NGỮ VĂN 7
Văn
biểu cảm


DẠNG 1
Biểu cảm về con người và sự vật
DẠNG 1
Biểu cảm về con người và sự vật
DẠNG 1
Biểu cảm về con người và sự vật
DẠNG 1
DẠNG 2
Biểu cảm về con người và sự vật
Biểu cảm về tác phẩm văn học
CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

I. Tìm hiểu cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học
Cảm nghĩ về bài thơ Ngắm trăng
Ví dụ:
1
Trăng – người bạn tâm tình, trăng – nguồn cảm hứng dạt dào, bất tận của thi sĩ muôn đời. Trong thơ văn đông tây kim cổ, đã có biết bao bài thơ hay viết về trăng, để lại ấn tượng không phai mờ trong trái tim người đọc. Một trong những tác giả viết nhiều về trăng là nhà thơ – lãnh tụ Hồ Chí Minh. Suốt cuộc đời cách mạng gian truân và vẻ vang của Bác, Bác luôn coi trăng là tri âm, tri kỉ.
Bài thơ “ Ngắm trăng” ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt; giữa chốn lao tù tăm tối của chế độ Tưởng Giới Thạch, thi sĩ – người tù tay bị xích, chân bị cùm, thân thể đọa đầy nơi ngục lạnh mà lòng thanh thản thưởng thức vẻ đẹp của một đêm trăng sáng.
“Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”.
Câu thơ mở đầu tả thực cảnh lao tù khắc nghiệt: “ không rượu cũng không hoa”. Trong tù làm gì có rượu và hoa là những thứ vốn để tạo thi hứng cho tâm hồn thi sĩ? Xưa nay, uống rượu ngắm trăng, uống rượu thưởng hoa là truyện thường tình. Nhưng ở đây trong cảnh lao tù này, cái “ không rượu” chồng lên cái “không hoa”…Hiện thực xám ngắt và lạnh lẽo phủ định tất cả.


Ấy thế nhưng trong huyết mạch Bác, trong trái tim yêu đời bao la của Người cảm hứng vẫn dạt dào, nồng đượm khiến Người phải thốt lên: “Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”. Ánh trăng thanh khiết vời vợi kia như thúc giục, như mời gọi thi nhân hãy ra giữa chốn tự do mà giao hòa, chia sẻ. Thế nhưng nghiệt nỗi hoàn cảnh trói buộc con người. Con người đang bị giam hãm, cho nên việc thưởng ngoạn chỉ thu gọn trong một cử chỉ âm thầm, lặng lẽ:
“ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.
Bác lặng lẽ, say mê ngắm ánh trăng sáng ngoài cửa sổ. Bốn bức tường giam chật hẹp không ngăn được cảm xúc mênh mông, Bác thả hồn theo ánh trăng và gửi gắm vào đó khát vọng tự do khôn cùng của mình. Thoảng đâu đây lời thì thầm tâm sự: “ Trăng ơi, trăng có hiểu cho lòng ta yêu trăng đến độ nào?”. Sự thổ lộ giãi bày chân thành tự trong sâu thẳm hồn người đã được trăng cảm động và chia sẻ

Ánh trăng lung linh bỗng chốc sống động, linh hoạt hẳn lên: “ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”. Trước sự hiện diện của trăng đẹp, cái hiện thực tối tăm u ám của nhà tù dường như bị xóa tan, nhường chỗ cho mối giao hòa thiêng liêng giữa nhà thơ tự do và thiên nhiên vĩnh cửu. Bác hướng cái nhìn vào ánh trăng sáng trong đêm lao ngục cũng như bao lần khác, trong hoàn cảnh gian nan. Người luôn hướng tới cái đẹp của cuộc đời.

