảm phân có 1 cặp NST tương đồng không phân ly -> tạo 1 giao tử có cả hai NST của một cặp và 1 giao tử không mang NST nào của cặp đó
+ Sự thụ tinh của các giao tử bất thường này với các giao tử bình thường sẽ tạo ra các thể dị bội .
- Hậu quả gây biến đổi hình thái (hình dạng, kích thước, màu sắc) ở TV hoặc gây bệnh NST ở người . VD: Bệnh đao, bệnh Tơcnơ.
SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG ĐẾN ĐỘT BIẾN
PHUN THUỐC HÓA HỌC
NƯỚC BỊ Ô NHIỄM
KHÔNG KHÍ BỊ Ô NHIỄM
MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM (ĐIÔXIN)
Để hạn chế phát sinh các đột biến theo em chúng ta cần làm gì?
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Để hạn chế phát sinh các đột biến theo em chúng ta cần làm gì?
Chọn câu trả lời đúng nhất?
Câu 1: Đột biến thể dị bội là dạng đột biến:
a. NST bị thay đổi về cấu trúc
b. Bộ NST tăng theo bội số của n và lớn hơn 2n
c. Bộ NST tăng thêm hoặc mất đi 1 NST
d. Bộ NST chỉ có 1 NST của mỗi cặp tương đồng
Câu 2: Sự biến đổi số lượng ở một cặp NST thường thấy ở những dạng nào?
Thể tam nhiễm b. Thể một nhiễm.
c. Thể không nhiễm. d. Câu a, b và c.
Câu 3: Tìm câu phát biểu sai:
a. Trường hợp bộ NST lưỡng bội bị thêm hoặc mất 1 NST ở 1 hoặc một số cặp NST gọi là dị bội thể
b. Dị bội thể xảy ra do có 1 cặp NST không phân li ở kì sau của giảm phân
c. Đột biến dị bội thể chỉ gặp ở thực vật
d. Bệnh Đao có 3 NST trong cặp số 21 của người
A
Câu 4: Ở cây lưỡng bội của ngô có bộ NST lưỡng bội 2n = 20
Số lượng NST trong bộ NST của thể ba nhiễm là bao nhiêu?
Số lượng NST trong bộ NST của thể một nhiễm là bao nhiêu?
Số lượng NST trong bộ NST của thể không nhiễm là bao nhiêu?
2n + 1 = 20 + 1 = 21 NST
2n – 1 = 20 – 1 = 19 NST
2n – 2 = 20 – 2 = 18 NST
DẶN DÒ
1. Học bài và trả lời câu 1,2,3 SGK trang 68
2. Chuẩn bị bài mới cho tiết sau:
- Nghiên cứu qua bài 24 “Đột biến số lượng nhiễm sắc thể” (tiếp theo).
+ Tìm hiểu hiện tượng thể đa bội. So sánh thể đa bội với thể dị bội
+ Sự hình thành thể đa bội do nguyên phân và giảm phân không bình thường diễn ra như thế nào?
- Sưu tầm tư liệu và mô tả một số giống cây trồng đa bội ở Việt Nam.