Suy ngẫm: Suốt bài thơ, không có một âm thanh, một tiếng động nào dù là nhỏ. Sự im lặng tuyệt đối ấy tôn lên cái sâu thẳm của hồn người, hồn tạo vật. Người ngắm trăng, trăng ngắm người trong lặng lẽ. Không nói mà nói bao điều. Giữa bao điều bài thơ trăng, bài “ Ngắm trăng” của nhà thơ – chiến sĩ Hồ Chí Minh mang vẻ đẹp giản dị mà khác lạ. Bốn câu, hai mươi tám chữ, ngắn gọn là vậy mà hàm chứa tuyệt vời sâu sắc về đạo đức, phẩm giá và phong cách của một con người chân chính
Hình ảnh, chi tiết của
bài thơ
Liên tưởng
Tưởng tượng
Suy ngẫm
Hồi tưởng
Tưởng tượng
(Tạo ra những hình ảnh cụ thể trong đầu… )
Liên tưởng
(Từ đối tượng này mà nghĩ tới đối tượng khác có mối liên quan)
Hồi tưởng
Suy ngẫm
(Nhớ lại những điều sảy ra trong quá khứ)
(Dùng trí óc để nhận biết, đánh giá)
Thảo luận nhóm 3 phút
Hãy chỉ ra các yếu tố: tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm về chi tiết và hình ảnh của bài thơcó trong bài văn?
LIÊN TƯỞNG
Trăng – người bạn tâm tình, trăng – nguồn cảm hứng dạt dào, bất tận của thi sĩ muôn đời. Trong thơ văn đông tây kim cổ, đã có biết bao bài thơ hay viết về trăng, để lại ấn tượng không phai mờ trong trái tim người đọc. Một trong những tác giả viết nhiều về trăng là nhà thơ – lãnh tụ Hồ Chí Minh. Suốt cuộc đời cách mạng gian truân và vẻ vang của Bác, Bác luôn coi trăng là tri âm, tri kỉ.
Suy ngẫm
Suốt bài thơ, không có một âm thanh, một tiếng động nào dù là nhỏ. Sự im lặng tuyệt đối ấy tôn lên cái sâu thẳm của hồn người, hồn tạo vật. Người ngắm trăng, trăng ngắm người trong lặng lẽ. Không nói mà nói bao điều. Giữa bao điều bài thơ trăng, bài “ Ngắm trăng” của nhà thơ – chiến sĩ Hồ Chí Minh mang vẻ đẹp giản dị mà khác lạ. Bốn câu, hai mươi tám chữ, ngắn gọn là vậy mà hàm chứa tuyệt vời sâu sắc về đạo đức, phẩm giá và phong cách của một con người chân chính
TƯỞNG TƯỢNG
Ấy thế nhưng trong huyết mạch Bác, trong trái tim yêu đời bao la của Người cảm hứng vẫn dạt dào, nồng đượm khiến Người phải thốt lên: “Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ”. Ánh trăng thanh khiết vời vợi kia như thúc giục, như mời gọi thi nhân hãy ra giữa chốn tự do mà giao hòa, chia sẻ. Thế nhưng nghiệt nỗi hoàn cảnh trói buộc con người. Con người đang bị giam hãm, cho nên việc thưởng ngoạn chỉ thu gọn trong một cử chỉ âm thầm, lặng lẽ:
“ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ”.
Bác lặng lẽ, say mê ngắm ánh trăng sáng ngoài cửa sổ. Bốn bức tường giam chật hẹp không ngăn được cảm xúc mênh mông, Bác thả hồn theo ánh trăng và gửi gắm vào đó khát vọng tự do khôn cùng của mình. Thoảng đâu đây lời thì thầm tâm sự: “ Trăng ơi, trăng có hiểu cho lòng ta yêu trăng đến độ nào?”. Sự thổ lộ giãi bày chân thành tự trong sâu thẳm hồn người đã được trăng cảm động và chia sẻ
Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
? THẾ NÀO LÀ BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
Còn lại
Thân bài
Kết bài
Từ đầu->một đêm trăng sáng.
Mở bài
Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm
Những cảm xúc,
suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
Ấn tượng chung về tác phẩm
Tiếp theo -> cái đẹp của cuộc đời
Xác định MB, TB, KB và nhiệm vụ của từng phần?
BỐ CỤC

Mở bài: giới thiệu tác phẩm và hoàn cảm tiếp xúc với tác phẩm.

Thân bài: những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.

Kết bài: ấn tượng chung về tác phẩm.
BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
1. Tìm hiểu đề
2. Tìm ý
3. Lập dàn ý
4. Viết bài
5. Kiểm tra, sửa chữa
CÁC BƯỚC LÀM BÀI
Đề 1: Trình bày cảm nhận của em về bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến.
Đề 2: Trình bày cảm nhận của em sau khi học xong văn bản “Cổng trường mở ra” của Lý Lan.
….
1. Tìm hiểu đề
2. Tìm ý
3. Lập dàn ý
4. Viết bài
5. Kiểm tra, sửa chữa
CÁC BƯỚC LÀM BÀI
Đọc kĩ tác phẩm và trả lời
các câu hỏi:
Nội dung của tác phẩm là gì? Có mấy khía cạnh nội dung?
Tác phẩm có những đặc sắc nghệ thuật nào?
Từ tác phẩm mà em nghĩ đến những câu thơ, câu văn hoặc tác phẩm nào khác?
Từ tác phẩm mà em rút ra bài học nào? Thấy mình cần phải làm gì?
Em có cảm nhận gì về tài năng và tấm lòng của tác giả?...
1. Tìm hiểu đề
2. Tìm ý
3. Lập dàn ý
4. Viết bài
5. Kiểm tra, sửa chữa
CÁC BƯỚC LÀM BÀI
- Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm.
Thân bài: Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
+ Về nội dung…
+ Về nghệ thuật…
+ Về tác giả…
- Kết bài: Ấn tượng chung về tác phẩm.
1. Tìm hiểu đề
2. Tìm ý
3. Lập dàn ý
4. Viết bài
5. Kiểm tra, sửa chữa
CÁC BƯỚC LÀM BÀI
Viết lần lượt các đoạn văn, đảm bảo tính liên kết, mạch lạc, bám sát bố cục.
Kết hợp linh hoạt các thao tác:
+ Trích dẫn, giải thích, phân tích.
+ Tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, so sánh, liên hệ.
+ Đánh giá…
1. Tìm hiểu đề
2. Tìm ý
3. Lập dàn ý
4. Viết bài
5. Kiểm tra, sửa chữa
CÁC BƯỚC LÀM BÀI
GHI NHỚ
Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học cũng phải có ba phần:
Mở bài: giới thiệu tác phẩm và hoàn cảm tiếp xúc với tác phẩm.
Thân bài: những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
Kết bài: ấn tượng chung về tác phẩm.
BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC
Cách làm bài văn biểu cảm
về tác phẩm văn học
II. Luyện tập
Bài tập 1
Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ " Cảnh khuya" của Hồ Chí Minh.


Cảnh khuya
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
(Hồ Chí Minh - 1947)
NỘI DUNG:
- Vẽ nên bức tranh cảnh khuya núi rừng Việt Bắc sống động nên thơ.( 2 câu thơ đầu)
- Thề hiện tâm hồn yêu thiên nhiên và tấm lòng thiết tha đối với đất nước.( 2 câu thơ cuối)
NGHỆ THUẬT
- Sử dụng biện pháp nghệ thuật đặc sắc: so sánh , tiểu đối, điệp từ, ngôn ngữ bình dị, gợi cảm.

II. Luyện tập
Bài tập 1
Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ " Cảnh khuya" của Hồ Chí Minh.
Lập dàn ý cho bài thơ " Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê"
Bài tập 2



NỘI DUNG:
- Thể hiện tình yêu quê hương tha thiết, mãnh liệt của tác giả là trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân tới quê hương.

NGHỆ THUẬT
- Sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt .
- Nghệ thuật đối.
- Biểu cảm thông qua tự sự và miêu tả.
NGẪU NHIÊN VIẾT TRONG BUỔI MỚI VỀ QUÊ
Hạ Tri Chương
Bản dịch thơ
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng khách ở chốn nào lại chơi?



Lập dàn ý bài NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ

* Mở bài:
Giới thiệu TP và hoàn cảnh sáng tác.
* Thân bài:
Cảm xúc chủ đạo:
- Nỗi ngạc nhiên, buồn, cô đơn của nhà thơ sau bao nhiêu năm xa cách nay trở về quê hương.
- Đồng cảm với tình yêu quê hương được biểu hiện trong hoàn cảnh đặc biệt xa lạ ngay giữa quê hương
* Kết bài:
Ấn tượng chung về TP.
* Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học (bài văn, bài thơ) là trình bày những cảm xúc, tưởng tượng, liên tưởng, suy ngẫm của mình về nội dung và hình thức của tác phẩm đó.
* Bài cảm nghĩ về tác phẩm văn học có ba phần:
- Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc với tác phẩm.
- Thân bài: Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên.
- Kết bài: Ấn tượng chung về tác phẩm.
Củng cố
Dặn dò
Về học thuộc ghi nhớ.
- Hoàn thiện bài phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.
- Sưu tầm các đoạn văn hay phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học đã được học.
- Soạn bài: Tiếng gà trưa